1918 – 1941

Nelson Mandela: Vroeë Lewe

Nelson Mandela Centre of Memory

"...my ervarings in die veld waar ons gewerk het en in groepe saam gespeel het, het my op 'n vroeë ouderdom aan die idees van 'n kollektiewe poging blootgestel."

Van sy geboorte in 1918 tot 1941 het Nelson Mandela in die landelike Oos-Kaap gewoon. Hy was die seun van ’n Temboe-hoofman (tradisionele leier), en sy primêre invloede as ’n jong man was die gebruike van die Temboe-mense en die onderrig wat hy by christelike sendelingskole ontvang het. Tussen 1939 en 1941 het hy aan die Universiteit van Fort Hare studeer. Dit was ’n tersiêre instelling vir swart Suid-Afrikaners (en swart studente uit ander Afrika-lande), en hier het hy sy eerste blootstelling aan die politiek van Afrikaner-nasionalisme ervaar. In 1941 het hy die Oos-Kaap verlaat vir die stad Johannesburg, waar hy meer direk aan die realiteite van staatsrassisme blootgestel is, en waar hy ’n politieke tuiste in die African National Congress sou vind.

Hierdie is die oudste items in die argief van die Nelson Mandela Centre of Memory and Dialogue.

Vir die grootste gedeelte van sy volwasse lewe was Mandela ’n noukeurige opsteller van rekords en ’n obsessiewe rekordhouer. Hoe anders kan sy versameling Metodistekerk-lidmaatskapkaartjies wat sy jaarlikse lidmaatskap tussen 1929 en 1934 opgeteken het, verklaar word?

METODISTEKERK-KAARTE

Die klein, vergeelde kaartjies is in sy moedertaal Xhosa geskryf en wys met die datum dat hulle lede van die Sondagskool is – die forum vir kinderlede van die Metodistekerk. Op die kaartjies is verse uit die Bybel gedruk.

Sy bywoning van Sondagskool as ’n kind moes ’n indruk op mnr Mandela gemaak het, want toe hy vir die eerste keer universiteit toe gegaan het, by Fort Hare, het hy ook ’n Sondagskoolonderwyser geword.

In ’n brief aan sy oudste dogter, Maki Mandela, geskryf op 27 Maart 1977, sê hy:

“Soos jy weet is ek in die Metodistekerk gedoop en het ek onderrig in Wesleyaanse skole (Clarkebury, Healdtown en by Fort Hare) ontvang. Ek het in Wesley House gewoon. By Fort Hare het ek selfs ’n Sondagskoolonderwyser geword.”

’n Foto, wat beskou word as die eerste foto van Nelson Mandela, word in die Nelson Mandela Centre of Memory and Dialogue bewaar, en toon hom in ’n klasfoto van Healdtown, die Wesleyaanse Kollege wat hy in 1937 en 1938 bygewoon het.

VROEË FOTO

In die middel van die foto sit me Myrtle Workman, hoof van die meisieskoshuis, en ds Arthur Wellington, toe hoof van Healdtown. In al sy herinneringe van Healdtown het mnr Mandela die karakter van ds Wellington uitgelig, wat sou verkondig "Ek is 'n afstammeling van die Hertog van Wellington". Mnr Mandela het dikwels geskater van die lag as hy mense vermaak het met stories van sy skooldae.

Aan die regterkant van ds Wellington is ds SM Mokitimi (onder andere hoof van die seunskoshuis) en aan sy regterkant is me Jane Methola, 'n leerling. Agter ds Mokitimi is 'n ander leerling, mnr Gilbert Nzimeni.

Mnr Mandela het oor ds SM Mokitimi geskryf: "Ds Mokitimi beïndruk ons ​​vir 'n ander rede: Hy het opgestaan ​​teen ds Wellington." Hy het gesê om dit te sien het hom laat besef "'n swart man hoef homself nie outomaties aan 'n wit man te onderwerp nie, ongeag hoe senior hy was."

“...op ’n vroeë ouderdom het ek van my ouers weggedryf en saam met ander seuns rondgegaan, gespeel en geëet. Ek onthou inderwaarheid skaars ’n geleentheid waar ek alleen tuis was.”

LANDELIKE KINDERJARE: In hierdie brief aan Senator Douglas Lukhele in Swaziland, gedateer 1 Augustus 1970, herinner hy homself aan sy landelike kinderjare.

Toe Nelson Mandela op 13 Junie 1964 sy lewenslange tronkstraf op Robbeneiland begin uitdien het, is hy slegs toegelaat om een brief van 500 woorde elke ses maande te skryf en te ontvang. Briewe was kosbaar – ’n manier om met die buitewêreld te kommunikeer en enige nuus oor familie te bekom.

Dit was ook ’n manier om ’n mens se lewe tot op daardie oomblik te onthou en gedagtes neer te pen. ’n Tipe meditasie – wanneer ’n mens nooit weet of die brief die beoogde ontvanger veilig sou bereik nie.

TRADISIE EN MODERNITEIT

Nelson Mandela het omvattend oor sy agtergrond en kinderdae geskryf en gesels: hetsy oor sy ervarings van luister na volwassenes wat probleme oplos of die twee wêrelde wat hy bewoon het.

Wat die argief toon is mnr Mandela se skerp bewustheid van die spanning tussen tradisie en moderniteit, en sy siening dat hy, alhoewel hy van sy landelike agtergrond geleer het, ’n moderne man geword het.

Hy het ook kritiserend geskryf oor dié wat hul kulturele gewoontes gebruik het om ander te verkleineer. Hy het altyd volgehou dat ’n mens tradisie respekteer, maar dat ’n mens nie moet toelaat dat dit interaksie met ander bepaal nie.

VERSTEEKTE VUURWAPEN

Toe Nelson Mandela en sy neef Justice hul huis by die Great Place in 1941 verlaat het om van gereëlde huwelike te ontsnap, het hulle by Crown Mines in Johannesburg beland. By die hek het hy ’n man, Bikitsha, wat hy van sy tuiste af geken het, gevra om sy tas te dra.

’n Soektog deur mynsekuriteit het ’n gelaaide rewolwer tussen die klere in die tas gekry. Mnr Mandela se pa het dit vir hom agtergelaat.

Ongeveer 30 tot 40 jaar later was Suid-Afrikaanse geskiedenisprofessor Charles van Onselen op soek na “links-van-die-middel”-tweedehandse boeke in ’n Johannesburgse boekwinkel. Daar het hy afgekom op ’n kopie van Eddie Roux se boek Time Longer Than Rope: The Black Man’s Struggle for Freedom in South Africa. Die boek was op daardie stadium in Suid-Afrika verban. Prof Van Onselen het die boek gekoop en huis toe geneem.

Tot sy verbasing het ’n foto van twee jong mans uit die boek geval – een het hy dadelik herken as Robbeneiland-inwoner Nelson Mandela.

Mnr Mandela het bevestig dat die ander persoon in die foto die Bikitsha van die saga van die versteekte vuurwapen was.

UNIVERSITEIT

Nelson Mandela het in 1939 by die Universiteit van Fort Hare begin studeer waar hy in 1942 met ’n BA-graad gegradueer het.

In Johannesburg het hy by die Universiteit van die Witwatersrand ingeskryf en toe hy in 1962 lewenslank opgesluit is, het hy by London University begin studeer. Dit was eers in 1989, maande voor hy uit die tronk vrygelaat is, dat hy uiteindelik gegradueer het – wel in absentia – met ’n LLB-graad.

Maar sy tyd by Fort Hare was vir hom die heuglikste tyd. Hier het hy, ’n jong man uit die platteland, die geleentheid gehad om te studeer by wat op daardie stadium die mees invloedryke onderriginstelling vir swart mense in Suider-Afrika was.

Hy het geweet dat sy studies daar hom sou help om ’n suksesvolle lewe uit te kerf, ten spyte van die diskriminasie en swaarkry wat hy sal beleef as ’n swart man in ’n rasbehepte land. Hy skryf in die oorspronklike manuskrip van sy outobiografie, dat hy teleurgesteld was toe hy uitgevind het dat wat hy geleer het nie direk op die Suid-Afrikaanse situasie van toepassing is nie.

HUISVERLATING

Dalk is een van die mees bepalende oomblikke in die lewe van Nelson Mandela die dood van sy pa, Gadla Henry Mphakanyiswa, omdat dit beteken het dat hy van sy geliefde ma moes afskeid neem en by die opperhoof intrek wat hom as sy eie seun ingeneem het.

Sy lewe by die koninklike woning, die Great Place by Mqhekezweni, met Jongintaba Dalindyebo en sy seun Justice het ’n lewe van voorregte en geleenthede beteken. Dit het beteken dat hy by die beste skole onderrig sou word en universiteit toe kon gaan. Dit het ook beteken dat hy op die kantlyn kon sit en toekyk hoe die opperhoof besprekings met die gemeenskap hanteer het en eers na almal se probleme geluister het voor hy ’n mening gelug het.

Hierdie ervarings het 'n enorme impak gemaak op die tipe mens wat Nelson Mandela sou word. Hy het sy ongepubliseerde outobiografiese manuskrip oopgemaak met die dood van sy vader.

Nelson Mandela het die tradisionele Xhosa-rite van die deurgang na manlikheid ondergaan toe hy 16 jaar oud was. Hy het aangesluit by 25 ander jeugdiges vir die proses wat bekend staan ​​as 'inisiasie-skool' op die oewer van die rivier naby aan waar hy gebore is.

Inisiasie behels om weg te gaan van die huis af en in die bos te woon met die ander jeugdiges. Hulle ontvang berading en advies oor hoe om mans te wees en ondergaan besnydenis om hul oorgang te voltooi.

Tydens sy presidentsjare en daarna het mnr Mandela dit geniet om sommige van sy oorsese manlike besoekers te skok met 'n beskrywing van sy besnydenis in grillerige detail.

Hy het 'n soortgelyke beskrywing in sy ongepubliseerde outobiografiese manuskrip geskryf op Robbeneiland in die 1970's.

Nelson Rolihlahla is deur ’n koning grootgemaak. Na die dood van sy pa, nkosi (hoofman) Mphakanyiswa Mandela wat as raadgewer vir die Temboe-koning opgetree het, is die kind na die koninklike paleis of die Great Place by Mqhekezweni gestuur. Daar is hy gelei en versorg deur Jongintaba Dalindyebo, die opperhoof vir die babakoning Sabata. Onder sy waaksame oog het die jong Mandela ’n bevoorregte opvoeding en die beste onderwys op daardie stadium ontvang. Deur teenwoordig te wees wanneer die opperhoof hofsake beding het en geskille hanteer het, het die toekomstige leier geleer oor dialoog asook die aanhoor van alle kante van ’n argument voor ’n eie mening gelug word. Hierdie vaardighede het hom in die jare vorentoe goed te staan gekom.

DEUR DIE KONING GROOTGEMAAK

Alhoewel hy in die Oos-Kaapse dorpie Mvezo gebore is as die enigste seun van sy pa se derde vrou, het Nelson Mandela die grootste gedeelte van sy vroeë kinderjare in Qunu deurgebring en later, na sy pa se dood, na Mqhekezweni verhuis. Hy het dit altyd geniet om na Qunu terug te keer en het ook vir hom ’n huis daar laat bou na sy vrylating uit die tronk in 1990. Een van sy grootste prioriteite as 'n vry man was om na Qunu terug te keer waar sy ouers begrawe is. Sy ma, Nosekeni, is in 1968 in haar sewentigs oorlede terwyl haar seun nog in Robbeneiland in gevangenskap was. Die oomblik toe hy kon, het hy haar graf, en dié van sy pa, nkosi (hoofman) Mphakanyiswa wat gesterf het terwyl hy nog ’n seun was, besoek.

QUNU IN HERINNERING

Nelson Mandela het dit nog altyd geniet om die verhaal te vertel van hoe dramaties die Xhosa digter Mqhayi in sy jong wêreld ingebars het, mites verbrysel het en hom geïnspireer het om verby die hindernisse wat hy as vanselfsprekend aanvaar het, te sien. Hierdie storie wat hy vertel en oorvertel het, is gebaseer op Mqhayi se besoek aan sy Metodiste kosskool Healdtown, waarheen hy gestuur is om sy hoërskool-opvoeding te voltooi. Sy weergawe betrek die luisteraar na die instelling in die laat 1930's, geheers deur die koloniale figuur van dr Arthur Wellington, wie feitlik niemand sou bevraagteken nie - totdat Mqhayi op die verhoog stap en sy verrukte gehoor wys dat hulle die belangrikste van alle mense was. Mnr Mandela eindig deur te verduidelik dat hy later egter geleer het dat dit agterlik was om stamgebonde te wees.

BESOEKENDE DIGTER

Nelson Mandela het eenkeer sy voog, die koning, kwaad gemaak deur homself uit die University College of Fort Hare geskors te kry. Daar is besluit dat die probleem deur ’n gereëlde huwelik opgelos sal word. Hy en Justice, sy neef en die koning se seun, is die plan meegedeel: die koning het vir albei vroue gevind. Dit was hierdie aksie deur die koning wat direk gelei het tot mnr Mandela se vertrek uit die platteland en reis na die vinnig groeiende nywerheidsgebied van die stad Johannesburg. Hier het hy in politiek begin belangstel en die pad na sy lewensbestemming betree – die omverwerping van apartheid.

GEREËLDE HUWELIK
Erkenning: storie

Photographer — Ardon Bar Hama
Photographer — Matthew Willman
Reasearch & Curation — Nelson Mandela Centre of Memory Staff

Erkennings: Alle media
Die storie hier is in sommige gevalle moontlik deur 'n onafhanklike derde party geskep en verteenwoordig nie noodwendig die sieninge van die instellings hieronder wat die inhoud verskaf het nie.
Vertaal met Google
Tuis
Verken
Naby
Profiel