1942

To były dzieci

Paris City Hall

DEPORTACJA I OCALENIE ŻYDOWSKICH DZIECI PARYŻ, 1940-1945

W lipcu 1942 roku francuska policja aresztowała prawie 14 tysięcy paryżan i znaczną ich część umieściła w welodromie zimowym (Vélodrome d’Hiver) tylko dlatego, że byli Żydami. Wśród aresztowanych znalazła się liczna grupa dzieci. W latach 1942-1944 z Francji deportowano 11 400 żydowskich dzieci, z czego ponad połowę stanowili mali paryżanie. Obecnie, w 2012 roku – w 70. rocznicę obławy Vel d’Hiv („rafle du Vél d’Hiv”) – nasze miasto chce uczcić ich pamięć. Chcemy również wspomnieć tysiące „ukrytych” dzieci, które przeżyły Holocaust dzięki działalności paryskiego podziemia i solidarności mieszkańców Paryża, którzy ucieleśniali honor naszej stolicy. Niniejsza ekspozycja stanowi zatem ukoronowanie prac upamiętniających, od wielu lat prowadzonych przez władze miasta. Jest to kontynuacja działań podejmowanych przez liczne organizacje w każdej dzielnicy Paryża na rzecz przekazywania wiedzy i ochrony pamięci o tamtych wydarzeniach. Działań, których celem jest wskrzeszenie pamięci o deportowanych dzieciach, ich imionach i nazwiskach oraz historiach, a także przywrócenie im godności. Niech ta ekspozycja stanie się wezwaniem do zachowania wierności przekazu, czujności i odpowiedzialności.

Bertrand Delanoë

IDENTYFIKACJA I WYKLUCZENIE

Układ o zawieszeniu broni podpisany 22 czerwca 1940 roku podzielił Francję na dwie części. Paryż, a co za tym idzie większość francuskich Żydów, znalazł się w strefie północnej. We wrześniu 1940 roku okupant i rząd Vichy zorganizowali akcję stygmatyzacji Żydów. Francuskie przepisy i niemieckie rozporządzenia określały, kto jest Żydem, zanim te osoby zostały zidentyfikowane i zlokalizowane. Żydzi byli wykluczani z życia gospodarczego i kulturalnego. Większość z wprowadzonych środków dotykała nie tylko dorosłych, ale także dzieci. Tym samym nastąpiło radykalne zerwanie z przepisami prawa, które od XVIII wieku otaczały dzieci w Europie coraz większą opieką.

ARESZTOWANIA I DEPORTACJE

W Paryżu w okresie Holocaustu aresztowano w sumie ponad 6100 dzieci. Działania te były w głównej mierze realizowane przez miejską policję. Większość z tych dzieci była deportowana do utworzonego na terenie Polski obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie zabijano je tuż po przyjeździe.

Dzieci internowanych rodziców

Pierwsze paryskie obławy miały miejsce w 1941 roku. W ich wyniku aresztowano blisko 8200 osób – wyłącznie mężczyzn, w większości obcokrajowców. Dla wielu rodzin internowanie ojców wiązało się z dalszymi trudnościami materialnymi i psychologicznymi. Czasami tragiczną konsekwencją aresztowań było pozostawienie dzieci bez opieki.

SOLIDARNOŚĆ I OCALENIE

To w Paryżu decydowały się losy większości żydowskich dzieci deportowanych z Francji. Obława Vel d’Hiv („rafle du Vél d’Hiv”) wyróżniała się nie tylko swoją skalą, ale także tym, że stanowiła punkt zwrotny w historii. Z jednej strony definitywnie przypieczętowała losy Żydów poniżej 16 roku życia. Z drugiej jednak strony – ze względu na reakcje, jakie wywołała – otworzyła drzwi dla sprzeciwu wobec radykalnego projektu eksterminacji Żydów. Paryżanie zauważali nagłe zniknięcia na półpiętrach swoich klatek schodowych, w kamienicach i na ulicach. Czasami byli świadkami brutalnych aresztowań dokonywanych przez francuską policję – nie tylko mężczyzn, ale również kobiet i przede wszystkim dzieci. Te sceny dały początek solidarnej reakcji społeczności nieżydowskiej, która do tej pory była obojętna na sytuację Żydów, a czasami wręcz z niej zadowolona. Żydowskie organizacje społeczne, które już od wielu miesięcy wspierały rodziny znajdujące się w stale pogarszającej się sytuacji, mogły teraz wykorzystać te objawy sympatii do osiągnięcia nowego, wspólnego celu, jakim było uratowanie dzieci.

OCALENIE I DORASTANIE

W Paryżu, podobnie jak w całej Francji, wojnę przeżyło około 80% żydowskich dzieci. Szacuje się, że 10 tysięcy przeżyło dzięki temu, że zostały ukryte przez żydowskie organizacje podziemne wspierane przez ludność nieżydowską. Podanie dokładnej liczby jest jednak trudne. Jeszcze trudniejsze jest określenie wielkości zjawiska solidarności ze strony sąsiadów, przyjaciół czy kolegów z klasy. Ponadto wiele dzieci przeżyło wojnę u boku swoich rodziców, którym udało się przetrwać cały ten okres w domu, w Paryżu. W związku z tym doświadczenia żydowskich dzieci, które przeżyły wojnę we Francji, są bardzo zróżnicowane.

Autorzy: artykuł

Amicale des anciens et sympathisants de l’OSE
Archives nationales
Archives de la ville
Archives départementales du Loiret
Archives de la préfecture de police de Paris
Archives de l’ORT-France
Bibliothèque historique de la Ville de Paris
Bibliothèque nationale de France
Centre Medem
CERCIL/Musée-Mémorial des enfants du Vel d’Hiv
Comité français pour Yad Vashem
Maison d’Izieu
Mémorial des enfants juifs exterminés
Ministère de la Défense
Musée de la résistance et de la déportation de Besançon
Musée de la résistance nationale
OSE
United States Holocaust Memorial Museum (Washington)
Amicale des anciens et sympathisants de l’OSE
Archives nationales
Archives de la ville
Archives départementales du Loiret
Archives de la préfecture de police de Paris
Archives de l’ORT-France
Bibliothèque historique de la Ville de Paris
Bibliothèque nationale de France
Centre Medem
Comité français pour Yad Vashem
Maison d’Izieu
Mémorial des enfants juifs exterminés
Ministère de la Défense
Musée de la résistance et de la déportation de Besançon
Musée de la résistance nationale
OSE
United States Holocaust Memorial Museum (Washington)

Twórcy wszystkich multimediów
Pokazane artykuły w niektórych przypadkach mogły zostać przygotowane przez firmy niezależne, dlatego nie zawsze będą zgodne z poglądami wymienionych poniżej instytucji, które dostarczyły te materiały.
Przetłumacz z Google
Strona główna
Przeglądaj
W pobliżu
Profil