Editorial Feature

Het ongelooflijke verhaal van Fanny Blankers-Koen

De dertigjarige moeder van twee kinderen won vier gouden medailles tijdens de Olympische Zomerspelen van 1948


In 1948 won een dertigjarige moeder van twee kinderen vier gouden medailles tijdens de Olympische Zomerspelen in Londen, terwijl ze zwanger was van haar derde kind. Francina (Fanny) Elsje Blankers-Koen zette deze prestatie neer in een tijd waarin veel mensen vrouwenatletiek nog niet serieus namen. Door haar achtergrond en prestaties werd ze ook wel 'De vliegende huisvrouw' genoemd. Ze was de meest succesvolle sporter tijdens de Zomerspelen van 1948 en brak tijdens haar carrière meerdere records.

Fanny werd op 26 april 1918 geboren in Lage Vuursche als dochter van Arnoldus en Helena Koen. Sport zat haar in het bloed: haar vader, een ambtenaar, deed eerder ook aan kogelstoten en discuswerpen. Als tiener hield Fanny van tennis, zwemmen, turnen, schaatsen, schermen en hardlopen. Met haar relatief lange bouw van 1,75 meter was ze een geboren atlete, maar ze kon moeilijk kiezen welke sport ze wilde beoefenen.

Fanny Blankers-Koen door N. R. Farbman (uit de fotocollectie van LIFE magazine)
Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)

Nadat haar zwemcoach haar had aangeraden niet voor zwemmen te kiezen omdat Nederland op dat moment al meerdere topzwemmers kende, koos Fanny voor atletiek en richtte ze zich op kwalificatie voor de Olympische Spelen.

Ze nam deel aan haar eerste wedstrijd in 1935, toen ze nog maar zeventien jaar was. In haar derde race verbrak ze het Nederlands record op de 800 meter. Een jaar later kwalificeerde ze zich tijdens de selectiewedstrijden voor de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn, voor zowel hoogspringen als de 4 x 100 meter estafette. Hoewel ze geen medailles won op haar onderdelen, kreeg ze wel de kans om haar held te ontmoeten: de Afro-Amerikaanse topatleet Jesse Owens, wiens record van vier gouden medailles ze later in Londen zou evenaren. Fanny noemde deze ontmoeting later haar "meest dierbare olympische herinnering".

Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)
Fanny Blankers-Koen loopt haar olympisch record op de 80 meter horden (uit de fotocollectie van LIFE magazine)

Fanny werkte zich gestaag op naar de top. In 1938 liep ze haar eerste wereldrecord (11,0 seconden op de 100 meter) en won ze bovendien haar eerste internationale medailles. Tijdens de Europese kampioenschappen in Wenen won ze brons op zowel de 100 als 200 meter, terwijl haar Poolse concurrente Stanisława Walasiewicz op beide onderdelen goud won.

In 1940 trouwde ze met haar coach Jan Blankers, voormalig hinkstapspringer en coach van het Nederlandse damesteam. De verwachtingen voor de Olympische Spelen in Helsinki dat jaar waren hooggespannen, maar vanwege de Tweede Wereldoorlog werden die Spelen afgelast en in 1944 opnieuw uitgesteld.

Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)
Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)

In de tussentijd ging het leven verder voor Fanny. In 1941 werd haar eerste kind geboren. De Nederlandse media gingen er automatisch vanuit dat haar sportcarrière voorbij was. De atlete pakte echter binnen enkele weken na de geboorte haar trainingen weer op en liep tussen 1942 en 1944 zes nieuwe records op de 80 meter horden, 100 meter, verspringen en 100 meter estafette.

Na de oorlog en de geboorte van haar tweede kind in 1946 kwalificeerde Fanny zich voor de Zomerspelen van 1948. Ze moest daarvoor haar kinderen achterlaten in Amsterdam en kreeg daar zware kritiek over: "Ik kreeg allerlei nare brieven," herinnerde ze zich, "van mensen die schreven dat ik thuis moest blijven bij mijn kinderen."

Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)
Fanny Blankers-Koen voert haar sprong uit (uit de fotocollectie van LIFE magazine)

Fanny kreeg nog meer kritiek over zich heen toen ze op de Zomerspelen arriveerde, waaronder van de Britse teammanager Jack Crump, die zei dat ze "te oud was om nog te kunnen meekomen". Ze bewees zijn ongelijk op een fantastische manier. Hoewel weinig mensen het wisten, was ze op dat moment drie maanden zwanger en had ze slechts twee keer per week kunnen trainen in de zomer voorafgaand aan de Spelen.

In Londen was de 100 meter haar eerste onderdeel. Ze kwalificeerde zich met gemak voor de halve finales en zette de snelste tijd neer. In de finale liep Fanny onder regenachtige omstandigheden op een modderige baan de 100 m in 11,9 seconden en versloeg ze haar tegenstanders ruim.

Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)
Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)

Hiermee werd Fanny de eerste Nederlandse atlete die een olympische atletiektitel won. Ze was echter alweer gefocust op haar volgende uitdaging: de 80 meter horden. Haar belangrijkste concurrente Maureen Gardner had voorafgaand aan de Spelen het wereldrecord van Fanny geëvenaard. De twee gingen tot aan de finish nek aan nek en hoewel ze beiden de tijd van 11,2 seconden registreerden, kreeg Fanny het goud toegekend.

Tijdens de Spelen had Fanny last van heimwee. Het werd zelfs zo erg dat ze zich bijna had afgemeld voor de kwalificatie van de 200 meter om terug naar huis te gaan. Na een gesprek met haar man/coach besloot ze om toch te lopen. Ze kwalificeerde zich gemakkelijk en won de finale enkele dagen later in 24,4 seconden.

Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)
Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)

Opnieuw leek het erop dat Fanny een race zou missen, dit keer de finale van de 4 x 100 meter estafette. Vlak voor de finale was ze nergens te vinden. Ze bleek een regenjas te zijn gaan kopen. Vlak voor de race dook ze weer op en nam op het laatste moment haar plaats in als de vierde loper van het team. Ondanks de spanning kwam Fanny een tiende van een seconde eerder over de streep dan de atletes uit Australië en Canada.

Fanny won vier van de negen vrouwenonderdelen tijdens de Spelen van 1948. Ze was niet alleen de eerste vrouw die vier Olympische gouden medailles won, maar ook de eerste die dat tijdens dezelfde Zomerspelen wist te presteren. Na de Spelen werd ze overspoeld met sponsor- en reclameaanbiedingen, maar in plaats van hierop in te gaan reisde ze naar Australië en de Verenigde Staten om de vrouwenatletiek te promoten.

Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)
Fanny Blankers-Koen door N. R. Farbman (uit de fotocollectie van LIFE magazine)

Fanny bleef goed presteren op haar onderdelen en deed zelfs mee aan de Zomerspelen van 1952 in Helsinki, haar laatste grote evenement. In augustus 1955 won de atlete op 37-jarige leeftijd voor het laatst: ze sleepte de nationale titel kogelstoten in de wacht. Dit was haar 58e Nederlandse titel.

Fanny Blankers-Koen (uit de fotocollectie van LIFE magazine)
Fanny Blankers-Koen met haar trofeeën (uit de fotocollectie van LIFE magazine)

Na haar sportcarrière was Fanny teamleider van het Nederlandse atletiekteam, van de Europese kampioenschappen van 1958 tot de Zomerspelen van 1968. In 1999 werd ze uitgeroepen tot Atlete van de eeuw tijdens een gala van de internationale bond van atletiekfederaties (het IAAF): haar laatste moment van sportieve glorie. De bekroning was een complete verrassing. Ze vroeg meermaals: "Heb ik gewonnen? Is het echt?"

Fanny overleed in 2004 maar liet een grote nalatenschap van olympische overwinningen na die het idee ontkrachtten dat leeftijd en moederschap succes in vrouwensport onmogelijk zouden maken.

Credits: alle media
Dit verhaal delen met vrienden
Vertalen met Google
Homepage
Verkennen
Dichtbij
Profiel