พ.ศ. 2411 - พ.ศ. 2489

ของขวัญแห่งมิตรภาพ ๒

Queen Sirikit Museum of Textiles

ส่วนที่ ๒: อเมริกันชนพบสยาม

อเมริกันชนพบสยาม
ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐ ก่อนที่จะมีโทรทัศน์หรืออินเทอร์เน็ต อเมริกันชนนิยมเรียนรู้วัฒนธรรมของประเทศอื่นด้วยการเข้าชมการแสดงนิทรรศการนานาชาติหรือที่มักเรียกกันในสหรัฐอเมริกาว่า เวิลด์ แฟร์ ราชอาณาจักรสยามเข้าร่วมการแสดงนิทรรศการที่มีชื่อเสียงหลายวาระ ซึ่งจัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองครบรอบเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์สหรัฐอเมริกา เช่น ครบรอบ ๑๐๐ ปีประเทศสหรัฐอเมริกา (เมืองฟิลาเดลเฟีย พ.ศ. ๒๔๑๙) ครบรอบ ๔๐๐ ปีของการเดินทางของคริสโตเฟอร์ โคลัมบัสถึงทวีปอเมริกา (เมืองชิคาโก พ.ศ. ๒๔๓๖) ครบรอบ ๑๐๐ ปีของการซื้อรัฐลุยเซียนา (เมืองเซนต์หลุยส์ พ.ศ. ๒๔๔๗) และการขุดคลองปานามาแล้วเสร็จ (เมืองซานฟรานซิสโก พ.ศ. ๒๔๕๘)


ภาพการแสดงนิทรรศการนานาชาติ
พ.ศ. ๒๔๑๙ เมืองฟิลาเดลเฟีย รัฐเพนซิลเวเนีย

ได้รับความอนุเคราะห์จากหอสมุดรัฐสภาสหรัฐอเมริกา

การแสดงนิทรรศการเฉลิมฉลองครบรอบ ๑๐๐ ปีประเทศสหรัฐอเมริกา พ.ศ. ๒๔๑๙ จัดขึ้นที่เมืองฟิลาเดลเฟีย เป็นการแสดงนิทรรศการครั้งแรกที่จัดขึ้นที่สหรัฐอเมริกาในช่วงนั้น ชาวอเมริกันเริ่มรู้จักโทรศัพท์ ที่นายอเล็กซานเดอร์ เกรแฮม เบลล์ ประดิษฐ์ขึ้น ไปพร้อม ๆ กับที่หลายคนก็เพิ่งเริ่มรู้จักราชอาณาจักรสยาม สิ่งของที่สยามนำมาจัดแสดงมีตั้งแต่เครื่องถม ผ้า หัวโขน ตัวหนังใหญ่ เครื่องดนตรี และแเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์จำลองและเรือนแพ ซึ่งล้วนทำหน้าที่เปิดโอกาสให้ชาวอเมริกันเห็นโลกอันน่าทึ่งของสยามประเทศ

หัวโขนและเครื่องดนตรีจากสยามที่จัดแสดงในการแสดงนิทรรศการเฉลิมฉลองครบรอบ ๑๐๐ ปีประเทศสหรัฐอเมริกา
พ.ศ. ๒๔๑๙ เมืองฟิลาเดลเฟีย รัฐเพนซิลเวเนีย
ถ่ายโดย Centennial Photo Co.

ได้รับความอนุเคราะห์จากหอสมุดรัฐสภาสหรัฐอเมริกา; LC-USZ62-57241

สิ่งของที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานและคณะราชกรรมาธิการส่งไปจัดแสดงในการแสดงนิทรรศการดังกล่าว ไม่เพียงแต่ทำให้ฝีมือของช่างศิลป์ไทยเป็นที่ประจักษ์แก่สายตาชาวโลกเท่านั้น หากแต่ยังกระตุ้นความสนใจให้นานาประเทศหันมาทำการค้ากับสยามที่เป็นผู้ผลิตสิ่งของดังกล่าวอีกด้วย อีกทั้ง ยังเป็นการแสดงไมตรีจิตจากสยามประเทศ เฉกเช่นเดียวกับของขวัญที่เคยให้สหรัฐอเมริกาในอดีต ที่สื่อถึงความเคารพนับถือที่ราชอาณาจักรของพระองค์กับสหรัฐอเมริกามีให้ต่อกัน


ศาลานิทรรศการสยาม ภายในงาน World’s Columbian Exposition
พ.ศ. ๒๔๓๖ ณ เมืองชิคาโก รัฐอิลลินอยส์ ภาพถ่ายจากอัลบั้มรูปพระราชทานที่สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี (พระราชอิสริยยศในขณะนั้นของสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวีพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า) พระราชทานแก่นางเบอร์ธาฮอนอเร พาล์มเมอร์

ได้รับความอนุเคราะห์จากพิพิธภัณฑ์ ประวัติศาสตร์ชิคาโก; i064197_pm

พิธีเปิดอาคารจัดแสดงสินค้า สยามพาวิเลียน
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบรมวงศานุวงศ์สนพระราชหฤทัยและสนพระทัยในการจัดแสดงสิ่งของต่าง ๆ เป็นอย่างมาก สำหรับการแสดงนิทรรศการใน พ.ศ. ๒๔๔๗ และ พ.ศ. ๒๔๕๘ ได้มีการว่าจ้างช่างให้ทำแบบจำลองวัดขนาดใหญ่ในพื้นที่งานแสดงนิทรรศการ เป็นการจำลองบรรยากาศเมืองพุทธให้ผู้เข้าชมงานได้สัมผัสภายในเวลาอันสั้น


ศาลาจัดแสดงสินค้า Siam Pavilion ในงาน Louisiana Purchase Exposition
พ.ศ. ๒๔๔๗ เมืองเซนต์หลุยส์ รัฐมิสซูรี

ถ่ายโดยฟรานซิส เบนจามิน จอห์นสตัน
ได้รับความอนุเคราะห์จากหอสมุดรัฐสภาสหรัฐอเมริกา; LC-USZ62-80767

นอกจากนี้ยังมีการจัดแสดงศิลปวัตถุอันงดงาม เช่น เครื่องถมและเครื่องเขิน แสดงให้เห็นถึงฝีมืออันวิจิตรบรรจงของช่างศิลป์ไทย และเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ตะกร้า แหจับปลา และเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ ซึ่งสะท้อนถึงวิถีชีวิตของชาวไทยด้วย

ศาลานิทรรศการสยาม ในงาน Panama-Pacific International Exposition
พ.ศ. ๒๔๕๘ เมืองซานฟรานซิสโก รัฐแคลิฟอร์เนีย

ได้รับความอนุเคราะห์จากศูนย์ประวัติศาสตร์ซานฟรานซิสโก ห้องสมุดสาธารณะซานฟรานซิสโก; AAD-6832

ราวแขวนผ้าเช็ดหน้าถมตะทอง
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่สถาบันสมิธโซเนียน พ.ศ. ๒๔๑๙, ๕๑ x ๔๑ ซม. เส้นผ่านศูนย์กลาง ๑๓.๘ ซม. (ฐาน)

ได้รับความอนุเคราะห์จากฝ่ายมานุษยวิทยา สถาบันสมิธโซเนียน; E27151-0
ถ่ายโดยเจมส์ ดิลอเรโต ลูเซีย อาร์เอ็ม มาร์ติโน และเฟร็ด คาชาร์ด

อ่างล้างหน้าถมตะทอง
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่สถาบันสมิธโซเนียน พ.ศ. ๒๔๑๙; ๑๘.๒ x ๒๘.๗ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากฝ่ายมานุษยวิทยา สถาบันสมิธโซเนียน; E27148-0
ถ่ายโดยเจมส์ ดิลอเรโต ลูเซีย อาร์เอ็ม มาร์ติโน และเฟร็ด คาชาร์ด

ผ้านุ่งยกทองสำหรับเจ้านาย
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่สถาบันสมิธโซเนียน พ.ศ. ๒๔๑๙
๙๕.๒๕ x ๓๐๔.๘ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากฝ่ายมานุษยวิทยา สถาบันสมิธโซเนียน; E27129-0;
ถ่ายโดยเจมส์ ดิลอเรโต และเฟร็ด คาชาร์ด

These religious items were originally produced for high-ranking monks on the occasion of King Chulalongkorn’s Second Coronation in 1873 and were therefore an exceptional inclusion to Siam’s presentation at the U.S. Centennial Exposition three years later.


Alms Bowl Embellished by Lacquered Lid and Stand with Mother of Pearl Inlay
Gift from King Chulalongkorn to the Smithsonian Institution, 1876 Lid: 26.7 cm diameter

Courtesy of the Smithsonian Institution, Department of Anthropology; E27266-0, E413401;
Photo by James Di Loreto, Lucia RM Martino, and Fred Cochard

ศาสนวัตถุแต่ละชิ้นประดับพระราชลัญจกรของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชลัญจกรไอราพต และวันพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของพระองค์อีกด้วย

ฝาบาตรประดับมุก
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่สถาบันสมิธโซเนียน พ.ศ. ๒๔๑๙ เส้นผ่านศูนย์กลางบาตร ๒๖.๗ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากฝ่ายมานุษยวิทยา สถาบันสมิธโซเนียน; E27266-0, E413401;
ถ่ายโดยเจมส์ ดิลอเรโต ลูเซีย อาร์เอ็ม มาร์ติโน และเฟร็ด โชชาร์ด

ย่ามบาตร
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่สถาบันสมิธโซเนียน พ.ศ. ๒๔๑๙ ๖๑ x ๘๔ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากฝ่ายมานุษยวิทยา สถาบันสมิธโซเนียน; E27270-0;
ถ่ายโดยเจมส์ ดิลอเรโต และลูเซีย อาร์เอ็ม มาร์ติโน

พัดรองทำจากงาช้าง ผ้าไหม และปักดิ้นทอง
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่สถาบันสมิธโซเนียน พ.ศ. ๒๔๑๙ ๙๙ x ๓๙.๕ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากฝ่ายมานุษยวิทยา สถาบันสมิธโซเนียน; E27267-0;
ถ่ายโดยเจมส์ ดิลอเรโต

สิ่งของที่ทำขึ้นจากสารอินทรีย์นั้นย่อยสลายไปตามกาลเวลา เสื่อทอผืนนี้ที่จัดเก็บไว้ที่สถาบันสมิธโซเนียน และได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีรอยฉีกขาดหลังจากที่นำไปจัดแสดงที่งาน Louisiana Purchase Exposition ใน พ.ศ. ๒๔๔๗ เนื่องจากเส้นใยพืชอายุหลายศตวรรษนั้นเปราะบาง การอนุรักษ์จะช่วยป้องกันไม่ให้เกิดความเสียหายไปมากกว่านี้และทำให้เสื่ออันบอบบางนี้มีอายุนานขึ้น

เสื่อ “จันทบูร” ทอรูปสุนัข สัญลักษณ์นักษัตรปีจอ จังหวัดจันทบุรี
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่สถาบันสมิธโซเนียน พ.ศ. ๒๔๔๗ ๑๘๘ x ๘๖ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากฝ่ายมานุษยวิทยา สถาบันสมิธโซเนียน ; E235968;
ถ่ายโดยจิม ดิลอเรโต

พระมหากษัตริย์ไทยพระองค์แรกที่เสด็จพระราชดำเนินเยือนสหรัฐอเมริกา
“ในประเทศสยาม มีการยกย่องเชิดชูความสำเร็จของประเทศอันยิ่งใหญ่นี้เป็นอย่างมาก และมีความรู้สึกเป็นมิตรต่อ
ทั้งชาวอเมริกันและรัฐบาลอเมริกัน นั่นเป็นเพราะว่า ชาวอเมริกันมีส่วนสำคัญยิ่งในการพัฒนาประเทศของข้าพเจ้าให้เจริญก้าวหน้า อีกทั้งรัฐบาลอเมริกันแสดงให้เห็นถึงความเข้าใจต่อความมุ่งหวังและความสำเร็จของประเทศข้าพเจ้า”
- พระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

นิตยสารไทม์
๒๐ เมษายน พ.ศ. ๒๔๗๔ ปีพิมพ์ที่ ๑๗ ฉบับที่ ๑๖
๒๙.๓ x ๒๑.๕ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากสถาบันพระปกเกล้า; ถ่ายโดยกรจักร ณ สงขลา

พระมหากษัตริย์ไทยพระองค์แรกที่เสด็จพระราชดำเนินเยือนสหรัฐอเมริกา
ใน พ.ศ. ๒๔๗๔ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๗ พ.ศ. ๒๔๓๖-๒๔๘๔) และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี (พ.ศ. ๒๔๔๗-๒๕๒๗) ทรงเป็นพระมหากษัตริย์และพระราชินีจากสยามพระองค์แรกที่เสด็จพระราชดำเนินเยือนสหรัฐอเมริกา แม้ว่าทั้งสองพระองค์จะเคยเสด็จเยือนนิวยอร์กก่อนหน้านั้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๗ ในขณะที่ทั้งสองพระองค์ยังดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมขุนศุโขไทยธรรมราชา และหม่อมเจ้ารำไพพรรณี ก็ตาม แต่การเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหรัฐอเมริกาในครั้งที่สองนี้ถือเป็นเหตุการณ์ที่สร้างหมุดหมายอันสำคัญทางประวัติศาสตร์

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี
มีพระราชปฏิสันถารกับผู้คนที่มารอรับเสด็จ พ.ศ. ๒๔๗๔ เมืองสการ์โบโร รัฐนิวยอร์ก

ได้รับความอนุเคราะห์จากฝ่ายภาพนิ่ง องค์การบริหารจดหมายเหตุและบันทึกแห่งชาติ คอลเลจ พาร์ก; 306-PS-D-56-25820

ชาวนิวยอร์กได้จัดการรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีอย่างสมพระเกียรติ ทั้งสองพระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปยังยอดตึกเอ็มไพร์สเตตที่เพิ่งก่อสร้างแล้วเสร็จและเป็นตึกที่สูงที่สุดในโลกในขณะนั้น นอกจากนี้ นายเบบ รูธ นักเบสบอลชื่อก้องโลกในสมัยนั้น และนางเอมิเลีย เอียร์ฮาร์ต นักบินผู้โด่งดังชาวอเมริกัน ได้เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทในระหว่างที่ทั้งสองพระองค์เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการแข่งขันเบสบอลของทีมนิวยอร์ก แยงกี้ส์

พระราชดำรัสของพระองค์ในครั้งนั้นทำให้อเมริกันชนยกย่องชื่นชมพระองค์ และสนใจที่จะเรียนรู้เกี่ยวกับประเทศสยามมากยิ่งขึ้น หนังสือพิมพ์หลายฉบับรวมทั้งนิตยสารไทม์ซึ่งตีพิมพ์ทั่วประเทศ ลงข่าวการเสด็จพระราชดำเนินเยือนของพระองค์ ซึ่งทำให้ประเทศสยามกลายเป็นที่รู้จักไปทุกหนแห่งในสหรัฐอเมริกา

คำกราบบังคมทูลในพิธีรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โดย Harvard College พ.ศ. ๒๔๗๔

ได้รับความอนุเคราะห์จากสถาบันพระปกเกล้า; ถ่ายโดยกรจักร ณ สงขลา

การเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหรัฐอเมริกาในครั้งนี้ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพบกับประธานาธิบดีเฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์ (พ.ศ. ๒๔๓๘-๒๕๑๕) พระองค์ได้พระราชทานขันถมเงิน พร้อมด้วยพระบรมฉายาลักษณ์ในกรอบฝังเพชร

ขันถมเงิน
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่ประธานาธิบดีเฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์ พ.ศ. ๒๔๗๔ ๓๘.๑ x ๔๕.๔ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากพิพิธภัณฑ์และหอสมุดประธานาธิบดีเฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์; 65.2.35 (a-c)

พระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวในกรอบทองฝังเพชร
ของขวัญพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว แก่นางลู เฮนรี ฮูเวอร์ สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง พ.ศ. ๒๔๗๔ ๕.๔ x ๓.๒ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากพิพิธภัณฑ์และหอสมุดประธานาธิบดีเฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์
ถ่ายโดย Burwell Photography

หลังจากที่กองทัพญี่ปุ่นรุกเข้าดินแดนไทยใน พ.ศ. ๒๔๘๔ รัฐบาลไทยถูกบีบให้ประกาศสงครามต่อสหรัฐอเมริกา แต่หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ซึ่งดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทยประจำกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ในขณะนั้นไม่ยอมส่งคำประกาศสงครามดังกล่าวแก่รัฐบาลสหรัฐอเมริกา เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดสงครามระหว่างสองประเทศ และหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ยังร่วมมือกับฝ่ายสหรัฐอเมริกา เพื่อปลดปล่อยประเทศไทย ด้วยการจัดตั้งขบวนการเสรีไทย

ใน พ.ศ. ๒๔๘๘ เจ้าหน้าที่ของสำนักบริการด้านยุทธศาสตร์ของสหรัฐอเมริกาสองรายแทรกซึมเข้ามาในประเทศไทย ซึ่งขณะนั้นถูกทหารญี่ปุ่นยึดครอง เพื่อนัดพบกับหลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์) ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล หลวงประดิษฐ์มนูธรรมได้ฝากของขวัญกลับไปให้ประธานาธิบดีแฟรงคลิน ดี. รูสเวลต์ เพื่อสื่อถึงความปรารถนาดีของประเทศไทยในการมุ่งให้เกิดสันติภาพ

หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช เอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงวอชิงตัน พ.ศ. ๒๔๘๗
กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ถ่ายโดยสำนักงานข่าวสารสงคราม

ได้รับความอนุเคราะห์จากหอสมุดรัฐสภาสหรัฐอเมริกา; LC USW3 055060 C

ของขวัญชิ้นนั้นได้ส่งต่อไมตรีจิตจากประเทศไทยไปยังประธานาธิบดีรูสเวลต์ ซึ่งแสดงความขอบคุณผ่านทางเจ้าหน้าที่สำนักบริการด้านยุทธศาสตร์ในไทย แม้จะเป็นเพียงของขวัญเพียงเล็กน้อย แต่กล่องใส่บุหรี่ทองใบนี้สื่อถึงพลังอันแรงกล้าที่สามารถสร้างประวัติศาสตร์หน้าสำคัญได้

กล่องบุหรี่ประดับอักษรพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
ของขวัญจากหลวงประดิษฐ์มนูธรรม ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล แก่ประธานาธิบดีแฟรงคลิน ดี. รูสเวลต์ พ.ศ. ๒๔๘๘ ๘.๒๖ x ๗.๖๒ ซม.

ได้รับความอนุเคราะห์จากพิพิธภัณฑ์และหอสมุดประธานาธิบดีแฟรงคลิน เดลาโน รูสเวลต์; MO 1946.29.1

ของขวัญแห่งมิตรภาพ: ราชอาณาจักรไทย และ สหรัฐอเมริกา
เครดิต: สื่อทั้งหมด
เรื่องราวที่นำเสนอบางเรื่องเขียนขึ้นโดยบุคคลหรือหน่วยงานอิสระภายนอก ซึ่งอาจแสดงมุมมองที่แตกต่างไปจากพิพิธภัณฑ์ที่อนุเคราะห์รูปภาพตามรายชื่อด้านล่าง
แปลภาษาด้วย Google
หน้าแรก
สำรวจ
ใกล้เคียง
โปรไฟล์