Koronacja królowej Elżbiety II 

Koronacja królowej Elżbiety II była dniem, który wyróżnił się oszałamiającym przepychem. Ceremonię świętowano na całym świecie, a zaznaczyła się ona jako początek długich rządów o historycznym znaczeniu.

Dzieci świętujące koronację
Król Jerzy VI

Królewskie dziedzictwo

Król Jerzy VI umarł we śnie, nocą 6 lutego 1952 r. w Sandringham House. Miał wówczas zaledwie 56 lat. Przewlekła choroba i ciężar przywództwa spoczywający na nim podczas mrocznych dni II wojny światowej okazały się tragiczne w skutkach dla tak uwielbianego monarchy. 

Księżniczka Elżbieta, starsza z dwóch córek zmarłego króla, przebywała wówczas w Kenii, rozpoczynając królewską podróż po krajach Wspólnoty Narodów w zastępstwie chorego ojca. 

Wieści o jego śmierci przyniósł jej mąż, książę Filip. 

Elżbieta miała zaledwie 25 lat, a już musiała zmierzyć się nie tylko z żalem po stracie ojca, ale również z przytłaczającą perspektywą objęcia funkcji Królowej Zjednoczonego Królestwa i Głowy Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. 

Pomimo że Elżbieta wstąpiła wówczas na tron, jej koronacja miała miejsce dopiero 16 miesięcy później. 

Portret księżnej Yorku (przyszła Królowa Matka) z nowo narodzoną córką księżniczką Elżbietą

Młodość Elżbiety

Elżbieta przyszła na świat 21 kwietnia 1926 r. w Londynie. Cztery lata później dołączyła do niej siostra – księżna Małgorzata. Ich ojciec, książę Yorku, był drugim w kolejności synem króla Jerzego V, dlatego nikt nie spodziewał się po nim, że zostanie królem.  

Wszystko uległo zmianie w 1936 r., kiedy starszy brat ich ojca, król Edward VIII, abdykował z zamiarem poślubienia amerykańskiej rozwódki Wallis Simpson. Tego małżeństwa nie dało się pogodzić z funkcją głowy kościoła anglikańskiego, jaką pełnił. Ojciec Elżbiety został królem Jerzym VI, a ona dziedziczką tronu. 

Już jako dziecko księżniczka Elżbieta przejawiała oznaki silnego charakteru i dużego poczucia odpowiedzialności. Podczas II wojny światowej Elżbieta brała udział w audycjach radiowych, poprzez które starała się polepszyć nastroje innych dzieci. Udzielała się również dobroczynnie, a po ukończeniu 18 lat wstąpiła do Pomocniczej Służby Terytorialnej Kobiet, gdzie wyuczyła się zawodu kierowcy i mechanika. 

W 1947 r. księżniczka odbyła pierwszą królewską podróż ze swoimi rodzicami do Południowej Afryki. 

Księżniczka Elżbieta z matką i siostrą
Księżniczka Elżbieta: Time, 1929 r.
Rodzina w czasie wolnym, 1936 r.

„Oświadczam przed Wami, że całe moje życie, niezależnie od tego, czy będzie długie czy krótkie, poświęcę służbie Wam i naszej wielkiej rodzinie imperialnej, do której wszyscy należymy”.

Księżniczka Elżbieta, 1947 r.

Książę Filip

Księżniczka Elżbieta spotkała księcia Filipa po raz pierwszy w 1934 r., gdy miała 8 lat. Filip był greckim księciem, którego rodzina została wygnana w 1922 r., kiedy był jeszcze niemowlęciem.  

Po kolejnym spotkaniu w 1939 r. księżniczka Elżbieta, mając zaledwie 13 lat, oświadczyła, że zakochała się w Filipie, który był wówczas szeregowym oficerem Królewskiej Marynarki Wojennej. Od tego momentu zaczęli regularnie korespondować ze sobą.

Książę Filip
Para królewska

Królewski ślub

Książę Filip spędził czas II wojny światowej na aktywnej służbie na Morzu Śródziemnym. Dopiero po wojnie książę mógł wznowić staranie się o rękę księżniczki. Ich zaręczyny zostały ogłoszone w 1947 r., a do ślubu doszło 20 listopada w Westminster Abbey. Tego samego dnia książę Filip otrzymał tytuł księcia Edynburga. 

Słodko-gorzko: kolejka po racje żywnościowe 

Wielka Brytania w 1953 r.

Wielka Brytania w 1953 r. nadal żyła w cieniu II wojny światowej: cukier i mięso były wciąż racjonowane, co powodowało duże niezadowolenie. W wielu miastach ciągle było widać ślady bombardowań. 

Pozycja Wielkiej Brytanii jako jednej ze światowych potęg była wówczas zagrożona. Imperium ulegało stopniowemu rozpadowi.

Lata 50. XX w. oznaczały początek powrotu do normy po okresie powojennych oszczędności. Zwiększał się poziom zarobków, racjonowanie produktów odchodziło w niebyt, a rząd rozpoczął przeprowadzanie zakrojonego na szeroką skalę programu budowy mieszkań.

Koronacja nowej królowej – młodej, pięknej i roztropnej – zdawała się zwiastować przyszłość w jaśniejszych barwach.

„Koronacja przypomina feniksa: wszystko, co powstało z popiołów, staje się coraz lepsze”.

Księżna Małgorzata
Pochód podążający ulicami Londynu

Pochód

Przygotowania do koronacji królowej Elżbiety II rozpoczęły się z chwilą, gdy zasiadła na tronie w lutym 1952 r. Minęło jednak 16 miesięcy, zanim mogła zostać koronowana na królową 2 czerwca 1953 r.

Ten wielce wyczekiwany dzień rozpoczął się od pochodu prowadzącego od pałacu Buckingham do Opactwa Westminsterskiego, które było miejscem koronacji królów angielskich i brytyjskich, począwszy od koronacji Harolda II w 1066 r. Najlepsze miejsca wzdłuż trasy pochodu już od przedniej nocy były wypełnione tłumami żądnymi widowiska, które zajmowały miejsca, nie zważając na ulewny deszcz. 

W samym dniu koronacji na ulicach zgromadziło się około 3 milionów ludzi, którzy chcieli pozdrowić nową królową. Pomimo sporadycznych opadów pogoda tego dnia sprzyjała temu wydarzeniu.

Na czele pochodu szły liczne oddziały Brygad Gwardii. Za nimi maszerowały kompanie reprezentacyjne sił zbrojnych z krajów Wspólnoty Narodów. Z kolei głowy państwa i członkowie zagranicznych rodzin królewskich podróżowali karetami. Za nimi w Złotej Karecie jechała sama królowa. 

Żołnierze maszerujący w trakcie pochodu

Hillary i Everest

29 maja 1953 r. nowozelandzki alpinista Edmund Hillary i nepalski szerpa Tenzing Norgay zostali pierwszymi ludźmi, którzy zdobyli szczyt Mount Everest, najwyższej góry świata. Z powodu braku tlenu mogli spędzić najwyżej 15 minut na wierzchołku znajdującym się na wysokości 8848 metrów. 

Wiadomość o ich niezwykłym osiągnięciu dotarła do Anglii rankiem w dniu koronacji. Zostało ono natychmiast okrzyknięte podarunkiem na koronację młodej królowej. Wieści szerzyły się po zatłoczonych ulicach Londynu, dając kolejną okazję do świętowania.

Hillary i dowódca ekspedycji pułkownik John Hunt otrzymali tytuły szlacheckie od nowej królowej. Z kolei Norgay został odznaczony Medalem Jerzego.

Edmund Hillary i Tenzing Norgay 

Królewskie karoce

W posiadaniu monarchii brytyjskiej znajduje się ponad 100 karet i powozów. Najbardziej prestiżowa z nich jest Złota Kareta, którą królowa Elżbieta podróżowała na miejsce koronacji. Ta kareta została zbudowana w 1792 r. Waży 4 tony, a do jej zaprzęgu używa się 8 koni. Jest bogato przyozdobiona złotymi liśćmi (stąd jej nazwa) i malowanymi panelami. 

Ostatnimi czasy najczęściej oglądaną z królewskich karet jest 1902 State Landau. Używano jej w 2012 r. zarówno podczas ślubu księcia Williama i Kate, jak i w trakcie obchodów diamentowych godów królowej. 

Inskrypcja w Opactwie Westminsterskim

Koronacja

Przybycie królowej Elżbiety do Opactwa Westminsterskiego, gdzie oczekiwało już na nią 8000 gości, było sygnałem do rozpoczęcia ceremonii religijnej, uwieńczonej koronacją Elżbiety. 

Była ubrana w białą, jedwabną suknię z wyhaftowanymi symbolami krajów Wspólnoty Narodów. Na nią miała narzuconą szatę królewską z aksamitu, która liczyła ponad 5 metrów długości, a tren był niesiony przez siedem dam dworu.

Przy ołtarzu królowa złożyła przysięgę koronacyjną, przyrzekając przestrzeganie sprawiedliwości i praw jej królestwa oraz obronę wiary anglikańskiej. Następnie, w najbardziej podniosłym i uświęconym momencie ceremonii, królowa siedząca na krześle koronacyjnym została namaszczona poświęconym olejem przez arcybiskupa Canterbury. Kiedy Elżbieta wzięła w swoje ręce berło i jabłko, nałożono na nią szatę i ostatecznie samą koronę, a wówczas wszyscy zgromadzeni wznieśli okrzyk: „Boże, chroń Królową!”.

„Dochowam wierności rzeczom, które tutaj przysięgłam. Tak mi dopomóż Bóg”

Królowa Elżbieta II, 1953 r.

Po zakończeniu ceremonii

Po zakończeniu ceremonii królowa wróciła z powrotem do pałacu Buckingham, jadąc w Złotej Karecie. Tymczasem wokół ogrodzenia pałacu zebrał się ogromny tłum, który zaczął skandować: „Chcemy zobaczyć królową!”. 

Królowa w towarzystwie rodziny królewskiej spełniła swój obowiązek i pojawiła się na balkonie pierwszy raz tego dnia, powtarzając to potem jeszcze kilkukrotnie. Powitał ją oszałamiający wprost aplauz tłumu. Następnie królowa udała się do środka na pierwszy z dwóch bankietów koronacyjnych, na które zaproszono odwiedzających dygnitarzy. 

Podczas drugiego bankietu podano po raz pierwszy „kurczaka koronacyjnego” – danie stworzone specjalnie na tę okazję z kurczaka na zimno w kremowym sosie curry.

O godzinie 17 (po kilkukrotnym przekładaniu ze względu na złą pogodę) odbyła się defilada lotnicza w wykonaniu ponad 150 samolotów nad pałacem Buckingham. Królowa ostatni raz tego dnia pojawiła się na balkonie o północy. 

„Miejmy nadzieję, że jesteśmy świadkami początku nowej ery elżbietańskiej – nie mniej znakomitej niż poprzednia”.

Clement Attlee, 1953 r.

Telewizja

Koronacja królowej Elżbiety II stała się ważnym momentem w historii telewizji. Samej ceremonii nigdy wcześniej nie filmowano i mimo że premier Winston Churchill nie uważał tego za dobry pomysł, królowa nalegała, aby tak się stało. W 1952 r. mniej niż jedna trzecia gospodarstw domowych w Anglii miała telewizor, jednakże zapotrzebowanie na możliwość oglądania koronacji było ogromne. W okresie przygotowań stacja BBC pracowała gorączkowo, aby zwiększyć liczbę odbiorców, a sprzedaż telewizorów wzrosła wówczas do niebotycznych rozmiarów.

W dniu koronacji salony, kina i hale koncertowe wypełniły się tłumami ludzi oczekujących na 11 godzin transmisji na żywo. Pomimo że wydarzenie filmowano w kolorze, transmisja na żywo była czarno-biała. Szacuje się, że w samej Wielkiej Brytanii zasiadło wówczas przed telewizorami 20 milionów ludzi (40% populacji). Był to ten przełomowy moment, w którym telewizja stała się głównym medium rozrywkowym w Wielkiej Brytanii. 

Pomieszczenie kontrolne nadajnika telewizyjnego stacji BBC
Transmisja telewizyjna z koronacji

Niech długo żyje, by nami rządzić

Koronacja królowej Elżbiety II stanowiła początek wyjątkowych rządów: drugich co do czasu trwania w historii Anglii.

W tym czasie królowa Elżbieta odbyła niezliczone podróże zarówno po obcych krajach, jak i po państwach Wspólnoty Narodów, dzięki którym stała się najczęściej podróżującą głową państwa w historii.

Jej rządy były świadkami znaczących i dramatycznych zmian zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i na świecie – w szczególności stopniowego demontażu brytyjskiej władzy imperialnej. 

Rodzina królewska przeżyła osobiste ciężkie chwile, w tym rozpad trzech z czterech małżeństw dzieci królowej oraz tragiczną i przedwczesną śmierć Diany, księżnej Walii, w 1997 r. 

Królowa jednak, wraz ze swoim małżonkiem księciem Filipem przy boku, zachowała godność, zachowała godność, dostojeństwo i poczucie obowiązku. Udało jej się zachować niesłabnącą niezwykłą popularność w kraju i za granicą, czego dowodem był wyrazy wielkiego, publicznego entuzjazmu okazywanego jej w trakcie obchodów diamentowych godów jej małżeństwa w 2012 r. 

Autorzy: artykuł

Toby Groom, Documentary Producer & Historian 
Mike Lewis, CEO & Founder, Historvius.com

Twórcy wszystkich multimediów
Pokazane artykuły w niektórych przypadkach mogły zostać przygotowane przez firmy niezależne, dlatego nie zawsze będą zgodne z poglądami wymienionych poniżej instytucji, które dostarczyły te materiały.
Przetłumacz z Google
Strona główna
Przeglądaj
W pobliżu
Profil