01 Okt. 1989 – 10 Nov. 1989

Revolusie in Berlyn

Robert Havemann Gesellschaft

40 dae voor die val van die Muur

DIE LEWE IN ’N DIKTATUUR

Kommunistiese diktature is ná die Tweede Wêreldoorlog reg deur Sentraal- en Oos-Europa, insluitend in Oos-Duitsland, tot stand gebring.

Die oprigting van die Berlynse Muur in 1961 het die verdeling van Duitsland verseël.

Die lewe in die DDR (Duitse Demokratiese Republiek) is deur die onderdrukking van vryheid van spraak en beperkings op persoonlike regte gevorm. Die staat se reaksie op kritiek was vervolging, tronkstraf en deportasie.

Reg deur die bestaan van die DDR was daar protes en opstand teen die bewind van die SED, die staats- kommunistiese party. Die SED se diktatuur is egter nie voor 1989, ná ’n rewolusie, beëindig nie.

Die omvang van die wanbestuur in die DDR, gekenmerk deur stedelike verval, verwoesting van die omgewing en ’n tekortekonomie, het in die tagtigerjare aan die lig gekom.

ZETTEL FALTEN (VOU DIE PAPIER)

Die konsep van ’n vrye verkiesing het nie in die DDR bestaan nie.

Al die kandidate was op ’n enkele lys wat as die "Einheitsliste" (eenheidslys) bekend gestaan het. Kiesers kon hierdie lys óf aanvaar óf verwerp. Die leidende rol van die SED was in die grondwet ingeskryf.

Om te stem het algemeen as "vou die papier" (Zettel falten) bekend gestaan. Volgens amptelike syfers het ongeveer 99 persent van stemgeregtigde kiesers gestem.

Daar was voortdurend gerugte van manipulasie van verkiesingsuitslae.

Tydens die plaaslike verkiesings van 7 Mei 1989 wou lede van die opposisie bewyse van verkiesingsbedrog vind deur hul reg om die stemtellery te monitor, uit te oefen.

Die vergelyking met die finale amptelike uitslag het afwykings in die aantal getelde stemme in Oos-Berlyn, Dresden, Leipzig en ander dele van die land getoon, en só bewys dat daar met die verkiesingsuitslae geknoei is.

Die ondergrondse tydskrif "Wahlfall 89" (Verkiesing 89) het syfers gepubliseer wat die verkiesingsbedrog gedokumenteer het.

Al hoe meer Oos-Duitsers was nie meer bereid om hierdie bedrog te aanvaar nie.

Die aandrang op vrye en demokratiese verkiesings het al hoe sterker geword en een van die belangrikste uitdagings van die volgende maande geword.

7 Junie 1989, Sophienkirche, Oos-Berlyn: Die groep word na net ’n paar meter gearresteer.

ONS WIL WEGGAAN!

Net in die eerste jaar het meer as 100 000 mense aansoek gedoen om na die Weste toe te gaan. Hulle het alle vertroue in die politieke leierskap verloor en kon nie meer enige toekoms vir hulself in die DDR sien nie.

Hongarye het in Mei 1989 begin om die sekuriteitsdrade op sy grens met Oostenryk af te breek. Daar is oor verslag gedoen in die Westerse media en dit het tot die grootste uittog in die geskiedenis van die DDR aanleiding gegee.

Baie het na Wes-Duitse verteenwoordigings in Praag, Boedapest, Warskou en Oos-Berlyn gevlug.

Tienduisende het die land in die somer van 1989 verlaat.

Die onwettig gepubliseerde inligtingspamflet Telegraph berig oor die massa-uittogte via Praag en Warskou.
Die ambassadevlugtelinge word in spesiale treine deur die DDR na Wes-Duitsland vervoer.

AUFBRUCH 89 (Inisiatief 89)

Die uittog het die gedaante van die DDR verander. Baie mense het hulle dekades-lange letargie oorkom, eendersdenkende mense opgesoek en hulself georganiseer. Nuwe groepe, bewegings en partye is gevorm.

Die stigtingsvergadering van die Neues Forum- (Nuwe Forum) burgerlike beweging het op 9 en 10 September 1989 in Grünheide, naby Berlyn, plaasgevind.

Eenwording was ’n politieke kommunikasieplatform wat daarna gestreef het om die stilte in die volk te oorwin.

Teen die einde van Oktober 1989 het 150 000 mense van oor die hele land by die Nuwe Forum-beweging aangesluit. 

Op amper dieselfde tydstip as wat die Nuwe Forum ontstaan het, is ’n nuwe sosiaal-demokratiese party, die SDP, op die been gebring. Burgerlike bewegings soos Demokratie Jetzt (Demokrasie Nou), Demokratischer Aufbruch (Demokratiese Ontwaking) en Vereinigte Linke (Verenigde Linksgesindes) is ook gestig.

Hulle het ’n demokratiese gemeenskap met vryheid van spraak en persvryheid geëis.

Die SED het egter sy alleenaanspraak op mag verdedig en die stigting van alle nuwe groepe buite die wet gestel. Hul stigters en simpatiseerders is deur die Ministerie van Staatsveiligheid vervolg.

Ten spyte van die staatsverbod het die Oos-Duitsers in hulle duisendtalle by die nuwe partye en bewegings aangesluit.

Stigtingsvergadering van die SDP in Schwante op 7 Oktober 1989

40 JAAR VAN DIE DDR

"Vorwärts immer, rückwärts nimmer!" (Altyd vorentoe, nooit agtertoe nie) (SED-leier Erich Honecker op 7 Oktober 1989)

Ten spyte van die uittog en die groeiende protesbeweging, het die SED die 40e bestaansjaar van die DDR met optogte en parades gevier.

Die amptelike feesvieringe het egter nie sonder versteuring verloop nie. Duisende Oos-Berlyners het spontaan by Alexanderplatz bymekaargekom en die Palast der Republik (Paleis van die Republiek), waar die regering ’n banket georganiseer het, bestorm. Dit het tot die grootste protesdemonstrasies in Oos-Berlyn sedert die publieke opstand van 1953 aanleiding gegee.

Gedurende die aand is die betogers teruggedryf. Hulle het na die Gethsemanekirche (Getsemane-kerk) in die Prenzlauer Berg-distrik van die stad gedraai.

Op die vooraand van die feestelikhede vir die viering van die DDR se veertigste bestaansjaar het die kommunistiese jeugorganisasie Freie Deutsche Jugend (FDJ) (Vrye Duitse Jeug) die geleentheid met ’n fakkeloptog gevier.

Die FDJ se fakkeloptog in Oos-Berlyn op die aand van 6 Oktober 1989
Terwyl die regering binne-in die paleis met ’n viering besig is, betoog duisende mense buite die gebou.
Versperrings by die Palast der Republik

Vreedsame betogers is omsingel en aangerand. Die polisie het groot hoeveelhede mense wat in die strate naby die Getsemane-kerk gestaan het, insluitend inwoners wat nie betrokke was nie, gearresteer.

Veiligheidsmagte monitor die strate rondom die Getsemane-kerk in Oos-Berlyn.

Sommige betogers het na die Getsemane-kerk gevlug om daar beskerming teen die polisie te kry.

Ooggetuies en mense wat direk betrokke was het hul herinneringe aan die gevegte in die strate op 7 en 8 Oktober aangeteken. Sommige van hierdie rekords is onwettig in klein hoeveelhede geselfpubliseer.

VRYLATING VAN DIE AANGEHOUDENES

Oktober 1989: Getsemane-kerk, Oos-Berlyn

Die Getsemane-kerk in Oos-Berlyn het in die herfs van 1989 ’n fokuspunt vir verset en rewolusie geword.

Nuus van oor die hele DDR het die kerk deur middel van ’n spesiale telefoonlyn bereik. Duisende burgers en die internasionale media is oor baie gebeure ingelig. Berigte in die Wes-Duitse media gebaseer op hierdie inligting is dan weer in Oos-Duitse sitkamers oor die hele land ontvang.

Op 2 Oktober 1989 het lede van die opposisie ’n plegtige waak byeengeroep en die vrylating van betogers wat tevore in Leipzig gearresteer is, geëis.

Baie mense was kwaad oor die gewelddadige aksies van die veiligheidsmagte en het die solidariteitsbewegings ondersteun.

Duisende kerse vir elke aangehoudene

Oktober 1989: Duisende mense stroom na die geleenthede en na gereelde aandkerkdienste.

Die kerk was elke dag met meer as 3 000 mense gevul.

Veral baie jongmense het selfs die nag in die Getsemane-kerk deurgebring.

Deelnemers aan die plegtige waak vier hul sukses toe die aangehoudenes vrygelaat word.

ONS IS DIE MENSE!

Ongeveer 70 000 mense het op 9 Oktober 1989 in Leipzig bymekaargekom as deel van die Maandagbetogings.

In die vorige weke is betogings in baie stede oor die hele DDR met geweld beëindig. Die atmosfeer was gespanne.

Niemand het geweet of die SED-leierskap op hierdie spesifieke dag geweld sou gebruik om die vreedsame verset uitmekaar te jaag nie.

"Ons is die mense!" het die betogers geroep. Teen die verwagting in het die veiligheidsmagte nie ingegryp nie.

Tienduisende mense het hul vrees oorkom en by die protesoptog deur die strate van Leipzig aangesluit.

Leiers van die Maandagbetogings vra vir geweldloosheid.

EGON KRENZ KONDIG KEERPUNT AAN

Op 18 Oktober 1989 het Egon Krenz by Erich Honecker as staats- en partyleier oorgeneem.

Ná die betogings van die vorige aantal weke het die nuwe hoof van die SED voorgegee dat hy gereed is om in dialoog te tree. Krenz het ’n verandering van rigting beloof en ’n keerpunt vir die DDR aangekondig.

Die mense kon egter nie langer gepaai word nie. Hulle het Krenz nie aanvaar nie. Hy was al vir té lank deel van die binnekring van mag.

Jong Oos-Berlyners betoog teen die aanstelling van die nuwe staats- en partyleier, Egon Krenz.

DIE PROTES GROEI

Plaaslike akteurs en kunstenaars het op inisiatief van die Nuwe Forum ’n groot betoging op 4 November 1989 gereël.

Die SED-leierskap het sy goedkeuring vir die betoging verleen, maar het die voorneme gehad om dit te gebruik om sy eie planne te bevorder.

Honderdduisende mense het na Alexanderplatz gestroom. Dit het die grootste betoging teen die stelsel in die geskiedenis van die DDR geword.

Kunstenaars, burgerregte-aktiviste en lede van die staatsleierskap-elite het die betogers vanaf die podium toegespreek. Die meeste van die sprekers van die SED is uitgejou.

Die boodskap op die baniere was duidelik: die betogers wou hierdie party weg hê. Hulle wou demokrasie in die DDR hê.

WEG MET DIE MUUR!

Die massa-uittog van mense het sedert die somer van 1989 hand oor hand toegeneem. Net in die eerste paar dae van November het tienduisende die DDR verlaat. Die situasie het toenemend onvolhoubaar vir die DDR-leierskap geraak.

Op 9 November 1989 het Günter Schabowski, ’n lid van die SED se Politburo, aan die einde van ’n internasionale perskonferensie nuwe reisregulasies aangekondig. Alle Oos-Duitsers sou nou toegelaat word om na die Weste te reis.

Op ’n vraag van ’n joernalis het Schabowski bevestig dat die nuwe regulasies onmiddellik en sonder vertraging van krag sou wees.

Die nuus van die nuwe reisregulasies is op Wes-Berlynse media uitgesaai en toe ook deur die hele Ooste ontvang. Baie Oos-Berlyners het na die grensoorgange gestroom en daarop aangedring dat dit ná 28 lang jare oopgemaak word.

"Wir fluten jetzt, wir machen alles auf." ("Dit loop oor, ons maak alles oop.") Hierdie woorde van ’n grenswag het die lig van die eerste versperring om 23:30 op 9 November 1989 by Bornholmer Straße-grensoorgang ingelui.

Nog grensoorgange is in die daaropvolgende ure en dae oopgestel.

Oos- en Wes-Berlyners het mekaar omhels en saam die oopstelling van die Muur gevier.

Die hele wêreld het hulle dopgehou: internasionale media het regstreeks uitgesaai vanaf die val van die Muur, ’n gebeurtenis wat lank reeds begeer is, maar wat mense begin glo het nie meer moontlik was nie.

Erkenning: storie

Kurator, Projektleitung  — Sello, Tom (Robert-Havemann-Gesellschaft e.V.) 
Text, Umsetzung — Dr. Schäkel, Ilona (Letternleuchten Text | PR)
Unterstützung — Wir bedanken uns für die Unterstützung durch den Berliner Landesbeauftragten für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen DDR.

Erkennings: Alle media
Die storie hier is in sommige gevalle moontlik deur 'n onafhanklike derde party geskep en verteenwoordig nie noodwendig die sieninge van die instellings hieronder wat die inhoud verskaf het nie.
Vertaal met Google
Tuis
Verken
Naby
Profiel