Spotlight Stories

Początek współczesnych igrzysk olimpijskich

Rok 1896, od 6 do 15 kwietnia - Ateny

Starożytne igrzyska a świat współczesny

W tym roku przypada 120. rocznica pierwszych międzynarodowych igrzysk olimpijskich. W Atenach - kolebce starożytnej olimpiady - w dniach 6-15 kwietnia 1896 roku odbyły się pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie, dokonując wielkiego kroku na drodze międzynarodowej współpracy w dziedzinie kultury i sportu.

Były wzorowane na pierwszych udokumentowanych igrzyskach zorganizowanych w Grecji w 776 p.n.e. Przez 1000 lat, ku czci Zeusa - najważniejszego boga w mitologii greckiej - w Olimpii odbywały się najważniejsze igrzyska sportowe.

Igrzyska w Atenach w roku 1896: linia startu pierwszego wyścigu na 100 metrów podczas nowożytnej olimpiady rozgrywanej na stadionie Panathenaic w Atenach.
Panoramiczny widok stadionu Panathenaic, obecnie Παναθηναϊκό στάδιο. Wybudowany około 566 p.n.e.; w roku 329 p.n.e. został całkowicie przebudowany i pokryty marmurem pentelickim; ostatniej renowacji poddany w latach 2000-2004 na letnie igrzyska olimpijskie w roku 2004.

Organizatorzy, sportowcy i kibice uczestniczący w igrzyskach ateńskich 1896 roku byliby z całą pewnością mocno zdziwieni dokonującym się na przestrzeni lat rozwojem ruchu olimpijskiego.

W samych tylko igrzyskach olimpijskich rozgrywanych w roku 2012 w Londynie wzięło udział 10 768 sportowców (5992 mężczyzn i 4776 kobiet), reprezentujących 204 kraje. Rozegrano 302 konkursy w 26 dyscyplinach sportowych.

Zawody kobiet w taekwondo podczas londyńskich igrzysk olimpijskich w roku 2012
Hiszpański triathlonista Javier Gómez Noya na trasie olimpijskiego triathlonu w Londynie w roku 2012. Wicemistrz olimpijski.

Porównanie olimpiady z roku 2012 z igrzyskami rozegranymi w roku 1896 uwypukliłoby oczywiście skalę tej pierwszej, ale znaczenie tych obu wielkich sportowych świąt jest tej samej miary. W 43 zawodach w ramach 9 konkurencji (lekkiej atletyce, kolarstwie, szermierce, golfie, strzelectwie, pływaniu, tenisie, podnoszeniu ciężarów i zapasach) zmagało się 241 zawodników, reprezentujących różne kraje.

Linia startu 12-godzinnego wyścigu kolarskiego na inauguracyjnych Igrzyskach Olimpijskich, Ateny 1896.

W czasach poprzedzających podróże lotnicze przybyło do Grecji lądem i morzem 241 sportowców z 14 krajów: Australii, Austrii, Bułgarii, Chile, Danii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Grecji, Węgier, Włoch, Szwecji, Szwajcarii i Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Sportowcy z Irish-American Athletic Club, 1896.

Starożytne miejsce współczesnych igrzysk

Z wyjątkiem biegu maratońskiego, uroczyste ceremonie i konkurencje sportowe rozgrywane były na ateńskim stadionie Panathinaiko Stadium (lub Panathenaic Stadium) wobec 80 000 widzów.

Wypełniony po brzegi stadion Panathenaic podczas igrzysk w Atenach w 1896 roku
Widok stadionu Panathenaic o zmierzchu

Konkurencje biegowe rozgrywano na bieżni, której ostre wiraże nie pozwalały na osiąganie rekordowych czasów.

Stadion Panathinaiko, zwany również Kallimármaro (Καλλιμάρμαρο), co oznacza „pięknie wykonany w marmurze” został zbudowany w w roku 329 p.n.e., w całości wykonany z marmuru pentelickiego, słynącego ze swej złocistej barwy, wydobywanego w kamieniołomach w górach Pentelikon, na północny wschód od Aten. Stadion powstał na miejscu poprzedniej konstrukcji drewnianej.

Widok trybun zbudowanych ze złociście mieniącego się marmuru.
Marmurowe schody na stadionie Panathenaic

Ponad 2000 lat później bogaty grecki filantrop Evangelos Zappas zapłacił za przeprowadzenie prac wykopaliskowych i renowacyjnych na stadionie na potrzeby krajowych igrzysk olimpijskich rozgrywanych od 1859 do 1888 roku. Igrzyska te były ważnym punktem odniesienia dla inauguracyjnej olimpiady w 1896 roku, a następnie dalszych modernizacji stadionu.

To niezwykłe miejsce zostało utrwalone na zdjęciach wykonanych w ówczesnej technologii 3D, oglądanych z użyciem stereoskopu. Ta technologia fotograficzna - wraz ze zdjęciami i ilustracjami międzynarodowych dziennikarzy - posłużyła pomocą w „pokazaniu” szerszej globalnej publiczności pierwszych nowoczesnych igrzysk olimpijskich.

Para stereoskopowych fotografii - wczesna forma „obrazów 3D” - ze stadionu Panathenaic z roku 1897.
Stereoskop, 1895 r. (ze zbiorów: Frederick Douglass Historic Site, US National Park Service)

Pomysłodawcy nowożytnej idei olimpijskiej

Umysły wielu ludzi łączyła wspólna wizja ożywienia olimpiad w czasach nowożytnych. W 1850 roku brytyjski lekarz dr William Penny Brookes zorganizował na kształt igrzysk olimpijskich lokalne zawody w małym angielskim mieście Much Wenlock.

Widok miasta Much Wenlock, Shropshire, Anglia - miejsce igrzysk olimpijskich w Wenlock

Te zawody pobudziły wyobraźnię młodego francuskiego arystokraty, sportowca i pedagoga - Pierre'a de Coubertina (1863 - 1937). Coubertin zainteresowany sukcesem kultury sportowej w wiktoriańskiej Anglii, doszedł do przekonania, że zawody sportowe rozwijają wartości moralne i społeczne, takie jak: koleżeństwo, poczucie fair play i duma narodowa, wszczepiają poczucie braterstwa i mogą być źródłem pokojowego współzawodnictwa między narodami.

Inicjator nowożytnych igrzysk olimpijskich Pierre de Coubertin, około 1930 r.

W 1894 roku założył pierwszy Międzynarodowy Komitet Olimpijski [MKOL], którego pierwszym przewodniczącym został Demetrius Vikelas z Grecji.

Członkowie pierwszego Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Pierwszy przewodniczący MKOL, Demetrius Vikelas, siedzi w środku, po jego prawej stronie siedzi założyciel ruchu olimpijskiego Pierre De Coubertin.

Komitet organizacyjny zdecydował jednogłośnie, że inauguracyjne igrzyska olimpijskie odbędą się w Grecji, rodzinnym kraju Vikelasa, i miejscu narodzin olimpiad.

W myśl Coubertina odbywające się co cztery lata igrzyska olimpijskie powinien organizować inny kraj, w celu sukcesywnego umiędzynarodowienia igrzysk. Po pierwszych nowożytnych igrzyskach olimpijskich rozegranych w 1896 roku, igrzyska powróciły do Aten dopiero w ich setną rocznicę, w roku 2004.

Symbole i ceremonie

Budowaniu podstaw nowożytnych igrzysk baron Pierre de Coubertin poświęcił całe swoje życie. Jego idee uwidaczniają się niemal w każdym aspekcie nowożytnej olimpiady: od szczegółów ceremonii otwarcia i zamknięcia, poprzez reguły i regulaminy zawodów, aż po projekt symbolu olimpijskiego i medali.

Coubertin na trybunach w Atenach

Inauguracja pierwszych międzynarodowych igrzysk miała miejsce 5 kwietnia 1896 roku na stadionie Panathenaic, w samym sercu Aten. Ceremonii otwarcia i zamknięcia przewodniczył król Grecji Jerzy I (1863-1913), wobec 80 000 zgromadzonych widzów.

Pierwsza ceremonia otwarcia nowożytnych igrzysk odbyła się w Atenach w dniu 5 kwietnia 1896 roku.

Król Jerzy I udekorował zwycięzcę finałowej konkurencji igrzysk, maratonu. Przejmującym zrządzeniem losu zwycięzcą tego starożytnego wyścigu biegaczy został Grek imieniem Spiridon, „Spyros” Louis. Młody Spiridon zajmował się rozwożeniem wody po mieście, i nie przybył na igrzyska w gronie profesjonalnych sportowców. Ale powracał z nich w glorii narodowego bohatera i postaci, która przeszła do historii.

Ceremonia zamknięcia, Ateny 1896. Zwycięzca Spyridon „Spiros” Louis po otrzymaniu gałązki oliwnej, medalu i dyplomu za zwycięstwo w maratonie.
Ilustracja Andre Castaigne'a przedstawiająca tłum kibicujący wbiegającemu na stadion maratończykowi Spirydonowi Louisowi.

Pierwszym medalistą nowożytnych igrzysk był amerykański lekkoatleta James Connolly, który w pierwszym dniu igrzysk został zwycięzcą trójskoku, osiągając wynik 13,71 metrów. Ekipa USA zdobyła na tych igrzyskach ogółem 11 złotych medali, najwięcej złotych krążków spośród 14 uczestniczących krajów.

Najwięcej medali ogółem zdobyła Grecja (46). Konkurencje gimnastyczne zdominowali Niemcy, zdobywając 8 z 11 medali.

Niemiecki gimnastyk Herman Weingartner wykonujący „żelazny krzyż” w ćwiczeniach na kółkach, Ateny, 1896.
Weingartner w ćwiczeniach na równoważni, Ateny, 1896. Zdobywca pierwszego miejsca w tej konkurencji.

W igrzyskach rozgrywanych w latach 1896 i 1900 medale przyznawano wyłącznie zdobywcom pierwszych i drugich miejsc. Konkurencje rozgrywano pod gołym niebem, na murawie stadionu, pod palącym ateńskim słońcem. Zdobywcom pierwszego miejsca srebrny medal, gałązkę oliwną i dyplom wręczał osobiście król Grecji Jerzy I.

Dzisiaj każdy kraj będący gospodarzem igrzysk ma przywilej projektowania własnych medali. Obowiązuje jednak zasada, iż na odwrocie medali wręczanych podczas letnich igrzysk olimpijskich musi być przedstawiona grecka bogini zwycięstwa Nike oraz stadion Panathenaic.

Hiszpańska olimpijka Thaïs Henríquez prezentująca brązowy medal zdobyty na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Londynie w roku 2012. Medal nosi wizerunek Nike (bogini zwycięstwa) na tle starożytnego ateńskiego stadionu Panathenaic.
Bogini Nike unosząca się nad stadionem Panathenaic - na medalu Letnich Igrzysk olimpijskich rozgrywanych w Londynie w 2012 roku.

Pięć słynnych kół

Większość ludzi nie miałaby obecnie problemu z rozpoznaniem symbolu pięciu wzajemnie połączonych kolorowych kół na białym tle. Każde koło reprezentuje jeden z pięciu kontynentów; kolory niebieski, żółty, zielony, czerwony, czarny i biały (kolor tła) są obecne na każdej fladze narodowej.

Flagę olimpijską zaprojektował Pierre de Coubertin w roku 1912.

Pierścienie olimpijskie są jednymi z najbardziej rozpoznawalnych i trwałych symboli na świecie. Symbol ten pojawił się dopiero 16 lat od pierwszych igrzysk w Atenach. Wtedy to Pierre de Coubertin naszkicował ów motyw w nagłówku listu adresowanego do członka MKOL-u w roku 1912. Następnie zwrócił się do paryskiego domu towarowego Bon Marché o uszycie pierwszej flagi olimpijskiej, odtąd niezmiennie towarzyszącej kolejnym olimpiadom.

Wytrwałe dążenie do równości

W starożytnych olimpiadach udział ograniczał się do wolnych, męskich obywateli Grecji. Kobiety, niewolnicy ani zamieszkujący Grecję cudzoziemcy nie mogli brać udziału w zawodach. Podobnie jak igrzyska starożytne, również igrzyska w roku 1896 w Atenach zarezerwowane były wyłącznie dla mężczyzn.

Po raz pierwszy kobiety zostały dopuszczone do udziału w zmaganiach olimpijskich w roku 1900 w Paryżu, wystąpiły w dwóch dyscyplinach: tenisie i golfie. Pierwsze dwa złote medale dla kobiet zdobyła australijska tenisistka Charlotte Cooper, zwyciężając w grze pojedynczej w konkurencji żeńskiej i w deblowej grze mieszanej.

Australijska mistrzyni tenisa Charlotte Cooper podczas olimpijskiej rozgrywki na korcie w Paryżu w roku 1900.

Kobiece konkurencje pływackie włączono do programu olimpijskiego w roku 1912. W ciągu XX wieku MKOL dodawał coraz więcej żeńskich dyscyplin sportowych, a w roku 1991 ogłosił, że każdą nową dyscyplinę muszą reprezentować i mężczyźni i kobiety.

Medalistki w biegu na 100 m, Igrzyska Olimpijskie Sztokholm 1912. Od lewej do prawej: Fanny Durack (1. miejsce, Australia), Wilhelmina Wylie (2. miejsce, Australia), i Jennie Fletcher (3. miejsce, Wielka Brytania)
Legendarna amerykańska sprinterka Wilma Rudolph. Była pierwszą amerykańską biegaczką, która wywalczyła trzy złote medale w lekkiej atletyce w trakcie jednych igrzysk olimpijskich, w Rzymie w 1960 r.

Dodanie boksu kobiecego do programu letnich igrzysk olimpijskich w Londynie, w roku 2012, po raz pierwszy w historii przeniosło pojęcie równości płci na wszystkie dyscypliny sportowe.

Boks kobiet, Igrzyska Olimpijskie, Londyn 2012

Igrzyska paraolimpijskie

W roku 1948 roku dr Ludwig Guttmann zorganizował imprezę sportową dla brytyjskich weteranów poszkodowanych w II Wojny Światowej. Nazwane „międzynarodowymi zawodami na wózkach inwalidzkich”, zawody te zbiegły się z rozgrywanymi wówczas igrzyskami olimpijskimi w Londynie.

Tego typu zawody zorganizowano ponownie w 1952 roku, ale tym razem uczestniczyli w nich również zawodnicy z innych krajów, co uczyniło je pierwszymi międzynarodowymi zawodami dla tych niezwykłych sportowców.

Nosiły one miano igrzysk „Stoke Mandeville” i przekształciły się w obecne „Igrzyska paraolimpijskie”. Pierwsza otwarta Paraolimpiada odbyła się w Rzymie w 1960 roku. Od tego czasu jest ona rozgrywana jednocześnie z letnimi igrzyskami olimpijskimi.

Podczas gdy sportowcy niepełnosprawni zawsze odgrywali ważną rolę w igrzyskach olimpijskich, to igrzyska paraolimpijskie oferują dziś zawodnikom szczególną okazję do zabłyśnięcia w świecie.

Olimpijczyk Billy Bridges świętuje zdobycie złotego medalu dla zespołu Kanady w dyscyplinie hokeja na sledgach podczas paraolimpijskich zimowych igrzysk rozgrywanych w roku 2006 w Turynie, we Włoszech.

Olimpiady przemierzyły daleką drogę ogromny dystans - od swoich starożytnych religijnych i sportowych początków do dnia dzisiejszego. Z amatorskiej działalności sportowej w prowincjonalnej Anglii przekształciły się w wydarzenie międzynarodowe, urzeczywistniając marzenie Pierre'a de Coubertina, i są obecnie globalnym świętem pokojowego współzawodnictwa, różnorodności i niezwykłej wytrwałości.

Igrzyska nie przestają się rozwijać. Kolejnym przystankiem w tej wielkiej podróży będzie Rio de Janeiro, w Brazylii, w sierpniu 2016 roku - doskonała możliwość podkreślenia wagi historycznej rocznicy nowoczesnych igrzysk olimpijskich.

Widok Rio de Janeiro w Brazylii - miasta goszczącego Letnie Igrzyska Olimpijskie 2016, w dniach od 5 do 21 sierpnia.
Udostępnij znajomym
Przetłumacz z Google
Strona główna
Przeglądaj
W pobliżu
Profil