Stanisław August mecenasem sztuk

Zamek Królewski w Warszawie - Muzeum

Królewska kolekcja dzieł sztuki ze zbiorów Zamku Królewskiego w Warszawie związana z okresem panowania ostatniego polskiego monarchy, Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764–1795) 

O królu słów kilka...
Król, choć krytycznie oceniany jako polityk i władca, był wielkim miłośnikiem, koneserem i kolekcjonerem sztuki, a jego mecenat artystyczny niósł bogate treści ideowe i program polityczny. Zgodnie z intencją monarchy zamawiane przez niego projekty architektoniczne oraz najwybitniejsze dzieła ówczesnej sztuki europejskiej służyły wyrazistym celom propagandowym. Stanisław August, wierny idei monarchii konstytucyjnej, pragnął nakłonić utożsamianą wówczas z narodem polskim szlachtę do poparcia głębokich, pojmowanych w duchu oświeceniowym reform państwa. Król chciał także zagwarantować Rzeczypospolitej odpowiedni prestiż i przyciągnąć do Warszawy wybitnych przedstawicieli nauki i kultury z liczących się ośrodków europejskich. Stanisław August od początku swojego panowania w 1764 r. planował gruntownie przebudować Zamek. Pragnął swojej głównej rezydencji nadać charakter odzwierciedlający oświeceniowe gusty i ambicje, a siedziba, którą obejmował, znajdowała się w złym stanie. Nadworny architekt Jakub Fontana, a także Domenico Merlini, Efraim Schröger i Victor Louis przygotowali dla monarchy ambitne projekty. Brak pieniędzy w kasie królewskiej nie pozwolił jednak na realizację tych kosztownych zamierzeń. Znaczne zmiany udało się natomiast przeprowadzić w zamkowych wnętrzach. Według projektów Fontany, Merliniego oraz Johanna Christiana Kamsetzera urządzono Apartament Wielki – pełniący reprezentacyjne, państwowe funkcje, a także prywatny Apartament Królewski. Nadworni malarze, m.in. Marcello Bacciarelli, Bernardo Bellotto, Jan Bogumił Plersch, oraz rzeźbiarze André Le Brun i Jakub Monaldi wykonali specjalnie do aranżowanych pomieszczeń obrazy, dekoracje malarskie i rzeźby. Stanisław August osobiście nadzorował i zatwierdzał projekty, sam szkicował koncepcje wystroju wnętrz, a także zamawiał wyposażenie apartamentów – meble i inne mobilia – u najlepszych rzemieślników europejskich. Żadnemu polskiemu monarsze wystrój Zamku nie zawdzięcza tak wiele. W ostatnich latach istnienia I Rzeczypospolitej w stanisławowskich wnętrzach Zamku Królewskiego w Warszawie uchwalono kilka doniosłych aktów prawnych, m.in. w 1791 r. Konstytucję 3 maja, pierwszą w Europie nowoczesną ustawę rządową, która swój reformatorski charakter w znacznym stopniu zawdzięczała królowi. Większość przedmiotów prezentowanych w kolekcji pochodzi z oryginalnego wystroju apartamentów urządzanych dla Stanisława Augusta. Zapewne zamówienia i zakupy wszystkich elementów wyposażenia Zamku były przez monarchę osobiście konsultowane i akceptowane. Są autentycznym świadectwem tamtej epoki i wyrafinowanego smaku ostatniego polskiego monarchy.
Pokój Canaletta
Powstała w latach 1776–1777 sala z wmontowanymi w boazerię widokami Warszawy Bernarda Bellotta zwanego Canalettem pełniła funkcje przedpokoju, w którym senatorowie oczekiwali na przyjęcie przez króla. Już od lat 80. XVIII w. powszechnie znana była pod nazwą Pokój Canaletta. Obrazy były komponowane z myślą o umieszczeniu ich w konkretnym miejscu na ścianach. Oryginalny układ został odtworzony w 1984 r. w zrekonstruowanym Pokoju Canaletta. Seria miejskich pejzaży stanowiła cenne źródło ikonograficzne do odbudowy doszczętnie zniszczonej w czasie II wojny światowej Warszawy. Za przykład posłużą dwa obrazy.
Bernardo Bellotto, Ulica Miodowa, 1777
Obraz Ulica Miodowa powstał w 1777 r. Ukazuje perspektywę tego niezwykle wówczas ruchliwego traktu, widzianego od skrzyżowania z ulicą Senatorską. Malarz z dużą precyzją odtworzył elewacje budynków położonych przy Miodowej: po lewej – Pałacu Biskupów Krakowskich, nieistniejącego dzisiaj pałacu Piotra Fergussona Teppera, bankiera króla Stanisława Augusta, wreszcie kościoła Kapucynów; po prawej widoczna jest rezydencja Branickich. Perspektywę ulicy zamyka sylwetka barokowego Pałacu Rzeczypospolitej (pałacu Krasińskich). Znakomite dzieła Bellotta przeszły burzliwe losy, zanim po odbudowie Zamku trafiły w 1984 r. z powrotem na swoje miejsce. Cztery obrazy z kolekcji nakazał wywieźć do Wersalu Napoleon w 1807 r. – do Warszawy wróciły po 13 latach. W 1832 r., po upadku powstania listopadowego wszystkie 22 widoki zostały wywiezione przez Rosjan. Większość trafiła do Petersburga, jeden zaś do Moskwy. Na Zamek powróciły dopiero w 1921 r. Kolejnej grabieży dokonali naziści, wywożąc wszystkie płótna do Rzeszy. Odnalezione po wojnie przez polską komisję rewindykacyjną, trafiły do Muzeum Narodowego w Warszawie. Eksponowano je tam przez wiele lat w oczekiwaniu na odbudowę Zamku. Wielką wartością poznawczą widoków Canaletta, oprócz wiernego odwzorowania architektury ówczesnej Warszawy, jest ukazanie życia stołecznej ulicy, ruchu powozów, handlu na straganach, strojów przybyszów i mieszkańców miasta.
Bernardo Bellotto, Kościół Świętego Krzyża, 1778
Drugie prezentowane w naszej kolekcji dzieło Bernarda Bellota, Kościół Świętego Krzyża, przedstawia widok Krakowskiego Przedmieścia, głównego i najbardziej reprezentacyjnego traktu ówczesnej Warszawy. Obraz ukazuje ulicę w kierunku północnym, z miejsca, gdzie obecnie znajduje się pałac Staszica. Na pierwszym planie, po lewej stronie Krakowskiego Przedmieścia ukazana jest (w dużym skrócie) elewacja barokowego kościoła Świętego Krzyża, wówczas największej i jednej z najważniejszych świątyń Warszawy. To tam odbywały się ważne uroczystości państwowe, w tym część ceremonii koronacyjnych Stanisława Augusta w 1764 r. W dalszej perspektywie ulicy widoczne są liczne pałace magnackie, po prawej stronie – brama wjazdowa do Pałacu Kazimierzowskiego, dziś znajdującego się na terenie Uniwersytetu Warszawskiego. W głębi obrazu, także po prawej, dostrzec można fasadę kościoła Karmelitów – świątyni, której Canaletto poświęcił też osobny obraz.
Kaplica
Zaprojektowana w latach 1776–1777 przez Domenica Merliniego Kaplica służyła królowi jako miejsce codziennych praktyk religijnych. Obecnie w pomieszczeniu wystawione są regalia: miecz, łańcuch Orderu Orła Białego i berło.
Miecz Orderu Orła Białego z pochwą, Efraim Schröger, Joachim Friedrich Jacobson, 1764
Miecz ceremonialny zamówiony przez Stanisława Augusta został wykonany przez warszawskiego jubilera Joachima Friedricha Jacobsona na uroczystości koronacyjne w 1764 r. Wykwintna dekoracja łączy w sobie cechy barokowe i wczesnoklasycystyczne. Rękojeść ma kształt głowy orła, a na głowni znajdują się złocony napis STANISLAUS AUGUSTUS REX DEDIT ANNO 1764 oraz herby: Rzeczypospolitej i Ciołek Poniatowskich. Miecz używany przez monarchę do pasowania kawalerów Złotej Ostrogi, a później kawalerów Orderu Świętego Stanisława został uwidoczniony na malowanym przez Marcella Bacciarellego portrecie koronacyjnym Stanisława Augusta. Po upadku Rzeczypospolitej Stanisław August zabrał miecz do Grodna, a po swojej abdykacji w 1795 r. – do Petersburga. Po śmierci monarchy stał się on własnością carów rosyjskich. Do Polski powrócił w 1928 r. i był eksponowany w Sali Tronowej. W 1939 r. wywieziono go do Francji i przechowywano w Ambasadzie Polskiej w Paryżu, później w Wielkiej Brytanii, a następnie w Kanadzie. Do Warszawy powrócił w 1959 r.
Berło Stanisława Augusta, Jean Martin, 1792
Berło zostało wykonane dla Stanisława Augusta Poniatowskiego przez działającego w Warszawie jubilera Jeana Martina. Składa się z trzech ośmiobocznych lasek akwamarynu ujętych w złote okucia w formie liści akantu. Po śmierci Stanisława Augusta w 1798 r. jego prywatne berło przejęli carowie rosyjscy i umieścili je na Kremlu. Na Zamek Królewski wróciło na mocy traktatu ryskiego z 1921 r. Przed wybuchem II wojny światowej zostało zdeponowane w Banku Gospodarstwa Krajowego, następnie wywiezione do Ambasady Polskiej w Paryżu, skąd w 1940 r. trafiło do Wielkiej Brytanii, a później do Kanady. Do Polski powróciło wraz z pozostałymi insygniami królewskimi w 1959 r.
Pokój Audiencjonalny Stary
Sala ta została zaaranżowana w latach 1776–1777 przez Domenica Merliniego jako miejsce audiencji u Stanisława Augusta i do 1786 r. pełniła funkcję Sali Tronowej. Wazy stanowią obecnie dekorację włoskiego kominka w Pokoju Audiencjonalnym Starym.
Wazy kominkowe, Pierre Gouthière, François Hermand 1764
Komplet trzech waz kominkowych wykonanych ze sztucznego kamienia imitującego porfir i ze złoconego brązu został zakupiony przez króla w paryskiej pracowni François-Thomasa Germaina. Cokoły waz zwieńczone są motywem meandra. 
Pokój Sypialny Króla
Sypialnia królewska – obok Garderoby, Gabinetu, pokojów Zielonego i Żółtego – należała do prywatnych apartamentów króla i to w niej koncentrowało się życie dworskie. Stanisław August przyjmował gości na nieformalnych spotkaniach, wydawał kameralne kolacje, a przede wszystkim pracował i odpoczywał. Był pomysłodawcą jej artystycznego wystroju, a projekt wykonali Jakub Fontana i Domenico Merlini.
Para szafek kątowych, Pierre Boichod, ok. 1775
Para komód kątowych, bogato intarsjowanych i krytych marmurowymi blatami została wykonana przez paryskiego ebenistę Pierre’a Boichoda. Komody fornirowane są drzewem różanym, a płyciny drzwiczek i ściętych narożników bocznych pokryte są dekoracją w typie chińskim. Dekoracja malarska w płycinach bocznych przedstawia fragmenty pejzażu i techniką imituje lakę. Obecnie stanowią wyposażenie Sypialni Króla, przebudowanej dla Stanisława Augusta w latach 1772–1775 według projektów Jakuba Fontany i Dominika Merliniego.
Zegar kominkowy, Robert Osmond, François Viger, ok. 1755
Zegar kominkowy przedstawiający mitologiczną scenę porwania Europy został wykonany w Paryżu ok. 1755 r. Ma obudowę ze złoconego oraz z patynowanego brązu, sygnowaną „Osmond”. Autorem mechanizmu był zegarmistrz François Viger. Zegar, zakupiony do Zamku Królewskiego w 1994 r., eksponowany jest w sypialni króla Stanisława Augusta.
Garderoba
Garderoba służyła królowi nie tylko jako miejsce codziennej toalety, ale również pomieszczenie do odpoczynku i pracy. Jej wyposażenie stanowiły głównie XVII-wieczne obrazy z kolekcji monarchy oraz wyrafinowane meble – komody, stoliki do gry, biblioteki, stolik do czytania. Ze względu na zamiłowanie króla do lektury w Garderobie można zobaczyć zamiast szaf na stroje – biblioteczki z książkami.
Para komód,  Pierre-Michael Roussel, 1790–1800
Półkoliste komody, fornirowane mahoniem i zdobione złoconymi brązami, z blatami z białego marmuru zostały wykonane w Paryżu i pochodzą z warsztatu Pierre’a-Michaela Russela. Do Zamku trafiły jako dar prof. Karoliny Lanckorońskiej z Rzymu. Obecnie stanowią wyposażenie Garderoby króla Stanisława Augusta, urządzonej zgodnie z projektem z 1792 r.
Gabinet Króla
Gabinet był miejscem, w którym król wykonywał codzienne obowiązki związane ze sprawowaniem władzy w państwie. W Gabinecie spędzał również czas wolny, poświęcając się czytaniu czy pisaniu listów. W czasie odbudowy tego wnętrza posłużono się niezrealizowanymi projektami przebudowy z 1792 r. autorstwa Johanna Christiana Kamsetzera.
Porcelanowe popiersie Woltera, Królewska Manufaktura Porcelany w Berlinie,koniec XVIII w.
Eksponowane w Gabinecie Króla popiersie Woltera (filozofa, historyka i pisarza, czołowego przedstawiciela oświecenia) związane jest z fascynacją Stanisława Augusta twórczością i ideami głoszonymi przez francuskiego myśliciela. Autorem popiersia wykonanego z białej porcelany na cylindrycznym cokole ze złoceniami jest Friedrich Elias Meyer (1723–1885).
Pokój Zielony
Dwa owalne pejzaże autorstwa Jeana Pillementa, francuskiego malarza i dekoratora, który pracował dla Stanisława Augusta przy modernizacji zamkowych wnętrz w latach 1765–1767, należą do serii czterech supraport, najwcześniejszych zamówień malarskich koronowanego w 1764 r. monarchy. Oba późnorokokowe obrazy o jasnej, pogodnej kolorystyce i charakterystycznym sztafażu reprezentują wysoką klasę artystyczną i należą do najlepszych pejzaży tego malarza. Niegdyś zdobiły Pokój Żółty, później także Apartament Księcia Stanisława, królewskiego bratanka. Obecnie eksponowane są w Pokoju Zielonym, wchodzącym w skład prywatnego apartamentu króla. Stanisław August spotykał się tam w niewielkim, kameralnym gronie z najbliższymi współpracownikami i gośćmi.
Popiersie Moliera,  Jean-Antoine Houdon, 1778
Marmurowe popiersie Moliera zostało wykonane przez neoklasycystycznego francuskiego rzeźbiarza portrecistę Jeana-Antoine’a Houdona ponad 100 lat po śmierci komediopisarza. Houdon, nie dysponując dobrym, wiarygodnym wizerunkiem Moliera, zamiast wiernego rzeźbiarskiego portretu stworzył więc idealny obraz artysty – symbolu francuskiego teatru. Gipsowa, polichromowana replika tej rzeźby, eksponowana obecnie wraz z popiersiem Woltera w Pokoju Zielonym, sprowadzona została z Paryża zapewne w 1784 r. i wzbogaciła kolekcję rzeźb króla Stanisława Augusta w Zamku Królewskim w Warszawie. Umieszczono ją początkowo w Bibliotece Królewskiej. Od 1817 r. popiersie stanowiło własność Oddziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Warszawskiego, po odbudowie Zamku wróciło na swoje dawne miejsce.
Pokój Żółty
Pokój Żółty pełnił funkcje małej sali jadalnej. Tutaj odbywały się w latach 1771-1782, w każdy czwartek miesiąca, słynne obiady czwartkowe, na które król zapraszał poetów, pisarzy i uczonych. Z tego powodu pośrodku pokoju znajduje się nakryty stół, oczekujący na królewskich gości.
Sekretera klasycystyczna, przed 1783
Klasycystyczna dwuczęściowa sekretera stanowi wyposażenie Pokoju Żółtego, który należał do apartamentu króla i pełnił funkcję niewielkiej prywatnej jadalni, w której Stanisław August organizował w latach 1771–1782 słynne obiady czwartkowe z udziałem wybitnych pisarzy, poetów i uczonych. Nazwa pokoju pochodzi od koloru ścian, które w większości pokryte są adamaszkową tkaniną w żółto-białe pasy. Sekretera jest bogato dekorowana okuciami z brązu, cyzelowanymi w motywy roślinne i geometryczne. W środku znajduje się rozkładana klapa do pisania wyściełana zielonym suknem oraz szufladki i półeczki na dokumenty i przybory piśmiennicze. Do Zamku została zakupiona w 1983 r.
Zegar typu kartel, mechanizm Pierre Gille L’Ainé, Paryż, ok. 1770 r.
Znajdujący się w Pokoju Żółtym zegar w obudowie ze złoconego brązu w stylu Ludwika XVI ma bogate zwieńczenie. W górnej części zegara dominuje motyw falowy, a dolna część, utrzymana w stylu regencji, ma formę ornamentu wstęgowo-cęgowego. Na białej tarczy zegarowej umieszczono rzymskie cyfry godzinowe, z kolei minutowe cyfry arabskie znajdują się na zewnętrznym obwodzie. Boczne ściany zegara zostały wypełnione ażurowym ornamentem roślinnym na czerwonym tle. Tarczę i mechanizm wykonano w warsztacie zegarmistrzowskim Pierre’a Gille’a L’Ainé w Paryżu.
Pokój Marmurowy
Pokój z wizerunkami władców Polski powstał w latach 1640–1643, za czasów króla Władysława IV. 130 lat później na polecenie króla Stanisława Augusta pokój przebudowano. W obłożonym marmurem pomieszczeniu powyżej gzymsu umieszczono portrety królów autorstwa Marcella Bacciarellego. 
Stół konsolowy à la grecque według projektu Jakuba Fontany, wykonał Jan August Bekiert, ok. 1770
Stół konsolowy należy do oryginalnego wystroju Pokoju Marmurowego z czasów jego przebudowy przez Jakuba Fontanę. Wykonany został z dębu z okleiną z hebanu, bogato zdobiony aplikacjami ze złoconego mosiądzu i przykryty blatem marmurowym. Jest pierwszym i jednocześnie wybitnym przykładem klasycystycznego mebla wykonanego w Polsce w stylu określanym à la grecque. Został ustawiony w miejscu swojego pierwotnego przeznaczenia, pod lustrem znajdującym się naprzeciwko reprezentacyjnego Portretu Stanisława Augusta w stroju koronacyjnym. Po zniszczeniu wnętrza Pokoju Marmurowego przez Rosjan po powstaniu listopadowym stół przeniesiono do dawnego Gabinetu Stanisława Augusta. W czasie I wojny światowej wywieziony do Rosji, powrócił na Zamek w 1922 r. Od 1939 r. przechowywany był w Muzeum Narodowym, by w 1984 r. zająć swoje dawne miejsce w Zamku Królewskim.
Marcello Bacciarelli, Portret Stanisława Augusta w stroju koronacyjny, 1768–1771
Reprezentacyjny portret ostatniego polskiego monarchy, Stanisława Augusta Poniatowskiego, został wykonany przez nadwornego malarza króla – Marcella Bacciarellego. Portret został namalowany jako element wystroju Pokoju Marmurowego. Jego zamknięty od góry półkolisty kształt dopasowano do marmurowych okładzin znajdujących się nad kominkiem. Powyżej obrazu umieszczono tablicę z napisem: REGUM MEMORIAE DICAVIT STANISLAUS AUGUSTUS HOCCE MONUMENTUM ANNO DN MDCCLXXI („Królów pamięci poświęcił Stanisław August ten oto pomnik Roku Pańskiego 1771”). Na obrazie monarcha został przedstawiony w stroju koronacyjnym, zwanym przez współczesnych także strojem hiszpańskim. Przy prawej ręce króla, na czerwonej poduszce spoczywają korona i jabłko królewskie. Ukazany na obrazie miecz ceremonialny i fotel tronowy zachowały się w zbiorach Zamku Królewskiego i są również prezentowane w tej kolekcji. Na przeciwległej ścianie Gabinetu Marmurowego znajduje się wielkie zwierciadło odbijające podobiznę Stanisława Augusta. Król uznał wizerunek za wyjątkowo trafny i udany. Portret autorstwa Bacciarellego był więc wielokrotnie kopiowany, także przez samego mistrza i jego uczniów.
Gabinet Monarchów Europejskich 
To niewielkie ośmiokątne pomieszczenie, położone w bezpośrednim sąsiedztwie Sali Tronowej, król przeznaczył na salonik konferencyjny, w którym planował prowadzenie ważnych rozmów dyplomatycznych. Starannie przemyślany przez samego monarchę program ideowy Gabinetu zakładał wyeksponowanie portretów siedmiu najbardziej wpływowych, współcześnie panujących władców europejskich: króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Jerzego III, cesarza rzymsko-niemieckiego Józefa II, króla Prus Fryderyka II, rosyjskiej carycy Katarzyny II, króla Francji Ludwika XVI, króla Szwecji Gustawa III  i papieża Piusa VI. Pomieszczenie zaprojektował w końcu lat 60. XVIII w. Jakub Fontana, a dekorację malarską ścian Gabinetu wykonał Jan Bogumił Plersch. Malowidło stanowi symboliczny komentarz do prezentowanych portretów i za pomocą alegorii ukazuje poglądy Stanisława Augusta na sprawowanie rządów.
Thomas Gainsborough,Portret Jerzego III, 1785
Obraz jest jednym z siedmiu portretów skompletowanych przez Stanisława Augusta do aranżacji Gabinetu Monarchów Europejskich. Wizerunek króla Jerzego III z dynastii hanowerskiej Stanisław August Poniatowski zamówił u znakomitego angielskiego malarza Thomasa Gainsborough, znanego portrecisty i pejzażysty, jednego z założycieli Royal Academy. Obraz jest autorską, zmniejszoną wersją portretu, jaki Gainsborough namalował w 1781 r. do jadalni w londyńskim pałacu Buckingham. Dzieło zostało ukończone w 1785 r. i wysłane drogą morską do Gdańska, a potem lądem do Warszawy.
Stolik gerydon,       Martin Carlin, Charles Nicolas Dodin, ok. 1777–1780
Stolik gerydon z okrągłym, uchylnym blatem wyłożonym plakietami z sewrskiej porcelany, na trzonie rozwidlonym w trójnóg stoi w centralnym miejscu Gabinetu. Jego blat zdobi siedem malowanych, porcelanowych plakiet przedstawiających sceny ilustrujące przygody Telemacha, mitologicznego syna Odyseusza i Penelopy. Autorami mebla są wybitni paryscy twórcy: Martin Carlin – ebenista pochodzenia niemieckiego, specjalizujący się w wykonywaniu luksusowych mebli dla najzamożniejszej klienteli, zdobionych plakietami z porcelany sewrskiej lub płycinami z laki, oraz Charles-Nicolas Dodin – malarz na porcelanie i pozłotnik, w latach 1754–1803 współpracujący z manufakturą w Sèvres. Ten luksusowy paryski mebel był prezentem hrabiego d’Artois, brata króla Francji Ludwika XVI, dla generałowej Elżbiety Grabowskiej, kochanki i domniemanej morganatycznej żony Stanisława Augusta. Początkowo (1780–1782) stolik trafił do willi Biały Dom w Łazienkach Królewskich. Ok. 1786 r. przeniesiony został do właśnie ukończonego Gabinetu Konferencyjnego w Zamku. Po upadku Rzeczypospolitej i zajęciu Warszawy przez Rosjan w 1795 r. mebel przeniesiono wraz z innymi luksusowymi dobrami króla do jego prywatnej rezydencji w Łazienkach, gdzie pozostał aż do wywiezienia go przez Rosjan w czasie I wojny światowej. Rewindykowany w 1922 r., trzy lata później powrócił do Zamku. Od września 1939 r. przechowywany w Muzeum Narodowym. W 1984 r. został ponownie uroczyście umieszczony w Gabinecie Konferencyjnym na Zamku.
Sala Wielka        
Sala Wielka (Balowa) to największa i najparadniejsza sala w Zamku. W czasach Stanisława Augusta służyła jako miejsce ceremonii dworskich. Tu odbywały się zgromadzenia dworskie, uczty, bale, koncerty i przedstawienia teatralne. Wystrój i wyposażenie sali zostały wykonane według projektów Domenico Merliniego i Jana Christiana Kamsetzera w latach 1777-1781.
Kandelabry,  Philippe Caffieri, 1765–1768
Komplet sześciu bogato dekorowanych kandelabrów w formie antycznych trójnogów zamówiony był do Zamku Królewskiego dla Stanisława Augusta. Wykonano je ze złoconego brązu w paryskim warsztacie Philippe’a Caffieriego, rzeźbiarza, cyzelera i odlewnika. Wszystkie noszą sygnatury mistrza: „fait par Caffieri”, a także szczegółowe opisy z adresem handlowym: „Caffiery rue Princesse faubourg St. Germain a Paris”, oraz rok wykonania – od 1766 do 1768. Tak staranne sygnowanie brązów dekoracyjnych było wówczas rzadkością – nawet te, które wyszły z renomowanych warsztatów, często pozostawały anonimowe. Według planów przebudowy Zamku przygotowanych przez Victora Louisa w latach 1765–1766 kandelabry miały stanąć w Gabinecie Portretowym. Ostatecznie umieszczono je w reprezentacyjnej Sali Wielkiej, ukończonej według projektu Domenica Merliniego i Johanna Christiana Kamsetzera w 1781 r. Tam też są obecnie eksponowane.
Sala Senatorska
Sala Senatorska należy do najwspanialszych sal Zamku. W niej uchwalono Konstytucję 3 maja 1791 roku. Po upadku powstania listopadowego dekorację sali zniszczono. Obecnie odbudowano ją na podstawie rysunków przedstawiających wygląd tego pomieszczenia sprzed okresu zniszczenia. Oryginalny jest fotel królewski oraz fragmenty dekoracji zaplecka i baldachimu tronowego.
Fotel tronowy Stanisława Augusta, Jan Jerzy Plersch, 1764
Mebel wykonany w Warszawie, zapewne przez Jana Jerzego Plerscha, z okazji koronacji Stanisława Augusta w 1764 r. Fotel o cechach późnorokokowych, rzeźbiony, złocony i tapicerowany, pokryty jest czerwonym aksamitem aplikowanym podwójnym złotym galonem. Oparcie zwieńczono kartuszem herbowym Stanisława Augusta z berłem i mieczem. W latach 1764–1774 fotel ustawiony był w Pokoju Audiencjonalnym Starym, później, zastąpiony nowym, trafił do skarbca. W czasie I wojny światowej wywieziono go do Rosji, na Zamek Królewski powrócił w 1922 r. Od 1939 r. przechowywany był w Muzeum Narodowym w Warszawie, a od 1993 r. eksponowany jest w Sali Senatorskiej Zamku, gdzie ustawiono go na tle zaplecka tronowego. Projekt zaplecka i nowe pokrycie fotela na podstawie zachowanej ikonografii zaprojektował w 1987 r. Andrzej Grzybowski. Zapewne właśnie ten fotel został uwieczniony na znajdującym się w Pokoju Marmurowym portrecie Stanisława Augusta pędzla Marcella Bacciarellego.
Autorzy: artykuł

Autorzy scenariusza:
Zespół pracowników Ośrodka Sztuki i Działu Archeologii Zamku Królewskiego w Warszawie - Muzeum

Redakcja: Jan Łoziński, dr Artur Badach, Dominika Sobolewska-Gola, Aldona Modrzewska

Korekta: Tatiana Hardej
Tłumaczenie: Aleksandra Kwiecińska
Fotografie: Andrzej Ring, Lech Sandzewicz
Opracowanie graficzne: Piotr Kubiak

Twórcy wszystkich multimediów
Pokazane artykuły w niektórych przypadkach mogły zostać przygotowane przez firmy niezależne, dlatego nie zawsze będą zgodne z poglądami wymienionych poniżej instytucji, które dostarczyły te materiały.
Przetłumacz z Google
Strona główna
Przeglądaj
W pobliżu
Profil