1905 - 2013

Kunst of Archief?

Mundaneum

“Het fotografisch erfgoed van het Mundaneum trotseert de tijd ”

Het archief van het Mundaneum omvat een aanzienlijke collectie foto's. “Kunst of Archief?” is gegroeid uit de samenwerking van een fotograaf en een archivaris met als doel de redding van dit patrimonium. In deze tijd van beelden alom, van smartphones en tablets, wordt eigenaardig genoeg weinig aandacht besteed aan de bewaring van foto's. Men is zich te weinig bewust van hun fragiliteit. Het beheer van zo'n collectie roept talrijke vragen op met betrekking tot de verschillende dragers die elk hun specifieke vormelijke en chemische eigenschappen hebben. De stabiliteit van de omgevingsfactoren is essentieel voor een goede bewaring: te hoge temperatuur of te lage vochtigheidsgraad leiden tot onherstelbare schade! Tijdens dit jaar, waarin de fotografie haar 175ste verjaardag viert, wil het Mundaneum met deze dubbele kijk op zijn collecties hulde brengen aan de 8ste kunst.

 

Raphaèle Cornille

Conservator

Een stapel antieke fotografische glasplaten zijn een ware tijdmachine. Beeld na beeld onthullen de opeengestapelde lagen een soort interactieve tijdlijn die als een kunstwerk in een museum kan hangen. Maar eens de artistieke verwondering voorbij reizen de vragen in verband met die glasplaten. Wat zijn die vlekken die iets weg hebben van een bedreigende tyrannosaurus ? Waarom lijkt een te bewonderen madonnafiguur plots verborgen achter de sluiers van een dubbel gordijn ?

 

                                                                        Patrick Tombelle

                                                                         Fotograaf

Twee aan elkaar gekleefde negatieven vormen een nieuw fotografisch beeld
De twee negatieven werden uit elkaar gehaald maar de schade is onherstelbaar

Het is alsof de vogel zich op de meisjes stort, maar het is het lekken van de gelatine van de ene foto op de andere

De foto heeft zich opgerold wegens te lage vochtigheidsgraad

Temperatuur en vochtigheidsgraad zijn de belangrijkste factoren voor de goede bewaring van foto's

Deze voorbeelden tonen de schade veroorzaakt door brutale schommelingen van deze twee factoren: vaak onherstelbare materiële en chemische vervormingen.

Soms kan de digitalisering soelaas brengen maar vaak gaan de documenten definitief verloren

Vóór behandeling
Na verwijdering van de schimmel

Een vochtige atmosfeer, te hoge temperatuur en nog wat stof, de ideale combinatie voor schimmelvorming!

Twee aan elkaar klevende negatieven
Recto-verso van eenzelfde negatief
Verschillende aantastingen: zilverspiegel, vervorming, gelatinebubbels
Alle in deze doos bewaarde negatieven zijn vervormd 
Het lijkt wel kunst, toch zijn de vervormingen onomkeerbaar
Wijzigingen in de structuur van de gelatine treden vaak op bij slechte bewaring
De fotografische emulsie ondergaat blaasvorming ...
... en kan helemaal loskomen van de drager indien niet ingegrepen wordt
Voorbeeld van redding van een document door digitalisering. Hoewel het originele negatief sterk beschadigd was is de gedigitaliseerde versie haarscherp

Chemisch proces? De tand des tijds?

Hoewel het resultaat soms esthetisch of zelf poëtisch kan zijn, toch is er reden om zich zorgen te maken: kunnen wij werken aan de bescherming en de bewaring van een erfgoed dat door onzorgvuldigheid of passiviteit voor altijd dreigt verloren te gaan? 

Sinds 2010 is het Mundaneum gestart met een preventief bewaringsplan van haar fotografische collecties door middel van gerichte opleidingen en de aankoop van bewaringsmateriaal

“Kunst of Archief?” is een rondreizende tentoonstelling die diverse plaatsen zal aandoen in België en in het buitenland

Credits: verhaal

Rôle — Raphaèle Cornille, Conservator of Iconographic Collections
Rôle — Patrick Tombelle, Photographer

Credits: alle media
Het uitgelichte verhaal kan in sommige gevallen zijn gemaakt door een onafhankelijke derde partij en kan afwijken van de standpunten van de hieronder vermelde instituten die de content hebben geleverd.
Vertalen met Google
Homepage
Verkennen
Dichtbij
Profiel