1 Eki 1989 - 10 Kas 1989

Berlin'de Devrim

Robert Havemann Gesellschaft

Duvarın yıkılmasına 40 gün kala

DİKTATÖRLÜKTE YAŞAM

İkinci Dünya Savaşından sonra Doğu Almanya da dahil olmak üzere Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde Komünist diktatörlükler kurulmuştu.

1961 yılında Berlin Duvarının yapılışı Almanya'nın bölünmesini perçinledi.

Doğu Almanya'da (Demokratik Alman Cumhuriyeti) yaşam, konuşma özgürlüğünün baskı altına alınması ve kişisel hakların kısıtlanması ile biçimlenmişti. Devlet, eleştirilere işkence, hapis ve sürgün ile yanıt veriyordu.

Doğu Almanya'nın tüm varlığı süresince devletin komünist partisi SED'nin yönetimine karşı sürdürülen protestolar ve direnişler vardı. Ancak SED diktatörlüğü 1989'daki devrime kadar varlığını sürdürdü.

1980'lerde Doğu Almanya'nın bu kötü yönetiminin derecesi şehrin çürümesi, çevrenin yok edilmesi ve kıtlık ekonomisi ile belirgin olarak görülüyordu.

ZETTEL FALTEN (KAĞIDI KATLAMA)

Doğu Almanya'da serbest seçim kavramı yoktu.

Tüm adaylar "Einheitsliste" (birleşik liste) adı verilen tek bir listede bulunuyordu. Seçmenler bu listeye kabul veya ret oyu verebilirdi. SED'in öncü rolü anayasada yazılmıştı.

Oy verme işlemine yaygın deyişle "kağıdı katlama" (Zettel falten) denirdi. Resmi rakamlara göre uygun seçmenlerin yaklaşık yüzde 99'u oylarını kullandı.

Seçim sonuçlarında oynama yapıldığı dedikoduları giderek çoğaldı.

7 Mayıs 1989 yerel seçimlerinde muhalefet üyeleri oy sayımını izleme hakkını kullanarak seçim hilelerine ait kanıt bulmak istedi.

Son resmi sonuçlarla yapılan karşılaştırmada Doğu Berlin, Dresden, Leipzig ve ülkenin diğer bölgelerinde seçimlerin hileli olduğunu kanıtlayacak şekilde oy sayılarında farklılıklar görüldü.

"Wahlfall 89" (Seçim 89) adlı yeraltı dergisinde seçimdeki hileyi belgeleyen sayılar yayınlandı.

Bu hileyi kabule yanaşmayan Doğu Almanların sayısı giderek artıyordu.

Serbest ve demokratik seçimlerle ilgili çağrı giderek daha fazla ses getirmeye başladı ve sonraki ayların en önemli konularından biri durumuna geldi.

7 Haziran 1989, Sophienkirche, Doğu Berlin: Grup birkaç metre sonra tutuklandı.

GİTMEK İSTİYORUZ!

Sadece birinci yılda ülkeden ayrılıp Batıya geçmek için 100.000'den fazla kişi başvuruda bulundu. Siyasi liderlere olan tüm inançlarını yitirmiş bu kişiler artık Doğu Almanya'da kendileri için bir gelecek görmüyordu.

Mayıs 1989'da Macaristan, Avusturya ile arasındaki sınır güvenliğini sağlayan dikenli telleri kaldırmaya başladı. Bu haber Batı medyasında yer alınca Doğu Almanya'nın tarihindeki en büyük göç dalgasına neden oldu.

Pek çok kişi Prag, Budapeşte, Varşova ve Doğu Berlin'deki Batı Almanya temsilciliklerine kaçtı.

1989 yazında on binlerce kişi ülkeyi terk etti.

Yasa dışı yayınlanan "telegraph" adlı bilgilendirme broşürü Prag ve Varşova üzerinden yapılan kitlesel göçleri anlatıyor.
Elçiliğe sığınanlar özel trenlerle Doğu Almanya'dan Batı Almanya'ya gönderiliyor.

AUFBRUCH 89 (89 Girişimi)

Göç, Doğu Almanya'nın şeklini değiştirdi. Pek çok kişi uzun yıllardan gelen uyuşukluktan sıyrılıp kendileriyle benzer düşüncelere sahip kişileri aramaya ve organize olmaya başladı. Yeni gruplar, hareketler ve partiler oluşturuldu.

Neues Forum (Yeni Forum) sivil hareketinin açılış toplantısı Berlin yakınlarındaki Grünheide'da 9-10 Eylül 1989 tarihlerinde yapıldı.

Birleşme, ulusun sessizliğini yenmek için çaba harcayan bir politik iletişim platformu olmuştu.

Ekim 1989'un sonundan önce tüm ülkede 150.000 kişi Yeni Forum hareketine katılmıştı. 

Yeni Forum'un doğuşu ile neredeyse aynı tarihlerde yeni bir sosyal demokrat parti olan SDP kuruldu. Ayrıca "Demokratie Jetzt" (Şimdi Demokrasi), "Demokratischer Aufbruch" (Demokratik Uyanış) ve "Vereinigte Linke" (Birleşik Sol) gibi sivil hareketler de oluşturuldu.

Hepsi de konuşma ve basın özgürlüğüne sahip demokratik bir toplum talep ediyordu.

Bununla birlikte SED gücün tek sahibi olduğunu savunarak yeni grupların kuruluşunu yasadışı ilan etti. Yeni grupların kurucuları ve sempatizanları Devlet Güvenlik Bakanlığı tarafından takibe uğradı.

Devletin getirdiği yasağa rağmen Doğu Alman halkı binlerce kişilik gruplar halinde yeni partilere ve hareketlere katıldı.

7 Ekim 1989'da Schwante'de SDP'nin açılış toplantısı

DOĞU ALMANYA'NIN 40 YILI

"Vorwärts immer, rückwärts nimmer!" (Asla geriye değil, hep ileriye) (SED lideri Erich Honecker, 7 Ekim 1989)

SED göçe ve giderek büyüyen protesto hareketine rağmen Doğu Almanya'nın 40. kuruluş yıl dönümü kutlamaları için alaylar ve geçit törenleri düzenledi.

Ancak, resmi kutlamalarda da kargaşa eksik olmadı. Binlerce Doğu Berlinli kendiliğinden Alexanderplatz'da toplandı ve hükümetin resmi bir ziyafet düzenlediği Palast der Republik'e (Cumhuriyet Sarayı) akın etti. Bu hareket Doğu Berlin'de 1953 yılındaki halk ayaklanmasından bu yana yapılan en büyük protesto gösterilerine yol açtı.

Göstericiler akşam geri püskürtüldü. Şehrin Prenzlauer Berg bölgesindeki Gethsemanekirche'ye (Gethsemane Kilisesi) doğru döndüler.

Doğu Almanya'nın 40. yılı kutlamalarının hemen öncesinde komünist gençlik organizasyonu FDJ (Özgür Alman Gençliği) bu özel günü fener alayı ile vurguladı.

6 Ekim 1989 gecesi Doğu Berlin'de FDJ'nin fener alayı
Hükümet, sarayda kutlama yaparken bina dışında binlerce kişi protesto ediyor.
Palast der Republik önündeki bariyerler

Barışçı göstericilerin etrafı sarıldı ve göstericiler hırpalandı. Polis Gethsemanekirche civarındaki sokaklarda bulunan çok sayıda kişiyi göz altına aldı; bu kişiler arasında olaylara karışmamış mahalle sakinleri de bulunuyordu.

Güvenlik güçleri Doğu Berlin'de Gethsemanekirche civarındaki sokakları denetliyor.

Göstericilerin bazıları polisten korunabilmek için Gethsemanekirche'ye kaçtı.

Görgü tanıkları ve olaya karışanlar 7 ve 8 Ekim'de yaşanan sokak savaşları ile ilgili anılarını kaydetti. Bu kayıtlardan bazılarını kendileri yasa dışı olarak küçük miktarlarda yayınladılar.

TUTUKLULARIN SERBEST BIRAKILMASI

Ekim 1989: Gethsemanekirche, Doğu Berlin

Doğu Berlin'de bulunan Gethsemanekirche 1989 sonbaharında direnişin ve devrimin odak noktası haline geldi.

Haberler Doğu Almanya'nın tüm bölgelerinden buraya özel bir telefon hattı üzerinden geliyordu. Binlerce vatandaş ve uluslararası medya olaylarla ilgili bilgi alıyordu. Batı Alman basınında bu bilgilere dayanarak hazırlanan haberler ardından Doğu Almanya'daki oturma odalarına yayılıyordu.

2 Ekim 1989'da muhalefet üyeleri bir sessiz protesto çağrısında bulunarak daha önce Leipzig'de gözaltına alınan göstericilerin serbest bırakılmasını talep etti.

Çoğu kişi güvenlik güçlerinin şiddet içeren eylemlerine karşı öfke duyuyordu ve dayanışma hareketlerini destekliyordu.

Gözaltına alınan her kişi için binlerce mum

Ekim 1989: Binlerce kişi etkinliklere ve düzenli akşam ayinlerine katılıyor.

Kiliseye her gün 3000'den fazla kişi geliyor.

Özellikle pek çok genç geceyi bile Gethsemanekirche'de geçiriyor.

Tutuklular serbest bırakılınca sessiz protestoya katılanlar başarılarını kutluyor.

BİZ HALKIZ!

9 Ekim 1989'da Lepzig'de Pazartesi gösterilerinin bir parçası olarak yaklaşık 70.000 kişi toplandı.

Önceki haftalarda gösteriler Doğu Almanya'nın pek çok şehrinde şiddetle bastırılmıştı. Atmosfer gergindi.

SED liderlerinin bu özel günde barışçı direnişi kırmak için kuvvet kullanıp kullanmayacağını kimse bilmiyordu.

Göstericiler "Biz halkız" diye bağırıyordu. Beklentilerin tersine, güvenlik güçleri müdahale etmedi.

On binlerce kişi korkularını yenip Leipzig sokaklarındaki protesto yürüyüşüne katıldı.

Pazartesi gösterilerinin liderleri şiddete karşı çağrı yapıyor.

EGON KRENZ DÖNÜŞ NOKTASINI BİLDİRİYOR

18 Ekim 1989'da Egon Krenz devlet ve parti lideri olarak Erich Honecker'den yönetimi devraldı.

Geçen haftalardaki protestoların ardından SED'in yeni lideri diyaloğa girmeye hazır olduğu yolunda sahte bir izlenim uyandırdı. Krenz bir yön değişikliği sözü verdi ve Doğu Almanya için bir dönüm noktasının geldiğini duyurdu.

Ancak, halkı yatıştırmak artık imkansızdı. Halk Krenz'i kabul etmedi. Krenz içerideki güç çemberinde çok uzun süre bulunmuştu.

Doğu Berlin gençleri yeni devlet ve parti lideri Egon Krenz'in atanmasını protesto ediyor.

PROTESTO BÜYÜYOR

4 Kasım 1989 günü Yeni Forum'un girişimiyle yerel oyuncular ve sanatçılar büyük bir gösteri organize etti.

SED liderleri gösteriyi kendi amaçları için kullanma niyetiyle de olsa gösteriye onay verdi.

Yüz binlerce kişi Alexanderplatz'a akın etti. Bu gösteri Doğu Almanya tarihinde sisteme karşı yapılan en büyük gösteri haline geldi.

Sanatçılar, insan hakları aktivistleri ve devlet liderliğinin seçkin üyeleri sahnede konuşmalar yaptı. SED konuşmacılarının çoğu yuhalandı.

Pankartlardaki mesaj çok açıktı. Göstericiler bu partinin gitmesini istiyordu. Doğu Almanya'da demokrasi istiyorlardı.

KAHROLSUN DUVAR!

Kitlesel göç 1989 yazından beri hız kesmeden devam ediyordu. Yalnızca Kasım ayının ilk birkaç gününde on binlerce kişi Doğu Almanya'yı terk etmişti. Durum Doğu Almanya'yı yönetenler açısından giderek daha da sürdürülemez hale geliyordu.

9 Kasım 1989'da SED Politbüro üyesi Günter Schabowski uluslararası bir basın toplantısının sonunda yeni seyahat yönetmeliğini açıkladı. Tüm Doğu Alman vatandaşları artık Batıya seyahat edebilecekti.

Schabowski, bir gazetecinin sorusu üzerine yeni yönetmeliğin derhal ve gecikme olmadan yürürlüğe gireceğini doğruladı.

Yeni seyahat yönetmeliği ile ilgili haberler Batı Berlin medyasında yayınlandı ve ardından Doğuda da duyuldu. Pek çok Doğu Berlinli sınır geçişlerine akın etti ve 28 uzun yılın sonunda bu geçişleri açılmaya zorladı.

"Wir fluten jetzt, wir machen alles auf" ("Burası dolup taşıyor, her şeyi açıyoruz"). Bir sınır koruma görevlisinin söylediği bu sözler Bornholmer Straße'de 9 Kasım 1989 günü saat 11:30'da ilk bariyerin kaldırılışını işaret ediyordu.

Diğer sınır geçişleri de izleyen saatlerde ve günlerde açıldı.

Doğu ve Batı Berlinliler kucaklaşarak duvarın açılışını birlikte kutladı.

Tüm dünyanın gözleri olayları izliyordu: uluslararası medya Duvarın yıkılışını, herkesin uzun süredir istediği, ancak artık imkansız olduğuna inanmaya başladığı bu olayı canlı olarak yayınlamıştı.

Hazırlayanlar: Hikaye

Kurator, Projektleitung  — Sello, Tom (Robert-Havemann-Gesellschaft e.V.) 
Text, Umsetzung — Dr. Schäkel, Ilona (Letternleuchten Text | PR)
Unterstützung — Wir bedanken uns für die Unterstützung durch den Berliner Landesbeauftragten für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen DDR.

Katkıda bulunanlar: Tüm medya
Bazı durumlarda öne çıkan hikaye bağımsız üçüncü taraflarca yaratılmış olabilir ve aşağıda listelenmiş olan içeriği sağlayan kurumların görüşlerini her zaman temsil etmeyebilirler.
Google ile çevir
Ana Sayfa
İnceleyin
Etrafımda
Profil