2016

SKARBY KOLEKCJI MUZEUM POLSKIEGO

Muzeum Polskie w Rapperswilu

Dzieła sztuki ze zbiorów Muzeum Polskiego w Rapperswilu

Wstęp
Muzeum Polskie w szwajcarskim miasteczku Rapperswil zostało utworzone z inicjatywy polskich emigrantów politycznych w 1870 roku. Założycielem i głównym fundatorem był powstaniec listopadowy, późniejszy działacz polityczny we Francji i Szwajcarii Władysław hr. Broel-Plater.  Historia muzeum i jego zbiorów predestynuje muzeum do zajęcia szczególnego miejsca wśród innych muzeów na świecie. Ulokowane w starym zamku w Rapperswilu, odbudowanym przez polską Emigrację, jest dziełem zbiorowym Szwajcarów i Polaków, przykładem koegzystencji dwóch kultur i dowodem, że kultura służyć może zbliżeniu i zrozumieniu narodów. Na kolekcję  Muzeum Polskiego składają się zbiory starodruków z których najstarszy pochodzi z roku 1494, kolekcja  malarstwa XIX i XX wieku, gabinet miniatur z końca XVIII wieku, kolekcje: grafiki, militariów, numizmatyki, ordery i medale oraz bogaty zbiór kartograficzny. Tę różnorodność kolekcji i ich charakter zawdzięczamy darczyńcom – Szwajcarom i Polakom żyjącym na emigracji dla których przywiązanie do polskiej kultury i sztuki stanowiło punkt odniesienia w nowo budowanej egzystencji poza granicami Ojczyzny. Oprócz kolekcji sztuki Muzeum posiada bibliotekę i archiwum. Biblioteka dysponuje dużym zbiorem starodruków i zbiorem poloników.  Archiwum dokumentuje bogatą historię kontaktów dyplomatycznych, naukowych i ekonomicznych  między Polską a Szwajcarią. Przechowywana jest dokumentacja życia społecznego Polaków na emigracji. Odwiedź Muzeum Polskie w Rapperswilu.
Malarstwo
Kolekcja malarstwa licząca ponad 700 obiektów obejmuje okres od XVI wieku do współczesności. Najliczniejszą grupę tworzy malarstwo XIX i XX-wieczne, szczególnie „polskich monachijczyków”: Józefa Brandta, Alfreda Wierusza-Kowalskiego, Józefa Chełmońskiego, Leona Wyczółkowskiego, Juliana Fałata, Wojciecha Kossaka, Teodora Axentowicza czy Zofii Stryjeńskiej. W zbiorach nie brak również dzieł malarzy kształconych w Paryżu: Olgi Boznańskiej, Józefa Czapskiego, Vlastimila Hofmana. Ważne miejsce wśród sztuki współczesnej zajmuje kolekcja 75 obrazów Hanny Kali Weynerowskiej z San Francisco, przekazanych Muzeum przez malarkę. Na szczególną uwagę zasługuje składająca się z 108 obiektów kolekcja miniatur dzikowskich pochodzących z XVIII i XIX wieku, będących darem Artura hr. Tarnowskiego. Są to głównie dzieła polskich miniaturzystów: Wincentego Lesseura, działającego na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i Walerii Tarnowskiej, ale również F.G. Remondiniego i H.F. Fügera. Na kolekcję składają się portrety postaci historycznych oraz miniaturowe kopie arcydzieł malarstwa europejskiego. Większość dzieł pochodzi z darowizn dokonanych głównie przez Polaków żyjących  na emigracji. Muzeum otrzymało w darze obrazy m.in. od Juliana Godlewskiego, Izy Landsberger-Poznańskiej, Artura hr. Tarnowskiego, Czesława Marka, Grażyny Zawiszy, Hanny Kali Weynerowskiej. 
 Rzeźba
Prezentowane w muzeum rzeźby to dzieła wybitnych europejskich rzeźbiarzy XIX i XX wieku, reprezentujące kierunki i tendencje jakie zaznaczyły się w tamtych czasach. Twórcami prac są : Henryk Stattler, Henryk Glicenstein, Antoni Madeyski, Josef Thorak, Jerzy Stocki, Maciej Piotrowski. Wykonane są z różnych materiałów i różnymi technikami. Przedstawiają wybitnych bohaterów narodowych, mecenasów nauki i sztuki. Dużą część kolekcji, ponad 700 prac, stanowi współczesna rzeźba ludowa. Zbiór rzeźby ludowej reprezentuje interesujące walory plastyczne. Treść prac jest głęboko zakorzeniona w ludowej  tradycji religijnej. Bogato przedstawiona jest ikonografia maryjna i wizerunki Chrystusa Frasobliwego. Autorami prac są znani i wysokocenieni twórcy ludowi (R. Śledź, E. Zegadło). Kolekcje zawdzięczamy wielu darczyńcom m. in: Walterowi  Unternährowi, księdzu prof. Jerzemu Langmanowi  z Rzymu, dr Hansowi  Haabowi.
Mapy i grafiki
W zbiorach specjalnych muzeum  największymi i najcenniejszymi  są kolekcja  kartograficzna oraz kolekcja grafik (akwaforty, litografie, staloryty, ksylografie oraz miedzioryty). Pochodzą one głównie z darów Romana Umiastowskiego.Latem 1983 roku wdowa po płk. Romanie Umiastowskim, zgodnie z wolą swojego męża przesłała do Rapperswilu trzy wielkie skrzynie zawierające niezwykłej wartości polonika. Dowód pasji kolekcjonerskiej płk. Romana Umiastowskiego.Osobami, które znacznie przyczyniły się do powstania i powiększenia  kolekcji map i grafik byli: Jan Nowak Jeziorański z Waszyngtonu, Adam Heymowski ze Sztokholmu, z Genewy Tadeusz  Szmitkowski, Konstanty Górski oraz  Kazimierz Grocholski. Archiwum muzeum posiada kolekcję ponad 750 map dawnych ziem polskich. Są one opisane w katalogu CARTOGRAPHIA RAPPERSVILIANA POLONORUM.
Medale, ordery i monety
Bogata rapperswilska kolekcja numizmatów obejmuje ok. 1500 monet i medali z okresu od XIV wieku do współczesności. Kolekcja falerystyczna zawiera zbiory orderów i odznaczeń, biżuterii i przedmiotów pamiątkowych oraz odznaki, oznaki, znaczki patriotyczne i okolicznościowe od XIX wieku do końca XX wieku, polskie i obce. Część orderów należała do Karola Potulickiego i Juliana Godlewskiego. Zbiór medali i odznaczeń obejmuje medale okolicznościowe, medale jubileuszowe, odznaczenia polskie i obce oraz plakietki. Kolekcja zawiera odznaki Legionowe, 2 Dywizji Strzelców Pieszych, odznaki służb Wojska Polskiego z XX wieku. Kolekcja orderów zawiera te najwyższe rangą  we wszystkich stopniach, jak również kilka rzadkich i efektownych cudzoziemskich jak: Krzyż Maltański, Order Francuskiej Legii Honorowej czy Order Dominikański. Szczególną uwagę zwraca bransoleta stanowiąca oprawę dla pięciu oryginalnych złotych dukatów ułożonych rewersami, na których znajdują sie wizerunki polskich królów z XVII i XVIII wieku. Jest to dar księżnej Marii Sapiehy.
Starodruki
Obecna, powojenna kolekcja starych druków Muzeum Polskiego w Rapperswilu, liczy 201 pozycji bibliograficznych w 219 woluminach (5 inkunabułów, 34 druki XVI w. , 72 druki XVII w. i 90 druków XVIII w.). Nie ma wśród nich ani jednego egzemplarza z przedwojenną rapperswilską proweniencją. Cały zbiór został utworzony głównie z darów polskiej Emigracji. Zbiór starodruków, Muzeum Polskie zawdzięcza głównie płk. Romanowi Umiastowskiemu, który jako wybitny antykwariusz zebrał unikatową kolekcję ksiąg, map, atlasów oraz rycin, która została przekazana muzeum przez wdowę, panią Joannę Umiastowską w 1983 roku. Szczególnie cennymi pozycjami są: „Selenographia” Jana Heweliusza (druk z XVII w.),  dzieło Mikołaja Kopernika “O obrotach sfer niebieskich” (druk z XVI w.) oraz żydowska “Księga Pochodzenia - Sefer Yuhasin” z XVI w.
Militaria
Kolekcja militariów jest bardzo zróżnicowana i pochodzi z darów Emigrantów.  W muzeum zobaczyć można zabytki oręża polskiego i obcego. W kolekcji znajdują się: broń biała (XVII – XX w.), broń palna (XIX – XX w.) hełmy, pamiątki patriotyczne, ikonografia o tematyce batalistycznej, mundury żołnierzy 2 Dywizji Strzelców Pieszych z okresu II wojny światowej oraz elementy wyposażenia wojskowego, eksponaty wschodnich szyszaków husarskich.
Judaica
Znajdujące się w zbiorach muzeum eksponaty są świadectwem kultury żydowskiej w Polsce, są darem Izabeli Landsberger-Poznańskiej. Do kolekcji judaików należą przede wszystkim: jad - wskaźnik używany przy czytaniu Tory, tas (zawieszka na Torę, tarcza na rodał), srebrna balsaminka (puszka na wonności) oraz ceremonialna czapka żydowska używana podczas świątecznych uroczystości.   Cennym eksponatem jest również Księga Pochodzenia - Sefer Yuhasin. Historia Narodu Żydowskiego (od stworzenie świata do roku 1500) autorstwa Abrahama Zacuto pochodzi z XVI wieku. Darczyńcą jest Roman Umiastowski.  
Zegarki
Kolekcja zegarków kieszonkowych zawiera obiekty głównie z XIX wieku. W zbiorach Muzeum znajduje się kilka zegarków firm: Czapek i Spółka z Genewy, Patek i S-ka oraz Patek Philippe i S-ka. Firmy te, nazwy swe wzięły od założycieli – Antoniego Norberta Patka, powstańca listopadowego oraz Franciszka Czapka. Wśród najcenniejszych obiektów znajdują się zegarki z polskimi, narodowymi i religijnymi, motywami: portretem Adama Mickiewicza, polskiego kosyniera, z wizerunkiem Matki Bożej Ostrobramskiej. Kolekcję utworzyły dary m.in. Juliana Godlewskiego, Aleksandra hr. Sapiehy, Ireny Węcławowic. 
Sztuka sakralna
Sztukę sakralną stanowią głównie przedmioty używane do sprawowania mszy św.: naczynia liturgiczne (gotycki kielich mszalny, ampułki pochodzące z XVII wieku) oraz zdobiony mszał z XV wieku. Wśród obiektów  znajduje się relikwiarzyk ze szczątkami św. Stanisława Kostki z XVIII wieku oraz ikona Matki Boskiej Ostrobramskiej z XIX wieku. Głównymi darczyńcami są: Roman Umiastowski, A.S. Ciechanowski.
Tkaniny
Kolekcja tkanin w muzeum złożona jest z różnorodnych obiektów. Składają  się na nią zbiór zawierający chorągwie, sztandary wojskowe, haftowana makata z motywami żydowskimi podarowana przez Izę Landsberger-Poznańską. Kolekcję tę uzupełnia  zbiór pasów kontuszowych głównie z persjarni w Słucku i Grodnie z wieku XVIII do początków XIX wieku. Są one przykładem upodobania polskiej szlachty do kultury wschodniej. Ta różnorodna kolekcja odzwierciedla upodobania polskich kolekcjonerów, którzy obok wyrobów słynnych zachodnich wytwórni cenili produkcję krajową, tekstylia wzorowane na wschodnich i wszelkiego rodzaju pamiątki tekstylne związane z kulturą. W zbiorach znajduje się woreczek jałmużniczy, służący do zbierania datków na biednych. Haftowany złotą i srebrną nitką na zielonym aksamicie, należał do Marii Józefy (1731-1767), córki Augusta III Sasa, króla Polski.  
Porcelana
Wśród kolekcji porcelany znajduje się cenny zbiór porcelany produkowanej w miśnieńskiej Królewskiej Manufakturze, w tym zbiór figurek pochodzących z okresu, gdy mistrzem modelarskim został Johann Joachim Kändler (1731–1763), zwany ojcem europejskiej rzeźby porcelanowej, gdyż kładąc akcent na ich plastykę zrewolucjonizował charakter wyrobów miśnieńskich. Oprócz rzeźb porcelanowych wykonywał niewielkie ceramiczne figurki inspirowane życiem dworskim - figurki polskiej szlachty w kontuszach. Kilka cennych prac pochodzi z polskiej starej manufaktury porcelany w Korcu i Baranówce. Część  obiektów zostało podarowanych m.in. przez Izę Landsberger-Poznańską, Elżbietę Rufener-Sapieha.
Pamiątki historyczne
W ramach kolekcji zgromadzono przedmioty związane z postaciami historycznymi i wielkimi Polakami – nieme pianino Ignacego Jana Paderewskiego, odlew maski pośmiertnej i dłoni Fryderyka Chopina, zestaw przyrządów z laboratorium Marie Curie-Skłodowskiej do pomiaru naturalnej radioaktywności. Zbiór zawiera również pamiątki przypominające martyrologię narodu polskiego, które powstały podczas pobytu na Syberii po deportacji powstańców styczniowych, w  łagrach w ZSSR, w niemieckich obozach koncentracyjnych. Darczyńcami są instytucje (Laboratorium Curie w Paryżu) i osoby prywatne: prof. Janina Turczyńska, dr Julian Godlewski, Andrzej Romer.
Sztuka ludowa
Kolekcja ta obejmuje ponad 800 obiektów. Stroje ludowe z różnych regionów Polski, wycinanki, szopki  krakowskie, malowanki na szkle  pokazują bogactwo polskiej sztuki ludowej.  
The Polish Museum in Rapperswil
Autorzy: artykuł

Kuratorzy wystawy:

Monika Jastrzębiec Czepielewska
Mariola Sigrist
Wiktoria Suder

Korekta tekstów:

Anna Buchmann

Fotografia:

Piotr Jamski
Monika Jastrzębiec Czepielewska
Agnieszka Piecuch
Bożena Szafrańska


Konsultacja merytoryczna:

dr Beata Biedrońska-Słota – Muzeum Narodowe w Krakowie
Piotr Dąbrowski - Muzeum Wojska Polskiego
Patryk Pawlaczyk - Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
dr Bożena Schmid-Adamczyk - Muzeum Fryderyka Chopina i George Sand na Majorce
Paweł Żurkowski-Muzeum Wojska Polskiego


Udostępnienie materiałów:

Monika Nowakowska – Muzeum Miasta Łódź


Tłumaczenie:

Agencja tłumaczeń JUNIQUE

Twórcy wszystkich multimediów
Pokazane artykuły w niektórych przypadkach mogły zostać przygotowane przez firmy niezależne, dlatego nie zawsze będą zgodne z poglądami wymienionych poniżej instytucji, które dostarczyły te materiały.
Przetłumacz z Google
Strona główna
Przeglądaj
W pobliżu
Profil