นิทรรศการภาพถ่าย “อดีตในปัจจุบัน”

Queen Sirikit Museum of Textiles

ณ Hall of Fame ชั้น M ศูนย์การค้าสยามพารากอน

นิทรรศการภาพถ่าย “อดีตในปัจจุบัน”
คณะทำงานพิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้เวลากว่า ๒ ปี ในการเดินทางไปตามเส้นทางเบื้องพระยุคลบาท เพื่อเก็บข้อมูล บันทึกภาพบุคคลและสถานที่ต่างๆ รวมถึงการทำงานของสมาชิก ศิลปาชีพที่ได้รับพระราชทานความช่วยเหลือมากว่า 40 ปี
นิทรรศการภาพถ่าย “อดีตในปัจจุบัน”
ซึ่งปัจจุบันเป็นครอบครัวที่มีความสุข ลูกหลานได้เล่าเรียน สภาพความเป็นอยู่ในหมู่บ้านดีขึ้น และสมาชิกศิลปาชีพยังคงรวมกลุ่มกันทอผ้า ศิลปะต่างๆได้รับการสืบทอดจากรุ่นยาย สู่รุ่นแม่ และสู่ลูก
นิทรรศการภาพถ่าย “อดีตในปัจจุบัน”
นับเป็นความโชคดีที่คณะทำงานพิพิธภัณฑ์ผ้าฯ รวมถึงบุคคลทั่วไปจะได้มีโอกาสทราบว่าพระราชดำริที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ได้พระราชทานแก่ราษฎรในภูมิภาคต่างๆทั่วประเทศนั้น นำความสุขความเจริญมาสู่ราษฎรทุกคนอย่างยั่งยืนแท้จริง
ผ้าไหมมัดหมี่ บ้านนาคูณ
บ้านนาคูณ อ.นาหว้า จ.นครพนม

ปีพุทธศักราช ๒๕๑๓ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ได้ตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เยี่ยมราษฎรที่ประสบอุทกภัยที่อ.นาหว้า จ.นครพนม

ทอดพระเนตรเห็นราษฎรที่มาเฝ้ารับเสด็จ นุ่งซิ่นไหมมัดหมี่ที่สวยงามเป็นเอกลักษณ์ ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๕๑๕ โปรดเกล้าฯ ให้คณะราตรี ลงพื้นที่เพื่อสนับสนุนให้ชาวบ้านปลูกหม่อนเลี้ยงไหมเพื่อทอผ้าเป็นอาชีพเสริมโดยทรงรับซื้อและพระราชทานเงินค่าผ้าในราคาสูง ปัจจุบันสมาชิกทอผ้า อ.นาหว้า จ.นครพนม ยังคงสืบสานงานหัตถกรรมทอผ้าจากรุ่นสู่รุ่น สมดังพระราชปณิธานในสมเด็จพะนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

ผ้าฝ้ายบ้านเขาเต่า
บ้านเขาเต่า อ.หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์ ปีพุทธศักราช ๒๕๐๖ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ มีพระราชดำริจัดตั้งศูนย์ทอผ้าฝ้าย เพื่อช่วยเหลือราษฎรหมู่บ้านเขาเต่าซึ่งมีฐานะยากจนให้มีอาชีพเสริมยามว่างเว้นจากการทำประมงเพื่อให้มีรายได้เลี้ยงดูตนเองและครอบครัวโดยทรงรับซื้อผ้าทอของชาวบ้านไว้ทั้งหมด ปัจจุบันโครงการทอผ้าฝ้ายที่เขาเต่ายังคงสานต่อโครงการพระราชดำริแรกเพื่อให้ลูกหลานบ้านเขาเต่าได้รู้จักคำว่า ”อาชีพพระราชทาน”
ผ้าไหมมัดหมี่ กลุ่มสมาชิกศิลปาชีพทอผ้าบ้านนาโพธิ์
กลุ่มสมาชิกศิลปาชีพทอผ้าบ้านนาโพธิ์ อ.นาโพธิ์ จ.บุรีรัมย์

Na Pho: Mat Mii
Weavers in Na pho joined SUPPORT in 1976 and led by Mrs.Prachuab Channual and her family, it became an important site of silk ikat (mat mii) production.

ปัจจุบันการทอผ้าไหมมัดหมี่ของกลุ่มสมาชิกทอผ้าบ้านนาโพธิ์เป็นอาชีพเสริมที่ช่วยให้ราษฎรมีฐานะมั่นคง มีช่างทอที่สืบมรดกทางวัฒนธรรมจากบรรพบุรุษและยังคงรักษาผ้าไหมพื้นบ้านที่มีความงามและเอกลักษณ์เฉพาะตัวอีกด้วย

ผ้าปักชาวไทยภูเขาเอาฝ้ายไปแลกฝิ่น
หมู่บ้านชาวไทยภูเขาเผ่ามูเซอ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎรชาวไทยภูเขาในภาคเหนือ ทรงมีพระราชดำริช่วยเหลือชาวไทยภูเขาให้มีที่ดินทำกินเป็นหลักแหล่งเพื่อแก้ปัญหาการตัดไม้ทำลายป่าต้นน้ำและประกอบอาชีพอื่นทดแทนการปลูกฝิ่น

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงส่งเสริมให้ชาวไทยภูเขาทอผ้าฝ้ายหรือ ปักผ้าตามความถนัดของแต่ละเผ่าและทรงรับซื้อไว้ ทั้งยังมีพระราชดำริให้ขยายขนาดผืนผ้าปักเพื่อประโยชน์ใช้สอยมากขึ้น ซึ่งผ้าปักชาวไทยภูเขาในโครงการศิลปาชีพทุกชิ้นยังรักษาเอกลักษณ์การเย็บปักด้วยมือเอาไว้จนถึงปัจจุบัน

ภาพช่างทอผ้า ปักผ้าชาวไทยภูเขา ขณะกำลังทำงาน

ภาพช่างทอผ้า ปักผ้าชาวไทยภูเขา ขณะกำลังทำงาน

แพรวา ผ้าแห่งศักดิ์ศรี
บ้านโพน อ.คำม่วง จ.กาฬสินธุ์

ปีพุทธศักราช ๒๕๒๐ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎร บ้านโพน อ.คำม่วง จ.กาฬสินธุ์

ราษฎรส่วนใหญ่ซึ่งเป็นชาวภูไท แต่งกายด้วยผ้าแพรวาสวยงาม คอยรับเสด็จฯ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงมีพระราชดำริว่า แพรวาเป็นผ้าที่มีลวดลายสวยงามแปลกตา ขั้นตอนการทอละเอียดซับซ้อน อีกทั้งยังใกล้จะสูญหาย จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ราษำรบ้านโพน เข้าเฝ้าฯ ณ วังไกลกังวล อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์

ปัจจุบันผ้าแพรวาได้รับการอนุรักษ์สืบลายและรักษาไว้ให้ลูกหลานได้รู้จักในฐานะ “ราชินีแห่งไหม”

ผ้าจก มรดกไท-ยวน บ้านนางซ้อน กำลังหาญ
บ้านคูบัว อ.เมือง จ.ราชบุรี

เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๒๐ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินเป็นการส่วนพระองค์เพื่อทอดพระเนตรการทอผ้าของนางซ้อน กำลังหาญ ณ บ้านคูบัว อ.เมือง จ.ราชบุรี

ต่อมาจึงได้ขอพระราชทานพระราชานุญาตจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถให้ทรงพิจารณารับนางซ้อนกำลังหาญ ไปเป็นครูสอนผ้าจกที่โรงฝึกศิลปาชีพฯ วังไกลกังวล อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์
ผ้าซิ่นตีนจก เป็นมรดกการทอผ้าของชาวไท-ยวน ซึ่งความงดงามของลายผ้าจะอยู่ที่เชิงของผ้าซิ่น

ผ้าขิด บ้านหนองอ้อ
บ้านหนองอ้อ อ.หนองวัวซอ จ.อุดรธานี

เมื่อสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎรภาคอีสาน ชาวบ้านมักจะทูลเกล้าฯถวายผ้าทอมือโดยวางบนหมอนขิดซึ่งถือเป็นของสูง เมื่อได้ทอดพระเนตร จึงทรงตระหนักถึงความงามและอาชีพที่จะสร้างรายได้เสริมให้แก่ราษฎร

ต่อมามีพระราชดำริให้ถอดลายผ้าขิดที่หน้าหมอน แล้วนำมาขยายทอเป็นผืนผ้าเพื่อประโยชน์ใช้สอยหลากหลาย สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงนำผ้าไหมขิดดอกแก้วหรือกาบชบาไปตัดเย็บฉลองพระองค์บ่อยครั้ง ราษฎรจึงนิยมเรียกลายนี้ว่า “ลายสมเด็จ”

ผ้ายก บ้านเนินธัมมัง
บ้านเนินธัมมัง ต.แม่เจ้าอยู่หัว อ.เชียรใหญ่ จ.นครศรีธรรมราช

ปีพุทธศักราช ๒๕๓๖ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ตามเสด็จฯ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เยี่ยมราษฎร จ.นครศรีธรรมราช ซึ่งประสบปัญหาน้ำท่วม และดินเปรี้ยว ประกอบอาชีพเกษตรกรรมไม่ได้

ทรงมีพระราชประสงค์ให้ราษฎรมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ได้พระราชทานงานหัตถกรรมต่างๆ เพื่อประกอบอาชีพเสริม ได้แก่ งานทอผ้าฝ้าย ปักผ้าและฟื้นฟูงานหัตถกรรมท้องถิ่น เช่นการสานกระจูด

ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๕๔๗ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้เชี่ยวชาญการทอผ้ายกไปฝึกสอนสมาชิก ศิลปาชีพบ้านเนินธัมมัง และบ้านตรอกแคให้ทอผ้ายกเมืองนคร ซึ่งเป็นผ้าที่ใช้ในราชสำนักที่สูญหายไปกว่า ๑๐๐ ปี จนช่างทอสามารถพัฒนาฝีมือทอผ้ายกทองเมืองนครฯ ได้อย่างงดงาม ถือเป็นการนำผ้าราชสำนักโบราณคืนถิ่นกำเนิด อีกทั้งยังเป็นการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าเอาไว้อีกด้วย

เครดิต: เรื่องราว

อนัฆ นวราช สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท สาขาการถ่ายภาพจาก Pratt Institute นครนิวยอร์ก ประเทศอเมริกา มีประสบการณ์เป็นช่างภาพอิสระอยู่หลายปีก่อนที่จะเดินทางกลับประเทศไทยโดยมีความสนใจและเชี่ยวชาญการถ่ายภาพสารคดี และการท่องเที่ยวเป็นพิเศษ อนัฆเคยร่วมงานกับหลายหน่ววยงานทั้งไทยและต่างประเทศ นอกจากนี้ยังเคยเป็นอาจารย์สอนถ่ายภาพที่ American University กรุงวอชิงตันดีซี และปัจจุบันเป็นอาจารย์พิเศษสอนการถ่ายภาพที่คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ
สองปีที่ผ่านมา อนัฆได้เดินทางร่วมกับคณะทำงานพิพิธภัณฑ์ผ้า ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ไปบันทึกภาพหมู่บ้านและสมาชิกในมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เพื่อถ่ายทอดชีวิตของช่างทอผ้าในหมู่บ้านต่าง ๆ ทั่วประทศ

เครดิต: สื่อทั้งหมด
เรื่องราวที่นำเสนอบางเรื่องเขียนขึ้นโดยบุคคลหรือหน่วยงานอิสระภายนอก ซึ่งอาจแสดงมุมมองที่แตกต่างไปจากพิพิธภัณฑ์ที่อนุเคราะห์รูปภาพตามรายชื่อด้านล่าง
แปลภาษาด้วย Google
หน้าแรก
สำรวจ
ใกล้เคียง
โปรไฟล์