MODERNİ SERGİLEMEK

SALT

“Bir hayat hikâyesi oluşturmak ya da hayatın bir tarih -yani anlamlı ve belirli bir yöne doğru ilerleyen olayların tutarlı bir anlatısı- olduğunu var saymak, belki de retorik bir yanılsamadır.”  Pierre Bourdieu

“Moderni Sergilemek”  2014 yılında SALT Galata'da gerçekleştirilen “Arşivi Parçalamak: Bir Osmanlı Ailesinde Temsil, Kimlik, Hafıza”  projesinin bir bölümüdür.

Proje geç Osmanlı döneminden Türkiye Cumhuriyeti’ne üç kuşağı kapsayan Said Bey Arşivi’nin 1900-1940 dönemine odaklanır. Karmaşık bir geçiş sürecinde, bir ailenin kendisini yazı, fotoğraf ve nesnelerle nasıl ifade ve temsil ettiğini anlamaya çalışır. Aile üyelerinin kendi hafızalarını nasıl oluşturduğu ve sakladığını; bu hafızanın erken cumhuriyetin kurulmakta olan ulusal anlatısıyla nasıl iç içe geçtiğini, kendi sınırlarını çizerek kimliklerini nasıl kurguladığını ve kimleri birer öteki olarak bu sınırların dışında bıraktığını inceleme olanağı sağlar.

Said Bey’in kızının torunu Nesrin’in eşi Mehmet Ali Bağana’nın çekmiş olduğu fotoğraflardan oluşturulmuş albümler erken dönem cumhuriyete tanıklık eder. Serginin “Moderni Sergilemek”, “Ötekine Bakmak” ve “Ulusu Hatırlamak” bölümleri bu albümlerden yola çıkarak oluşturulur. Sanal ortamda “Moderni Sergilemek” bölümünden oluşan bu seçki cumhuriyetin oluşturmak istediği “yeni insanı” bir ailenin gözünden anlatır.

Said Bey, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Said Bey

Said Bey kimdir?

Mehmed Said Bey (1865-1928), Mekteb-i Sultânî (bugünkü Galatasaray Lisesi) mezunlarındandır; daha sonra aynı okulda hocalık yapar, sarayda tercüman olarak çalışır. Evinde bir piyano bulunur, her gün neler yaptığını ajandasına not alır, sinemaya gitmeyi sever, çocukları bir matmazelden Fransızca dersi alır, 1920’lerde ailesiyle Şişli’de bir apartman dairesine taşınır. Fransız tarihçiler François Georgeon ve Paul Dumont’un tanımıyla adeta bir “İstanbullu burjuva karikatürü”dür.

Said Bey, geç Osmanlı döneminden Türkiye Cumhuriyeti’ne geçiş sürecinde önemli rol oynamış bir kahraman, bir fikir adamı, siyasetçi ya da sanatçı olmayabilir. Ancak, yaşadığı dönemin gündelik hayatı, aile yaşamı ve yeni oluşan yaşam kültürünü yansıtan, ailesi tarafından özenle saklanmış birçok yazılı belge ve fotoğraf bırakmış olması onu ve ailesini tarih yazımının bir öznesi yapar.

Bağana ailesi; Nesrin, Mehmet Ali, Bülent ve Hatice Keçiören, Ankara'daki evlerinin bahçesinde., Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bağana ailesi; Nesrin, Mehmet Ali, Bülent ve Hatice Keçiören, Ankara'daki evlerinin bahçesinde.

Said Bey’in torunu Nesrin ve ailesi 

Said Bey’in kızı Semiramis ile Ziya Kocainan’ın çocuğu Nesrin 1910 doğumludur. 16 Aralık 1927’de Mehmet Ali Bağana ile evlenir. Mehmet Ali Bağana Almanya’da eğitim almış bir ziraat mühendisidir. Cumhuriyetin ilk üst düzey bürokratlarından ve toprak reformunu gerçekleştiren isimlerinden biridir. Nesrin ve Mehmet Ali Bağana Ankara’da yaşar. Keçiören’de evleri vardır. Yaşamları, doğdukları ve ailelerinin bulunduğu yer İstanbul ile çalıştıkları kent Ankara arasında geçer. Albümlerdeki fotoğraflar bu yaşama tanıklık eder.

Nesrin ve Mehmet Ali Bağana’nın oğlu Bülent Bağana 1929 yılında doğar. Kızları Hatice Gonnet Bağana ise 1932 yılında İstanbul’da dünyaya gelir. Ailenin dördüncü kuşak üyesi Hatice Gonnet Bağana Hitit uzmanıdır. 1950’lerde babasının Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü'ndeki (OECD) görevi sırasında Paris’te arkeoloji ve sanat tarihi okur, Fransa’da uzun yıllar araştırma kurumlarında çalışır, École de Louvre’da Hititler ile ilgili dersler verir. Anadolu’da birçok kazıya ve araştırmaya katılır. Aile arşivini 2011’de SALT Araştırma’ya bağışlar.

"Genç Cumhuriyetin Genç Nişanlıları"

Evin penceresi, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Genç çift Keçiören, Ankara'daki evlerinin penceresinde

Nişanlılar, 1927-11-25, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Genç cumhuriyetin genç nişanlıları

Genç çift, 1927-11-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Genç çift Keçiören, Ankara'da

Ev içi, 1934-11-01/1934-11-30, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Genç çiftin ev halleri

Sonbahar, 1927-09-01/1927-11-02, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

1927 sonbaharında genç nişanlılar

Göl, 1928-10-19, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Genç çift Ankara'daki Emir Gölü'nde kano kullanırken

Evin önü, 1927-10-31/1927-11-02, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Genç çift Keçiören, Ankara'daki evlerinin önünde

Kar, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Genç çiftin karlı bir gündeki yürüyüşü, 1930'lar

"Geleceğin Teminatı: Çocuklar"

Kuzenler, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bülent ve Hatice Bağana kuzenleri Ali ve Sait'le beraber Adviye Hanım'ın Moda'daki evinin bahçesinde, 1930'lar

Kardeşler, 1934-11-01/1934-11-30, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Nesrin Bağana, oğlu Bülent ve kızı Hatice ile evde, Keçiören, Ankara'da

Çocuklar, 1905-04-16, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana, oğlu Bülent ve kızı Hatice ile.

Okuma, 1935-12-10, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bülent ve Hatice Bağana kitap okurken

Not ve yazı, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bülent Bağan elindeki notu okuyor, Hatice Bağana koltuğun üzerinde yazı yazıyor, 1930'lar

Kitap, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana, oğlu Bülent ile kitap okurken, 1930'lar

Bahçede, 1934-06-01/1934-08-31, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana ve Nesrin Bağana oğulları Bülent ile Ankara'daki evlerinin bahçesinde dinlenirken.

Yürüyüş, 1936-02-02, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bağana ailesi Keçiören, Ankara'da yürüyüşte

Asker selamı, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bülent Bağana, kardeşi Hatice'nin yanında asker selamı verirken, 1935

Çanta, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bülent Bağana elinde çantası ile, 1930'lar

Sağlam Bedenler: Spor

Sağlıklı ve güçlü bir ulusu ortaya koyan spor etkinlikleri, ulus devletler için “kendini sergileme”nin bir yoludur. Bu siyasi söylem paralelinde Bağana ailesinin yaşamında spor, 1910’lardan itibaren yerini alır ve aile üyeleri kendilerini “inşa” ederken farklı dönemlerde farklı spor dallarıyla ilgilenirler.

Futbol, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Futbol takımı, 1920'ler

Keşşaflar, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

İlk Galatasaray keşşaflarının (izcilerinin) İzmir seyahati. Mehmet Ali Bağana, fotoğrafta izci kıyafetleriyle görülüyor, 1913

Tenis raketi, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Nesrin Bağana'nın kız kardeşi Güzin, tenis kortunda elinde tenis raketiyle, 1930'lar

Tenis kortu, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana, Nesrin Bağana'nın aralarında bulunduğu tenis kortunda çekilmiş grup fotoğrafı, 1929

Buz pateni, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana buz pateni yaparken, 1910'lar

Eskrim, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana eskrim kılıcıyla, Hohenheim, Almanya, 1910'lar

Tekne, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana, teknede. Yaz 1936

Modern Araçlar, Bakir Topraklar: Otomobil, Tren, Uçak



Modern devlet, yalnızca güçlü bir ekonominin oluşturulması için değil kitle kültürünün dönüşümü için de ulaşım araçlarını olabildiğince yaygın kullanmaya çalışır. Bir yandan tren hatları tüm ülkeyi kapsarken diğer yandan otomobillerin kullanımı artar ve ilk uçuşlar gerçekleştirilir. Yaşamları İstanbul-Ankara arasında geçen Bağana ailesi bu araçları iki kent arasındaki ulaşımda kullanır ve çevre bölgelere otomobille yaptıkları gezilerde yeni yerler keşfederler.

Otomobil, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana otomobilinde

Oyuncak araba, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali Bağana oğlu Bülent ile; Bülent Bağana oyuncak arabasında, 1930'lar

Maslak yolu, 1932-07-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Nesrin Bağana oğlu Bülent ile Maslak Yolu, İstanbul'da

Tren camı, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

İstanbul-Ankara treni, Haydarpaşa, İstanbul, 1927

Tren, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Hakkı Dayı, Nesrin, Müzdan Teyze, 1927

Uçak, 1932-07-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Yeşilköy, İstanbul

Tatlı Hayat: Eğlence, Toplantı, Sosyal Yaşam



Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren kadının aydın bir eş ve anne olarak kültür devrimine katkı sağlaması beklenir. Eğitimli ve toplumsal hayata katılan cumhuriyet kadını her yerde erkeğin hemen yanında yer alır. Bağana ailesinin albümlerindeki fotoğraflarda görselleştirilen aile içi sohbetler, yemekler, arkadaşlarla eğlenceler, yaz aylarındaki deniz sefaları bu sürece tanıklık eder.

Grup fotoğrafı, 1929-06-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Marmara

Eğlence, 1932-05-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Söğütözü, Ankara

Çay saati, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bahçede çay saati, 1932

Açık hava eğlencesi, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Bir açık hava eğlencesi

Açık hava toplantısı, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Müzdan ve Safi Arel, oğulları Bülent Arel ile açık hava toplantısında

Koltuk, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Koltuk ile verilen poz, 1930'lar

Lokanta, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Kır lokantasında öğle yemeği, 1932

Davetliler, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Mehmet Ali ve Nesrin Bağana, çay saatinde davetlilerle. Yaz 1934

Davet, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Müzdan ve Safi Arel, çay davetinde, 1930'lar

"Deniz Hamamı, Sandal Sefası"

Caddebostan, 1929-07-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Caddebostan plajı, İstanbul

Sandal, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Sandal sefası, Kalamış, İstanbul, 1928

Kalamış, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Kalamış Sahili, İstanbul, 1928

Tekne ve plaj, 1935-08-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Moda, İstanbul

Koy, 1930-08-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Yorguli (Yörükali), Büyükada, İstanbul

Plaj, 1939-09-01, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Plajlar, İstanbul

Tekne turu, 1931-08-12, Ait olduğu koleksiyon: SALT
Daha az gösterDaha fazla bilgi

Tekne turu

SON SÖZ



1920'lerde kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyeti, dönemin çoğu rejimi gibi kitleleri dönüştürmeye odaklanır ve “insanlar yalnızca gördüklerine inanır” deyişini doğrularcasına “yeni insan” modelini farklı yayın organlarında fotoğraflarla sunar. SALT Araştırma’da erişime açılan Mehmet Ali Bağana'nın albümleri, bu karmaşık dönemi ailenin gözünden fotoğraflarla anlatırken batı kültürüne aşina bir ailenin nasıl yaşadığını ve kendini sergilerken nasıl sürecin bir parçası haline geldiğini gösterir.



Bugünün insanının giderek artan bir şekilde görsel kültürle kurduğu ilişkinin bir başka dönemdeki analizini verir.

Hazırlayanlar: Hikaye

Research—SALT Research and Ece Zerman

Katkıda bulunanlar: Tüm medya
Bazı durumlarda öne çıkan hikaye bağımsız üçüncü taraflarca yaratılmış olabilir ve aşağıda listelenmiş olan içeriği sağlayan kurumların görüşlerini her zaman temsil etmeyebilirler.
Google uygulamaları