Nelson Mandela: Emerytura

Nelson Mandela Centre of Memory

„Nie zajmuję się już polityką, a tylko obserwuję ją z oddali. Kiedy przychodzą do mnie ludzie i pytają «Co mamy zrobić w takiej sytuacji?», odpowiadam im «Zapytajcie o to polityków, ja już się tym nie zajmuję, jestem na emeryturze»”.

Od czasu przejścia na emeryturę w 1999 r. Nelson Mandela poświęcił się różnorodnej pracy charytatywnej. W ciągu kliku miesięcy od zakończenia prezydentury założył Fundację Nelsona Mandeli (NMF) – organizację pozarządową non-profit, mającą uprawnienia do prowadzenia jego biura byłego prezydenta.

Siedziba główna NMF

W 1994 r. założył Fundację Nelsona Mandeli na rzecz Dzieci (Nelson Mandela Children’s Fund) gromadzącą fundusze na poprawę jakości życia dzieci pokrzywdzonych, a w 2003 r. zainicjował działalność fundacji Mandela Rhodes Foundation – organizacji pozarządowej promującej przyszłych liderów Afryki dzięki wdrożeniu programu stypendiów podyplomowych.

Fundacja NMF zajmowała się wszystkimi przypadkami, na które Mandela mógł gromadzić fundusze, a którymi nie zajmowały się jego dwie starsze organizacje. Główne cele fundacji skupiały się na edukacji (od budowania szkół po badanie szczególnych potrzeb edukacyjnych w wiejskich rejonach Republiki Południowej Afryki), walce z HIV/AIDS (od działań uświadamiających po zbieranie funduszy na prace badawcze) oraz promowaniu „pokoju i zgody” (od wspierania działań pokojowych w Republice Burundi po prace badawcze w zakresie demokratyzacji Afryki).

W 2004 r. Mandela ogłosił zamiar wycofania się z życia publicznego i zainaugurował przekształcenie swojego biura, w którym pracował jako prezydent, w Centrum Pamięci Nelsona Mandeli. Jednak realizacja tego planu zajęła aż sześć lat – dopiero wtedy mógł zacząć cieszyć się w pełni zasłużonym odpoczynkiem.

„Nie chcę doczekać stu lat, ciągle usiłując znaleźć rozwiązanie jakiegoś złożonego problemu międzynarodowego”.

NIE DZWOŃCIE DO MNIE

Nelson Mandela odchodził na emeryturę kilka razy.

W 1999 roku wycofał się jako prezydent Republiki Południowej Afryki zaledwie po jednej kadencji.

1 czerwca 2004 roku, na kilka tygodni przed swoimi 86 urodzinami, wygłosił słynne przemówienie, w którym „odszedł na emeryturę z emerytury”. Od tego dnia jego kalendarz i działania „zostały zdecydowanie i istotnie ograniczone”.

„Nie zamierzam całkowicie wycofywać się z życia publicznego, ale od tej chwili chciałbym zajmować pozycję człowieka, który czasem do Was zadzwoni z pytaniem, czy może się przydać, a nie do którego się dzwoni, żeby coś zrobił czy wziął w czymś udział. Apeluję więc: nie dzwońcie do mnie” – dodał.

Jeszcze wielokrotnie w kolejnych latach jego współpracownicy musieli przypominać opinii publicznej, że Nelson Mandela jest na emeryturze i potrzebuje spokoju, aby móc się nią cieszyć.

UNIKATOWY MATERIAŁ: 87 urodziny Nelsona Mandeli były niezwykłe na wiele sposobów. Udało się zarejestrować ten szczególny dzień, który Mandela spędził w swojej rodzinnej miejscowości – Mvezo.

Jubilat, jego żona Graca Machel, inni członkowie rodziny i profesor Jakes Gerwel (wieloletni współpracownik i przyjaciel) zostali sfilmowani przez jednego ze współpracowników Mandeli, kiedy spędzali miło czas na wsi w Prowincji Przylądkowej Wschodniej. Nelson Mandela, zrelaksowany, w słomianym kapeluszu, większość czasu spędził, pozdrawiając dzieci z wioski, które zebrały się, aby oddać cześć temu wielkiemu człowiekowi, dzięki któremu wioska Mvezo znalazła się na mapie świata.

„Postrzegam siebie jako członka starszyzny naszej społeczności: wychowanego na wsi, zatroskanego o losy dzieci i młodzieży naszego kraju obywatela świata dążącego – póki siły pozwolą – do jego zmiany na lepsze…”

LOS ŚWIATA JEST W WASZYCH RĘKACH

W dwadzieścia lat po koncercie, który odbył się na Wembley z apelem o jego uwolnienie, Mandela stanął na innej scenie w mieście i wezwał nowe pokolenie, aby wzięło udział w naprawianiu świata.

W 2008 r., na 20 dni przed swoimi dziewięćdziesiątymi urodzinami, Mandela przypomniał tłumom, że dopóki na świecie istnieją nędza, przemoc i choroby, „naszej pracy daleko do końca”.

„Dziś, po niemal dziewięćdziesięciu latach życia, mówię, że pora, aby nowe ręce podniosły ten ciężar. Teraz jest on w waszych rękach”.

Od tamtej chwili slogan „Wszystko w Waszych rękach” stał się wezwaniem, aby przejąć pałeczkę od Mandeli i zrobić coś, dzięki czemu świat stanie się lepszy.

„Dziś, po niemal dziewięćdziesięciu latach życia, mówię, że pora aby nowe ręce podniosły ten ciężar. Teraz jest on w waszych rękach”.

KONWERSACJA Z SAMYM SOBĄ

Zgodnie z pragnieniem Nelsona Mandeli, by młodsze pokolenia przyczyniały się do poprawy życia innych, w 2009 roku dzień jego urodzin ogłoszono Dniem Mandeli. Kilka miesięcy później ONZ ogłosił 18 czerwca Międzynarodowym Dniem Nelsona Mandeli. Jest on obchodzony na całym świecie jako dzień, w którym osoby prywatne i organizacje są zachęcane do pomagania ludziom wokół siebie.

Dotąd miały miejsce trzy Dni Mandeli, ale trwają dążenia do tego, aby każdy dzień był Dniem Mandeli.

CENTRUM PAMIĘCI NELSONA MANDELI

Fundacja Nelsona Mandeli (NMF, Nelson Mandela Foundation) była najpierw biurem Nelsona Mandeli, kiedy w 1999 r. zakończył kadencję prezydenta Republiki Południowej Afryki.

Fundacja najpierw mieściła się w jego domu w Johannesburgu, po czym została przeniesiona do nowego budynku w pobliżu. Oficjalne otwarcie nastąpiło 6 maja 2003 r.

Pod koniec 2004 r. charakter fundacji zmienił się i przekształciła się ona w Centrum Pamięci i Dialogu, którego zadaniem było utworzenie archiwum materiałów dotyczących życia i czasów Nelsona Mandeli oraz promowanie dialogu jako narzędzia w dążeniu do społecznej sprawiedliwości.

Po otwarciu Centrum Pamięci i Dialogu w 2004 r. Mandela powiedział: „Chcemy zadedykować to miejsce przywracaniu pamięci i historii stłumionych przez władzę. To ma być głos sprawiedliwości i to on ma definiować kształt tego projektu”.

Kiedy z końcem 2010 r. Mandela w pełni przeszedł na emeryturę, Fundacja Nelsona Mandeli stała się Centrum Pamięci Nelsona Mandeli.

KONWERSACJA Z SAMYM SOBĄ

Druga większa książka Nelsona Mandeli napisana po przejściu na emeryturę szybko stała się międzynarodowym bestsellerem.

Wydana w 2010 r. książka „Conversations with Myself” (Rozmowy z samym sobą) po raz pierwszy daje w literackiej formie dostęp do stojącego za postacią publiczną człowieka – osoby ludzkiej, która stała się bohaterem wyzwolenia.

Książka powstała dzięki zespołowi z Centrum Pamięci Nelsona Mandeli, któremu pomagali historyk Tim Couzens oraz wieloletni towarzysz i przyjaciel Mandeli, Ahmed Kathrada. Na książkę składają się przede wszystkim zapiski Mandeli, zaczerpnięte bezpośrednio z jego archiwum, listów, dzienników i notatników, a także zapisy rozmów.

Krótko przed międzynarodową premierą książki Kathrada i najmłodsza córka Mandeli, Zindzi, wręczyli byłemu prezydentowi egzemplarz przedpremierowy. Centrum Pamięci Nelsona Mandeli dysponuje nagraniem wideo z tego wydarzenia.

Nelson Mandela patrzy, jak lider partii komunistycznej RPA, Blade Nzimande, unosi koszulkę, aby pokazać prezydentowi Kuby, Fidelowi Castro, że nosi pod spodem t-shirt przedstawiający Castro i Mandelę – 2 września 2001 r.

Nelson Mandela i lider komunistycznej partii RPA, Blade Nzimande, który unosi koszulkę, aby pokazać prezydentowi Kuby, Fidelowi Castro
BURUNDI: Po śmierci Mwalimu Juliusa Nyerere w 1999 r. Nelson Mandela zgodził się zająć jego miejsce na stanowisku mediatora w ramach misji pokojowej w Burundi.

Były prezydent Tanzanii zdobył zaufanie wszystkich stron konfliktu w Burundi, dzięki czemu był mediatorem z ramienia ONZ od 1996 r. Kandydatura Nelsona Mandeli również została przez nich zaakceptowana.

Kontynuował dialog według modelu opracowanego przez Nyerere, a dzięki jego interwencji 28 sierpnia 2000 r. podpisano porozumienie pokojowe w Arushy. Mandela służył radą i pomocą także po przekazaniu stanowiska mediatora prezydentowi Jacobowi Zumie w październiku 2001 r.

W marcu 2001 roku, po tym jak rządy trzech krajów afrykańskich zgodziły się wysłać siły pokojowe do Burundi, Mandela napisał list do sekretarza generalnego ONZ, Kofiego Annana. Oświadczył w nim, że chociaż rząd Belgii zgodził się pokryć koszty tej operacji, byłoby dobrze, gdyby ONZ pokrył wszelkie niedobory.

Wskazał, że mimo postępów w negocjacjach, zabijanie nadal trwa: „Zorganizowaliśmy oddziały [z RPA, Ghany i Nigerii], które mają zostać wysłane do Burundi w celu zakończenia rzezi niewinnych cywilów”.

Nelson Mandela jest nie tylko byłym prezydentem i twardym taktykiem. Znany jest także ze swojego poczucia humoru.

ŻWAWY TANIEC: Dowcipny list do Kgalemy Motlanthe, ówczesnego Sekretarza Generalnego Afrykańskiego Kongresu Narodowego (2002)

Nelson Mandela to bojownik o wolność, dawny więzień polityczny, laureat Pokojowej Nagrody Nobla, były prezydent i twardy jak skała strateg. Na świecie jest jednak znany również ze swojego poczucia humoru.

Będąc na urlopie w 2002 roku, znalazł czas, by napisać dowcipny list do swojego towarzysza Kgalemy Motlanthego, byłego więźnia politycznego i sekretarza generalnego Afrykańskiego Kongresu Narodowego.

Wspomina w nim, że oglądał w telewizji relację z obchodów 90. rocznicy Kongresu i widział „dwóch dobrze znanych, poważnych polityków” z zarządu organizacji „tańczących dziarsko razem z tłumem”.

„Jestem pewien, że wszyscy, którzy oglądali ich zwinne podrygi, byli pod ogromnym wrażeniem. Spodziewali się zapewne, jak niektórzy z nas, dumnego kroczenia – odpowiednio do pozycji i przyjętej konwencji”.

Nelson Mandela jest znany z tego, że na różnych spotkaniach na całym świecie często sam tańczy na scenie.

Autorzy: artykuł

Photographer — Ardon Bar-Hama
Photographer — Matthew Willman
Photographer — Debbie Yazbek
Photographer — Benny Gool
Animation — Umlando WeZithombe
Research & Curation — Nelson Mandela Centre of Memory Staff

Twórcy wszystkich multimediów
Pokazane artykuły w niektórych przypadkach mogły zostać przygotowane przez firmy niezależne, dlatego nie zawsze będą zgodne z poglądami wymienionych poniżej instytucji, które dostarczyły te materiały.
Przetłumacz z Google
Strona główna
Przeglądaj
W pobliżu
Profil