Monumental chalice with a relief representation of Christ the Vine

Unknown16th century

Monastery of St. John the Theologian, Patmos, Greece

Monastery of St. John the Theologian, Patmos, Greece
Patmos, Greece

Depicted on the foot of the chalice is a scene of “Christ the Vine”. The whole surface is covered by the vine, which evolves into a decorative frame that encloses the portraits of Christ's disciples. The disciples are rendered in high relief, thus bringing the compositions out of the background; the scene creates a sense of movement and is full of expressiveness. The knot, on the other hand, is decorated in low relief with busts of angels, cupids in full length, garlands and engraved strapwork; its conception appears to be pictorial rather than sculptural as in the “Christ the Vine” composition.
The chalice must have been destined for an ecclesiastical treasury; its exceptional quality and monumental size indicate that it wasn't created as a functional object. A particularly interesting fact is that during the Greek Revolution of 1821 the Patmian Patriarch of Alexandria Theofilos Pagkostas celebrated the Divine Liturgy on the Psariots’ flagship and offered the Eucharist to the captains and the sailors with this chalice, before the victorious naval battle of Gerontas (1824).

Show lessRead more
  • Title: Monumental chalice with a relief representation of Christ the Vine
  • Creator: Unknown
  • Date Created: 16th century
  • Στοιχεία έργου: Μνημειακό Άγιο Ποτήριο με ανάγλυφη παράσταση του Χριστού η Άμπελος. Βενετική σφραγίδα. 16ος αιώνας. Επιχρυσωμένο ασήμι.
  • Περιγραφή: Η βάση του ποτηρίου φέρει παράσταση με τον Χριστό ως Άμπελο. Ολόκληρη η επιφάνεια καλύπτεται από την άμπελο, που αναπτύσσεται σε διακοσμητικό πλαίσιο και περικλείει τα πορτραίτα των μαθητών του Χριστού ως κλήματα. Οι μαθητές αποδίδονται με έντονο ανάγλυφο, που αναδεικνύει τις συνθέσεις από το φόντο. Έτσι η παράσταση δημιουργεί την αίσθηση της κίνησης και γεμίζει εκφραστικότητα. Το κύπελλο, από την άλλη, κοσμείται από προτομές αγγέλων με χαμηλό ανάγλυφο, στεφάνια και εγχάρακτες ταινίες. Η σύλληψή του φαίνεται περισσότερο ζωγραφική παρά πλαστική, όπως στην παράσταση της βάσης. Το ποτήριο φαίνεται ότι προοριζόταν για εκκλησιαστικό θησαυρό, καθώς η εξαίρετη ποιότητά του και το μνημειακό του μέγεθος δηλώνουν ότι δεν κατασκευάστηκε ως χρηστικό αντικείμενο. Μεγάλο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι κατά την Επανάσταση του 1821 ο Πάτμιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόφιλος Παγκώστας τέλεσε τη Θεία Λειτουργία στη ναυαρχίδα των Ψαριανών και κοινώνησε τους πλοιάρχους και τους ναύτες με αυτό το ποτήριο, πριν από τη νικηφόρο για τους Έλληνες ναυμαχία του Γέροντα.
  • Bibliography: Athanasios D. Kominis (ed.), Patmos. The Treasures of the Monastery, Ekdotike Athenon, Athens 1988.
  • Type: Church Silver
  • Rights: Monastery of Saint John the Theologian, Patmos, Monastery of Saint John the Theologian, Patmos
  • Medium: Silver gilded

Additional Items