1929 - 1945

Anne Frank

Anne Frank House

Haar leven, haar dagboek, haar erfenis

Anne Frank is een van de miljoenen slachtoffers van de Jodenvervolging.

Anne en haar familie zaten twee jaar lang ondergedoken in het achterhuis achter het bedrijf van haar vader. Daar schreef ze haar dagboek.

Anne Frank stierf in een concentratiekamp toe ze vijftien jaar was.

Haar dagboek overleefde de oorlog. Het is vertaald in meer dan zeventig talen en het heeft Anne wereldberoemd gemaakt.

Het dagboek wordt tentoongesteld in het Anne Frank Huis.

Anne Frank, één dag oud, in de armen van haar moeder Edith. Frankfurt am Main, 13 juni 1929.

Kindertijd in Duitsland

Op 12 juni 1929 wordt Anne Frank geboren in Frankfurt am Main, Duitsland. Ze is de tweede en jongste dochter van Otto Frank en Edith Frank-Holländer. Margot, Annes zus, is drie jaar ouder. De familie Frank is Joods.

Otto Frank met zijn dochters Margot en Anne, augustus 1931.

Otto Frank werkt voor de bank van zijn familie. De zaken gaan slecht, want er is een grote economische crisis in Duitsland. Otto en Edith Frank maken zich grote zorgen over hun toekomst. Het antisemitisme neemt toe.

Steeds meer mensen steunen de antisemitische NSDAP, de partij van Adolf Hitler. Begin 1933 komt Hitler aan de macht.

Otto Frank krijgt de kans om in Amsterdam een filiaal van Opekta op te zetten. Opekta verkoopt pectine, een geleermiddel om jam mee te maken.

Otto en zijn vrouw besluiten om naar Nederland te emigreren.

Veilig in Amsterdam

In 1933 betrekt de familie Frank een appartement aan het Merwedeplein in Amsterdam-Zuid, een buurt waar veel Joodse vluchtelingen komen wonen.

Anne en Margot leren vlug Nederlands en ze voelen zich al snel thuis in Nederland. Anne is een levendig, nieuwsgierig meisje dat graag in het middelpunt van de belangstelling staat. Margot is rustiger en serieuzer. Ze haalt altijd prachtige cijfers op school.

Otto Frank vestigt zijn bedrijf in het centrum van Amsterdam. Hij werkt hard en is weinig thuis. Edith Frank heeft moeite te wennen aan haar nieuwe leven in Nederland. Ze heeft heimwee en ze maakt zich grote zorgen over haar familie in Duitsland.

Miep Gies praat over haar werk bij Opekta, het bedrijf van Otto Frank.

In Duitsland wordt de situatie voor Joden steeds bedreigender.

In November 1938 vindt er een grote pogrom plaats: de ‘Kristallnacht’.

In maart 1939 verlaat Ediths moeder Duitsland. Ze trekt in bij de familie Frank.

In 1939 valt Duitsland Polen binnen. Daarop verklaren Engeland en Frankrijk de oorlog aan Duitsland.

Warschau wordt gebombardeerd.

Bijna onmiddellijk begint de Jodenvervolging.

De Duitse invasie van Nederland

In mei 1940 vallen de Duitsers Nederland binnen, en na het bombardement op Rotterdam capituleert de Nederlandse regering. De Duitse bezetting is begonnen.

Generaal Winkelman komt aan bij het Duitse hoofdkwartier om de Nederlandse capitulatie te tekenen, 15 mei 1940.

Anti-Joodse maatregelen

Al snel na de invasie van 1940 beginnen de nazi’s met het invoeren van anti-Joodse maatregelen. Ze maken het leven voor Joden steeds moeilijker. Joodse ambtenaren worden ontslagen. Joden mogen niet meer naar parken, zwembaden en bioscopen, en Joodse kinderen moeten naar aparte Joodse scholen.

Anne Frank verschijnt in het raam van haar huis in Amsterdam.

Annes dagboek

Op 12 juni 1942 wordt Anne Frank dertien jaar. Eén van haar cadeaus is een rood-wit geruit dagboek. Ze begint er meteen in te schrijven. Het dagboek is haar belangrijkste bezit en ze neemt het mee wanneer de familie Frank drie weken later onderduikt.

De Jodenvervolging

 De Duitse bezetting van Nederland duurt voort, en de situatie wordt steeds gevaarlijker voor Joden. Vanaf mei 1942 moeten alle Joden een gele ster op hun kleding dragen. Met ingang van juli van dat jaar worden Joden opgeroepen zich te melden, zogenaamd voor werkkampen in Duitsland. In werkelijkheid worden ze gedeporteerd naar concentratiekampen om te worden vermoord.

Om te ontsnappen aan deportatie hebben Otto en Edith Frank in het geheim een onderduikplek gemaakt in het achterhuis van Otto’s bedrijf. Op 5 juli 1942 is Margot Frank één van de eersten die een oproep krijgt om zich te melden voor een werkkamp. De volgende dag vertrekt de familie Frank naar de onderduikplek aan de Prinsengracht.

De Franks delen het Achterhuis met Otto’s compagnon Hermann van Pels, zijn vrouw Auguste en hun zoon Peter. Otto’s medewerkers Bep Voskuijl, Victor Kugler, Johannes Kleiman en Miep Gies en haar man Jan brengen de onderduikers eten.

Overdag moeten de onderduikers heel stil zijn. De mensen die beneden in het magazijn werken, mogen beslist niet weten dat er Joden verborgen zitten in het Achterhuis. Alleen ’s avonds en in het weekend mogen ze hardop praten en de wc doortrekken.

Na een paar maanden, op 16 november 1942, komt er een achtste onderduiker in het Achterhuis: Fritz Pfeffer. Hij is de tandarts van Miep Gies. Om ruimte te maken gaat Margot bij haar ouders op de kamer slapen. Anne deelt haar kamer met Fritz Pfeffer.

‘Onze vele joodse kennissen worden bij groepjes opgepakt. De Gestapo gaat met deze mensen allerminst zachtzinnig om (…) Als ’t in Holland al zo erg is, hoe zullen ze dan in de verre en barbaarse streken leven waar ze heengezonden worden. De Engelse radio spreekt van vergassing, misschien is dat wel de vlugste sterfmethode.’

Anne Frank, 9 oktober 1942

Razzia in Amsterdam, 26 mei 1943.
Een trein vertrekt vanuit Westerbork naar Auschwitz.

‘Je weet allang dat m’n liefste wens is dat ik eenmaal journaliste en later een beroemde schrijfster zal worden. ’

Anne Frank, 11 mei 1944

‘Zou dan nu werkelijk de langverbeide bevrijding naderen (…) O Kitty, het mooiste aan die invasie is dat ik het gevoel heb, dat er vrienden in aantocht zijn. ’

Anne Frank, 6 juni 1944

Vol enthousiasme en hoop volgen de onderduikers het nieuws over de invasie in Normandië. Otto Frank hangt een kaartje aan de muur van de kamer van de Franks. Met spelden geeft hij aan hoe ver de geallieerden al zijn opgerukt.

Annes dood

Op 4 augustus 1944 worden de onderduikers gearresteerd - ze zijn verraden. Ze worden naar het doorgangskamp Westerbork gestuurd. Op 3 september worden ze gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau, een concentratiekamp in het door Duitsland bezette Polen. Daar worden de mannen en de vrouwen gescheiden. Anne ziet haar vader voor de laatste keer. Ze wordt met Margot en Edith in een vrouwenbarak geplaatst.

Eind oktober worden Anne and Margot op transport gezet naar het concentratiekamp Bergen-Belsen in Duitsland. Hun moeder Edith blijft achter in Auschwitz-Birkenau en sterft daar op 6 januari 1945. 

Na een vreselijke treinreis van drie dagen komen Anne en Margot aan in Bergen-Belsen. Het kamp is overbevolkt en ze worden ondergebracht in tenten. Wanneer de tenten tijdens een zware storm kapotwaaien, worden de gevangenen overgebracht naar overvolle barakken.

Bergen-Belsen is vreselijk. Er is weinig voedsel en de hygiënische omstandigheden zijn dramatisch. Veel gevangenen worden ziek en sterven. Margot en Anne Frank krijgen tyfus. Eind februari 1945, meer dan zes weken voordat het kamp wordt bevrijd, sterven ze.

Hanneli Goslar en Anne Frank kennen elkaar sinds de kleuterschool. Ze hebben elkaar niet meer gezien sinds 1942, toen Anne onderdook. In Bergen-Belsen kijkt Hanneli terug op de laatste keer dat ze sprak met Anne.

Nadat het Sovjet leger  Auschwitz op 27 januari 1945 bevrijdt, is Otto Frank een vrij man. Hij is de enige van de acht onderduikers van het achterhuis die de oorlog overleeft.

7 mei 1945, overgave van het Duitse leger in West-Europa in Reims, Frankrijk.

Otto keert terug

Na een lange en chaotische reis komt Otto Frank in juni 1945 aan in Amsterdam. Hij trekt in bij Miep en Jan Gies. Hij weet al dat zijn vrouw dood is maar van het lot van zijn dochters weet hij niets.

Een paar weken later hoort hij dat Anne en Margot dood zijn. Pas dan geeft Miep hem Annes dagboek. Ze heeft het bewaard sinds de familie Frank werd gearresteerd.

Otto Frank en de vier helpers, augustus 1945. Achter: Johannes Kleiman en Victor Kugler. Voor: Miep Gies, Otto Frank en Bep Voskuijl.

Het dagboek verschijnt

Na lang twijfelen besluit Otto Frank het dagboek van Anne te publiceren. Aanvankelijk is het moeilijk om een uitgever te vinden. Otto laat het dagboek aan verschillende mensen lezen. Eén van hen is historicus Jan Romein.

Hij schrijft er een artikel over in dagblad 'Het Parool' van 3 april 1946 en dat trekt de aandacht van uitgeverij Contact. Deze besluit het dagboek uit te geven. 'Het Achterhuis' verschijnt op 25 juni 1947. Annes droom om schrijver te worden komt uit na haar dood.

De publicatie van de Engelse editie 'Anne Frank: The diary of a young girl' in 1952 maakt Annes dagboek beroemd. In 1955 wordt er een toneelstuk van gemaakt door twee Amerikaanse toneelschrijvers. Het toneelstuk wordt een groot succes op Broadway.

In 1959 wordt er van het toneelstuk een fim gemaakt. Milly Perkins speelt Anne Frank.

Van onderduikplek tot museum

Door het succes van het dagboek ontstaat er belangstelling voor Annes onderduikplek. Al snel komen er mensen langs die het Achterhuis willen zien. Ze worden rondgeleid door medewerkers van Opekta. In 1955 verhuist het bedrijf. Omdat het gebouw in vervallen staat is, zijn er plannen voor sloop. Maar dankzij de inzet van een aantal notabele Amsterdammers wordt het gered van de slopershamer. Samen met Otto Frank richten ze de Anne Frank Stichting op. Het Anne Frank Huis opent zijn deuren op 3 mei 1960.

Een groep Amerikaanse studenten uit Scarsdale bezoekt het Anne Frank Huis in 1961.

In 1953 trouwt Otto Frank met Fritzi Markovits en ze verhuizen naar Zwitserland. Annes dagboek blijft een belangrijke rol spelen in Otto’s leven. Hij ontvangt duizenden brieven van lezers overal ter wereld. Fritzi en Otto beantwoorden ze. Otto sterft in 1980.

Sinds de opening in 1960 trekt het Anne Frank Huis veel bezoekers. Vanwege het gestaag groeidende bezoekersaantal komt er midden jaren negentig een nieuw gebouw op de hoek van de Prinsengracht en de Westermarkt. Tegenwoordig ontvangt het museum meer dan een miljoen bezoekers per jaar.

Hieronder: beelden van het laatste bezoek van Miep Gies aan het museum. Kort voor de opening van het vernieuwde museum in 1999 plaatst ze een paar van haar documenten in een vitrine.

Miep Gies is één van de helpers van de onderduikers.

Voor degenen die het museum in Amsterdam niet kunnen bezoeken heeft het Anne Frank Huis het Achterhuis Online gemaakt, een driedimensionale versie van het gebouw waar Anne Frank en haar familie ondergedoken waren.

De Anne Frank Stichting is een onafhankelijke organisatie die de plek beheert waar Anne Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog was ondergedoken en waar zij haar dagboek schreef. De Stichting brengt haar levensverhaal wereldwijd onder de aandacht ter bezinning op de gevaren van antisemitisme, racisme en discriminatie en het belang van vrijheid, gelijke rechten en democratie.

De achtergrond van deze online tentoonstelling toont een wand van Anne Franks kamer in het Achterhuis, waarop ze allerlei verschillende plaatjes plakte.

Credits: verhaal

This exhibit has been created by the Anne Frank House
in Amsterdam. — For more information, visit http://www.annefrank.org. 

Diary quotes Anne Frank: —
Anne Frank: The Diary of a Young Girl : the definitive edition. Ed. by Otto H. Frank and Mirjam Pressler; transl. by Susan Massotty. — Copyright © The Anne Frank - Fonds, Basle, Switzerland, 1991, 2001
English translation of the diary — Copyright © Doubleday, a division of Random House, Inc. 1995, 2001

Credits: alle media
Het uitgelichte verhaal kan in sommige gevallen zijn gemaakt door een onafhankelijke derde partij en kan afwijken van de standpunten van de hieronder vermelde instituten die de content hebben geleverd.
Vertalen met Google
Homepage
Verkennen
Dichtbij
Profiel