De Roemeense Revolutie, live uitgezonden

TVR, The Romanian Public Broadcaster

'Geweervuur kan de ziel niet verpletteren, het kan geen idealen vernietigen'
Koning Michael van Roemenië, in een verklaring op Radio Free Europe
De nationale televisietoren tijdens de Roemeense Revolutie
Het uitroepen van de noodtoestand

Toen bleek dat de acties van het leger de anticommunistische protesten in Timișoara niet konden stoppen, besloot Nicolae Ceaușescu om de nationale noodtoestand uit te roepen.

Op 22 december begon de eerste uitzending op de Roemeense televisie om 10:51 uur met het volkslied ('Trei culori' – Drie kleuren). Direct aansluitend las tv-presentator George Marinescu het 'Presidentiële decreet met de verklaring van een nationale noodtoestand' voor.

In dit document stond dat alle militaire eenheden in opperste staat van paraatheid werden gesteld, openbare samenkomsten verboden werden, evenals bijeenkomsten van meer dan vijf personen en nachtelijke verplaatsingen na 23:00 uur.

"De arbeidersklasse moet alles dat we bereikt hebben, verdedigen: de soevereiniteit en onafhankelijkheid van het land" (presidentieel decreet van Nicolae Ceauşescu)

De eerste revolutie die live werd uitgezonden

Demonstranten op de binnenplaats van de nationale televisie-omroep

De eerste groep demonstranten bereikte het hoofdkantoor van de nationale televisie-omroep, Televiziunea Română, rond 11:00 uur. De demonstranten verzochten het management om informatie uit te zenden over de status van de protesten in het land.

Aanvankelijk weigerde de directeur van de omroep hun verzoek in te willigen, maar na een serie gesprekken beloofden vertegenwoordigers van de televisie-omroep om een extra station op te bouwen op de binnenplaats. Uiteindelijk richtten ze Studio 4 op, om voor het eerst live verslag te doen van een revolutie.

Om 12:47 uur, met de klanken van de Roemeense Rapsodie van George Enescu op de achtergrond, werden de revolutionairen en televisiemakers gefilmd bij hun laatste voorbereidingen in Studio 4, voordat de uitzending zou beginnen.

Voor het begin van de eerste uitzending van Free Television

"We hebben gewonnen!"

De eerste live televisie-uitzending.

Studio 4 begon om 12:51 uur met uitzenden. Acteur Ion Caramitru en dichter Mircea Dinescu kwamen als eerste aan het woord. "Kameraden, bij de gratie van God (hij spreidt zijn armen om met zijn lichaam een kruis te vormen), we zijn nu in de televisiestudio's", begon Ion Caramitru zijn toespraak.

Hij bedankte het leger, de studenten, de mensen om hem heen en de andere 'duizenden en duizenden Roemenen en mensen van andere nationaliteiten die ons hebben geleid naar waar we nu zijn'.

"We moeten geduld hebben. We hebben 25 jaar moeten wachten, een paar minuutjes extra lukt ook nog wel. Het volk heeft gewonnen!" (Mircea Dinescu)

Dichter Mircea Dinescu vertelde dat er gewerkt werd aan een programma en proclamatie voor het land. Hij riep op tot kalmte en wijsheid. "Er heeft al genoeg bloed gevloeid", aldus Dinescu.

Demonstranten vullen de binnenplaats van de nationale televisie-omroep

Er waren drie belangrijke plekken waar beslissingen werden genomen tijdens de revolutie. Een daarvan was televisie. Via dit medium werden de Roemenen op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en gaven de belangrijkste spelers live bevelen. De tweede hotspot was het hoofdkantoor van het Centraal Comité van de Roemeense Communistische Partij, waar de eerste stappen werden gezet richting een nieuwe machtsstructuur. De derde belangrijke locatie was het hoofdkantoor van het Ministerie van Nationale Defensie, dat tijdens de revolutie de militaire acties coördineerde.

Televisie werd het communicatiekanaal van de revolutionairen. Dissidenten, ex-communisten, acteurs en politici uit lagere geledingen van de Communistische Partij: iedereen die het land wilde laten zien dat hij/zij de nieuwe beweging steunde, gaf toespraken vanuit de televisiestudio's.

Enkele van deze mensen gebruikten hun televisie-optredens als een manier om 'hun imago te zuiveren' of in het gat te springen dat was ontstaan na de val van het oude regime. Hun toespraken, samen met het laatste nieuws, leidden vaak tot toenemende paniek en een gevoel van onveiligheid onder de bevolking.

Generaals en vertegenwoordigers van diverse legeronderdelen kwamen naar de televisiestudio's en riepen alle partijen op tot een wapenstilstand.

Ze gaven het bevel tot het terugtrekken van alle militaire troepen uit het land en riepen soldaten op om zich voor te bereiden op mogelijke aanvallen door sympathisanten van Ceaușescu en terroristische troepen.

Tv-uitzending van Studio 4 van de officiële mededelingen door de chef van de generale staf, generaal Ștefan Gușă, aan alle militaire eenheden in het land.

"Alle eenheden en subeenheden moeten terugkeren naar hun kazernes. Niemand heeft, in geen enkele situatie, toestemming om het vuur te openen op burgers. Het land heeft rust en kalmte nodig," beval generaal Gușă.

Vader en zoon, op de binnenplaats van de nationale televisie-omroep

"Alle militaire eenheden moeten in hun kazernes in permanente staat van paraatheid zijn en moeten op elk moment klaar staan voor een tegenaanval tegen mensen die de nieuwe politieke, sociale en democratische oriëntering van ons land proberen te schaden."

"Tegelijkertijd doe ik een oproep aan alle commandanten van actieve militaire garnizoenen, in het bijzonder van het garnizoen van Sibiu en andere garnizoenen, om contact te zoeken met de gevechtseenheden van het volk en om zo snel mogelijk alle militaire en andere gewelddadige acties te beëindigen, omdat die geen enkel doel dienen."

(Commandant van het garnizoen van Boekarest, generaal Chiţac Mihai)

"Het is eenvoudiger om Ceauşescu te vermoorden dan om het systeem te veranderen." (Dan Petrescu, 26/27 januari 1988, dagblad van de bevrijding)

De eerste pagina van de voormalige communistische krant Scînteia ('vonk')

"Onze krant komt vandaag, over een paar uur, uit in een nieuwe, speciale uitgave, die de patriottistische en ware stem van het volk laat horen."

'Scînteia ' was het officiële orgaan van de Roemeense Communistische Partij. De in 1931 opgerichte krant, die dagelijks uitkwam, werd tot 1944 illegaal gedrukt. Vanaf 1944 was het de stem van de nieuwe nationale machthebbers. Op 22 december 1989 werd de naam van de krant gewijzigd in 'Scînteia poporului' ('Vonk van het volk'), en in de jaren 90 in 'Adevărul' ('De waarheid'). Onder die laatste naam verschijnt de krant tot op de dag van vandaag.

Het wereldnieuws dat Ceauşescu en zijn vrouw waren gevlucht

De live toespraken vanuit de televisiestudio's hebben tijdens de revolutie een belangrijke rol gespeeld. Ze gaven mensen de meest recente informatie over de zich ontvouwende gebeurtenissen in Boekarest en de andere steden. Televisie werd een communicatiemedium.

Tegelijkertijd raakten mensen door de nieuwe rol van de televisie het overzicht kwijt in de stroom aan informatie. Niemand controleerde de juistheid van de informatie die door de televisiepresentatoren werd verstrekt, en de presentatoren droegen bij aan een sfeer van paniek en onrust onder de bevolking. Geruchten, gepresenteerd als 'dringende oproepen' en 'belangrijke mededelingen', vergrootten de chaos in het land en leidden tot de dood van vele onschuldige burgers.

 

Een voorbeeld van zo'n gerucht was het 'nieuwsbericht' dat het drinkwater in diverse steden verspreid over het land door terroristische krachten was vergiftigd. Deze informatie werd voorgelezen door presentator Teodor Brateș, die ook verkondigde dat de voorraden van de bloedbank in het Fundeni Hospital in Boekarest waren opgeblazen door terroristen.

Luitenant-kolonel Marius Oprean vertelde voor het oog van de camera (toelichting van de uitgever: hij richtte zich tot de producenten in de voedingsindustrie): "Stel grote hoeveelheden mineraalwater, bier en wijn met een laag alcoholpromillage in flessen beschikbaar. Drink geen kraanwater."

Petre Popescu, een andere presentator, vertelde dat er een geheime luchthaven was in Pietroaia, de plek waar de Ceauşescus vermoedelijk naartoe onderweg waren. "Burgers in de aangrenzende gebieden hebben er opvallende activiteiten gesignaleerd (...) Het lijkt erop dat het paar naar die plek onderweg is", vervolgde hij zijn verhaal.

In een andere toespraak zei Teodor Brateș dat mensen in bars in Boekarest gratis drankjes hadden gekregen, om ze dronken te maken, en dat ze nu vandalisme aan het plegen waren. "Laten we onze waardigheid als volk behouden en niet dronken worden. Laten we ons alleen laven aan de kelk van de vrijheid", sprak Brateș.

Roemeense televisiepresentatoren richten zich tot Roemeense soldaten en roepen hen op om hun wapens te gebruiken om hun land te verdedigen, zonder op bevelen van hun superieuren te wachten. "Laat de tanks rollen en haal de gebouwen neer waar de criminelen zich in verschansen", zegt Brateș vol vuur, terwijl een andere presentator de volgende boodschap verspreidt: "het volk geeft jullie nu bevelen, wacht niet langer op bevelen van commandanten die mogelijk nog te geremd zijn door de dictatuur."

"Een gemotoriseerd gepantserd konvooi is op weg naar Piteşti om de atomaire staatseigendommen, de raffinaderij, de cyanidebassins en de dam bij Curtea de Argeş te bezetten. Zodra we deze in handen hebben, is de kans groot dat de stad Piteşti volledig van de kaart verdwijnt." (Revolutionair Cazimir Ionescu)

Dan Marin, voormalig wereldkampioen, wordt er door demonstranten van beschuldigd een terrorist te zijn

Toen de angst voor mogelijke aanvallen door Ceaușescu-aanhangers en terroristische groeperingen groeide, werden gewone mensen of onbeduidende demonstranten ten onrechte als 'terrorist' gezien. Voormalig wereldkampioen en speler in het nationale handbalteam, Dan Marin, werd gevangen genomen door revolutionairen en ervan beschuldigd een terrorist te zijn. Ze sloegen hem in elkaar en brachten hem naar de televisiestudio's om hem de 'misdaden' te laten bekennen die hij tegen het Roemeense volk zou hebben gepleegd.

De aanklachten tegen het communistische regime werden live uitgezonden voor het oog van alle tv-kijkers, en de mensen die in de studio aanwezig waren, werden juryleden uit naam van het volk. Televisie was een ad-hoc-rechtbank geworden. In zijn eerste toespraak klaagde Ion Iliescu de Ceaușescus aan. Hij vertelde dat ze een 'heldere, transparante veroordeling zouden krijgen op basis van een eerlijk proces'. Hetzelfde idee werd herhaald door de nieuw geïnstalleerde generaals van het leger.

Demonstranten verzamelen zich buiten de nationale televisiestudio's

In die dagen was televisie uitgegroeid tot een ad-hoc-rechtbank. Deze 'functie' wordt het best geïllustreerd door het moment waarop Nicu Ceauşescu, de jongste zoon van de Ceauşescus, de studio werd binnengebracht. In de avond van 22 december werd hij, gefilmd door de camera's van Studio 4, aan het Roemeense volk 'gepresenteerd'. Nicu Ceauşescu werd gevangen genomen door een groep soldaten, toen hij terugkwam uit Sibiu. De auto die hem naar het stadscentrum bracht, werd aangevallen door een groep demonstranten en Nicu werd in zijn borst gestoken. Voor de draaiende camera's werd hij gepresenteerd als de 'kleine prins' en beschuldigd van het ontvoeren van kinderen.

Nicu Ceauşescu, de zoon van Nicolae en Elena Ceauşescu, gevangen genomen door demonstranten
De eerste live-toespraak door Ion Iliescu, de toekomstige president van Roemenië

Op 22 december, rond 12:00 uur 's middags, legde Ion Iliescu zijn eerste verklaring af. Tijdens zijn toespraak verzekerde hij de Roemenen ervan dat hij de steun van het leger had. "Op dit moment is de situatie enigszins onder controle. Twintig minuten geleden had ik generaal Victor Stanculescu aan de lijn. Hij is in het hoofdkantoor van het ministerie van nationale veiligheid en heeft de troepen die in de stad waren met het bevel om te schieten, opgeroepen zich terug te trekken. Ook riep hij een gewapend konvooi terug dat van Piteşti naar Boekarest was gestuurd", vertelde Iliescu.

Hij verklaarde ook dat zich 's avonds een tijdelijke autoriteit aan het volk zou presenteren, het Nationaal bevrijdingsfront.

Hij riep op tot kalmte en orde: "We moeten onze volwassenheid tonen in deze tijden, we moeten laten zien dat we ons zelf kunnen reorganiseren op democratische basis", ging Iliescu verder.

De nieuw opgerichte Nationaal bevrijdingsfront roept iedereen op om de wapens neer te leggen

Een lid van de net opgerichte raad van het Nationaal bevrijdingsfront leest een officiële mededeling voor waarin werd opgeroepen tot een 'onmiddellijke' nationale wapenstilstand. "Iedereen die dit bevel negeert, wordt aangeklaagd wegens misdaden tegen het Roemeense volk (...) Laten we nog meer bloedvergieten voorkomen", zei hij. Hierna riepen de vertegenwoordigers van de raad van het Nationaal bevrijdingsfront het volk op om alle wapens die ze de laatste dagen hadden ontvangen, terug te brengen, en Iliescu riep de Roemenen op om samen te werken met de lokale autoriteiten, om de chaos en sociale onrust een halt toe te roepen.

Demonstranten op de binnenplaats van de nationale televisie-omroep

"Het doel van het Nationaal bevrijdingsfront is het herstel van de democratie, vrijheid en waardigheid van het volk. Vanaf nu zijn alle machtsstructuren van de Ceauşescu-clan vernietigd." (Eerste live toespraak van Ion Iliescu)

Ion Iliescu leest de eerste officiële verklaring van de raad van het Nationaal bevrijdingsfront voor, het nieuwe orgaan belast met de transitie van een communistisch naar een democratisch regime. De raad van het Nationaal bevrijdingsfront telde aanvankelijk veertig leden, waaronder Roemeense dissidenten, legerofficieren, schrijvers, enz. Toen bekend werd dat de raad een politieke partij zou worden, verlieten sommige leden de raad van het Nationaal bevrijdingsfront.

Iliescu las de eerste agendapunten van de raad van het Nationaal bevrijdingsfront voor. Het land zal de naam 'Roemenië' krijgen (tijdens het communistische regime droeg het land de naam 'Socialistische Republiek Roemenië'), het zal niet langer een éénpartijstaat zijn, maar een land met 'een pluralistisch democratisch bestuurssysteem'. De raad van het Nationaal bevrijdingsfront organiseerde de eerste vrije verkiezingen in april 1990.

Gewapende strijdtaferelen op Primaverii Boulevard, naast het hoofdkantoor van de nationale televisie

Na de vlucht van de Ceaușescus werd er een serie geruchten en onbevestigde berichten over terroristische tegenaanvallen over het land verspreid.

De confrontaties met deze 'niet geïdentificeerde krachten' begonnen in de avond van 22 december. Het Ministerie van Defensie stuurde troepen om de belangrijkste gebouwen in de hoofdstad te beschermen, waaronder het hoofdkantoor van de televisie.

Op 23 december werd het hoofdkantoor van de televisie aangevallen en gingen de uitzendingen een tijdje op zwart.

We zoomen in op twee gebouwen, het Museum voor de kunsten en de Centrale bibliotheek, om te laten zien wat de gevolgen waren van de chaos en gebrekkige communicatie tussen de overheidsinstituten. Het leger startte een aanval op deze gebouwen, omdat er werd vermoed dat er zich terroristische troepen schuilhielden.

Het resultaat: een groot aantal kunstwerken en bijna 500.000 boeken werden vernietigd, waarvan een groot deel tot het nationale erfgoed van Roemenië werd gerekend.

Slachtoffers:

Vóór 22 december vielen 129 slachtoffers en erna kwamen nog eens 747 mensen om het leven. Deze informatie komt van het Instituut voor de Roemeense Revolutie uit december 1989.

"De mensheid buigt voor de grootsheid van het Roemeense volk" The Independent, citaat van persbureau Agerpres

Credits: verhaal

Editor contributor — George Gurescu
Editor contributor — Monica Paula Coman
Editor contributor — Alina Conţeanu
Editor contributor — Lina Vdovîi
Editor arhive — Mihai Ciobanu
Operator film 16 mm — Carmen
Drăghici

Documentare foto — Irina Bartolomeu
Editor foto/video — Silviu Panaite
Coordonator proiect — Dorian Stoica

Credits: alle media
Het uitgelichte verhaal kan in sommige gevallen zijn gemaakt door een onafhankelijke derde partij en kan afwijken van de standpunten van de hieronder vermelde instituten die de content hebben geleverd.
Vertalen met Google
Homepage
Verkennen
Dichtbij
Profiel