1976

Steve Biko: Dochodzenie

Steve Biko Foundation

„Przyczyna śmierci: brak winnych” – sędzia Prins

14 września 1977 r. Minister Sprawiedliwości Jimmy Kruger zaprzeczył na kongresie partii nacjonalistycznej, by do śmierci Biko przyczyniła się w jakikolwiek sposób policja. Oznajmił, że Biko zmarł wskutek strajku głodowego. Przyjaciele Biko, m.in. Donald Woods, i rodzina podjęli wspólne działania, by prawda o śmierci Steve'a wyszła na jaw. 14 listopada 1977 roku, krótko po śmierci Biko, rozpoczęto w starej synagodze w Pretorii rutynowe dochodzenie w sprawie śmierci niespowodowanej przyczynami naturalnymi. Podczas 13-dniowego dochodzenia rodzinę Biko reprezentował adwokat Sydney Kentridge. Sekcja zwłok wykazała pięć poważnych obrażeń, które dotyczyły mózgu, głowy, ust; a także otarcia żeber i zasinienia. Jednak sędzia sądu niższej instancji Prins opowiedział się po stronie reżimu. Wydał trzyminutowe orzeczenie, które wywołało na arenie międzynarodowej powszechne potępienie dla rządu apartheidu. W oświadczeniu przekonywał, że „nie było winnych”. 

Ntsiki Biko podczas dochodzenia
Matka Steve'a Biko Alice „Mamcete” Biko, jego siostra Nobandile Biko i żona Ntsiki Biko czuwające przy jego zwłokach.
Zeznania podczas dochodzenia
Dochodzenie prowadzone przez sir Davida Napleya z Wielkiej Brytanii
Ruch Świadomości Czarnych z Azanii – hołd dla Steve'a Biko

Po śmierci Steve'a Biko awansowano pracowników jednostki bezpieczeństwa z Port Elizabeth oraz inne osoby związane ze sprawą. Craig Williamson został awansowany do rangi majora. Po zdemaskowaniu w 1980 roku powrócił do Afryki Południowej i został zastępcą w sekcji zagranicznej służby bezpieczeństwa RPA pod dowództwem Pieta „Biko” Goosena. Później został mianowany członkiem Rady Prezydenckiej. 

Stara synagoga w Pretorii – w niej odbyło się dochodzenie w sprawie śmierci Biko oraz inne procesy polityczne

Biko uznano oficjalnie 46 ofiarą tortur i śmierci w rozumieniu przepisów dotyczących bezpieczeństwa państwa. Jego śmierć pomogła zwrócić uwagę społeczności międzynarodowej na okrucieństwo prawa RPA w zakresie bezpieczeństwa i ogólnie trudne położenie mieszkańców tego kraju. Doprowadziła ona bezpośrednio do podjęcia przez państwa zachodnie decyzji o poparciu w głosowaniu Rady Bezpieczeństwa ONZ obligatoryjnego zakazu sprzedaży broni do RPA (Rezolucja nr 418 z 4 listopada 1977 roku).  

Sir Sydney Kentridge wygłasza odczyt „Zło, które czai się wszędzie – śmierć Steve'a Biko” w ramach dwunastego dorocznego spotkania Steve Biko Memorial Lecture

„Rozprawy w sprawie ułaskawienia ujawniły, że problemy zaczęły się nie z powodu złożonych pod przysięgą oświadczeń, które wskazywałyby na Biko, czy jego przyznania się do jakiegoś przestępstwa, tylko dlatego, że nie chciał wstać z krzesła”.

– George Bizos

„Albo jesteś żywy i dumny, albo martwy, a gdy jesteś martwy, i tak cię to nie obchodzi. A to, jak umierasz, może już samo w sobie być manifestem. Więc wybierasz śmierć podczas zamieszek. Bardzo wielu z nich właściwie nie ma nic do stracenia – niemal dosłownie, biorąc pod uwagę, co ich tu przywiodło. Jeśli więc potrafisz pokonać własny strach przed śmiercią, który jest czymś całkiem nieracjonalnym, to jesteś na dobrej drodze”.

– Biko, fragment eseju „On Death” (O śmierci), I Write What I Like

Składanie zeznań przez Dikonę, 1977 r.

19 października 1977 roku, a więc w dniu, który znamy dziś jako Czarną Środę, apartheidowski rząd zdelegalizował 18 organizacji związanych z Ruchem Świadomości Czarnych (Black Consciousness Movement). Były to m.in. związki pielęgniarek, organizacje nauczycielskie oraz stowarzyszenia społeczne – co pokazywało skalę na jaką działał Ruch. Oprócz zdelegalizowania instytucji aresztowano i uwięziono ważnych przywódców BPC i SASO. Nie oszczędzono też mediów. Gazety The World oraz Weekend World otrzymały zakazy publikacji.

Lista zdelegalizowanych organizacji
Pokój 619 po napaści na Biko
Samochód terenowy, którym zazwyczaj poruszał się Biko
Sala sądowa, w której odbyło się dochodzenie

„Myślę, że Steve spodziewał się śmierci z rąk służby bezpieczeństwa. Chyba wszyscy się tego spodziewaliśmy. Steve był gotów poświęcić życie za sprawę czarnych”.

– Ntsiki Biko, wdowa po Stevie Biko

Śmierć w areszcie
Rezolucja Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 418 z listopada 1977 roku
Autorzy: artykuł

Steve Biko Foundation:
Nkosinathi Biko, CEO
Y. Obenewa Amponsah, Director International Partnerships
Donna Hirschson , Intern
S. Dibuseng Kolisang, Communications Officer
Consultants:
Ardon Bar-Hama, Photographer
Marie Human, Researcher

Twórcy wszystkich multimediów
Pokazane artykuły w niektórych przypadkach mogły zostać przygotowane przez firmy niezależne, dlatego nie zawsze będą zgodne z poglądami wymienionych poniżej instytucji, które dostarczyły te materiały.
Przetłumacz z Google
Strona główna
Przeglądaj
W pobliżu
Profil