Fajkarstwo

Temat związany z rzemiosłem fajkarskim jest niezwykle szerokim pojęciem związanym zarówno z wytwarzaniem fajek, jak i ich charakterem artystycznym. Na przestrzeni wieków produkowano fajki z różnych surowców, począwszy od gliny, na metalu kończąc. Wszelkie aspekty związane z produkcją przyboru do spalania tytoniu miały swoje odzwierciedlenie w estetyce oraz jakości spalanej używki. Nie bez powodu zwraca się szczególną uwagę na dokładne opalenie fajki w celu utrzymania najwyższych wartości jakościowych substancji, z której została wykonana oraz na rodzaj spożywanego tytoniu. W świecie fajczarskim istnieje zasada, iż tytoń nie może być droższy od samej fajki, a co tyczy się tytoniu: "Lepiej mniej dobrego, niż więcej złego". Palnie jest obecne "od zawsze" w każdej kulturze. Zmieniał się tylko rodzaj palenia. Przykładem może być fajka, która później została zastąpiona przez papierosa. Pojawiła się także możliwość "żucia" tytoniu, jako alternatywy dla palenia. Jedynym faktem, który pozostaje intrygującym w fajczarzu jest tajemnica. Palenie fajki bowiem jest elementem kontemplacji i analizy, a spożywanie tytoniu w ten sposób świadczy o dużej kulturze jej użytkownika. Palenie fajki wzbudza także szacunek i budzi zaufanie. W tym wypadku skupimy się na dziejach fajkarstwa w Europie Zachodniej.       Mateusz Galiński

Fajka zamieszczona na zdjęciu została wykonana z gliny z widocznym zdobieniem przedstawiającym statek. Najprawdopodobniej należała do osoby, która związana była z morzem. Prawdopodobnie była marynarzem i pochodziła z Hiszpanii, o czym świadczy zdobienie ze statkiem. Mimo iż fajka pochodzi z XVIII wieku, symbol statku sentymentalnie można wiązać z Hiszpanią. Rozważając, iż Hiszpania w XV i XVI wieku posiadała jedną z największych i najlepszych flotylli, fajka należała do osoby, która długo przebywała poza lądem. Fajki tego typu produkowano w Europie Zachodniej już od I połowy XVI wieku. Rozpoczęto w Hiszpanii. Później rzemiosło dotarło do Anglii, gdzie najlepiej się rozwinęło. Miało to miejsce podczas panowania Elżbiety I. Masowo sprowadzano wtedy tytoń z jej kolonii z Ameryki. Nazwa tytoniu, jak i nazwa kolonii brzmiała Virginia. Do dzisiaj uprawia się tą odmianę tytoniu. Wkrótce po sprowadzeniu używki do Europy, zastanawiano się jak ją spożywać. Upowszechniło się więc wyrabianie fajek, początkowo z gliny, a później z drewna wiśni, jabłoni i wrzośca.
Przedstawiona fajka przedstawia głowę mężczyzny. Najprawdopodobniej jest odzwierciedleniem palacza, który zamówił tą fajkę u profesjonalnego fajkarza. Zdobienia takiego typu świadczą o niepowtarzalności rzemiosła. Prywatne zlecenia na własne zdobienia wskazują na wysoką wartość historyczną i artystyczną rzemiosła fajkarskiego. Ważnym pozostaje, iż fajki gliniane najszybciej rozpowszechniły się w całej Europie. Świadczył o tym łatwy dostęp do matriału, czyli gliny oraz pieca, w którym fajki wypalano. W Niemczech np. fajki sprzedawano w kompletach po 10 sztuk. Jak powiedział kiedyś jeden palacz: "Kiedy taka fajka wypadała z rąk, nie trzeba było się po nią schylać". Kruchość surowca doprowadziła do sprzedaży kompletowej oraz późniejszego przemianowania produkcji na produkcję fajek drewnianych. W produkcji tej, prym wiodła Anglia.
Fajka przedstawiona na fotografii jest już wykonana z drewna. Można domniemywać, że nie została wykonana przez profesjonalnego fajkarza, ponieważ zdobienia nie są najwyższej jakości.Fajka zapewne była poddawana regeneracji, ponieważ przy ujściu cybucha znajduje się metalowe wykończenie. Świadczyć to może o lekkim uszkodzeniu. Kolejno, brakuje przewodu dymowego z ustnikiem. Można określić, że fajka została wykonana poza Europą, o czym świadczą z lekka orientalne zdobienia i rzeźbienie główki fajki. Rozwój fajkarstwa, jaki dokonał się na przestrzeni XVIII i XIX wieku był olbrzymi. Do dzisiaj fajki wykonuje się w oparciu o techniki zastosowane w tamtych czasach. Dalej najlepszym surowcem do wyrobu fajki pozostaje wrzosiec. Zachowuje najlepszy smak tytoniu, powoduje równomierne spalanie, pozwala na punktowe prowadzenie żaru oraz pochłania dużą sumę szkodliwych substancji uzyskanych w trakcie spalania.
Fajka na zdjęciu po lewej stronie przedstawia konia. Jest to fajka wykonana z wrzośca, rzeźbiona i prawdopodobnie wykonana na indywidualne zamówienie. Równie dobrze może być jedynym egzemplarzem, który z wizji autora został wypuszczony na rynek w celu sprzedaży. Fajki tego typu nazywane są "autografami", czyli fajkami, których produkcja sięga kilku sztuk lub przedstawia szczególną wartość historyczną i artystyczną. W tym wypadku widzimy główkę fajki bez ustnika. Właścicielem tego produktu była osoba, która związana była z wyścigami konnymi lub sama brała czynny udział w wyścigach jako Jokey. Za tezą "jokey'ską" przemawia spożywanie tytoniu, które w nadmiernych ilościach powoduje utratę masy ciała, a jokey nie mógł być zbyt ciężki, ponieważ liczyła się prędkość podczas wyścigu. Ponadto rimm (krawędź główki fajki) jest nadpalony co świadczy o częstym i szybkim paleniu. To z kolei świadczy o silnym uzależnieniu użytkownika. Za tezą miłośnika wyścigów przemawia tylko nadpalony rimm, czyli duży stres spowodowany być może zakładami bukmacherskimi. Brakuje w fajce ustnika, który najprawdopodobniej został uszkodzony.
Rozkwit fajczarstwa miał miejsce w XIX wieku, czego przykładem jest ukazywanie postaci na obrazach z fajką. Tutaj główna postać pali tytoń w fajce glinianej.
Wiek XIX i XX był czasem, kiedy wszystkie decyzje, grono gentelmanów podejmowało przy fajce i trunku. Z tym wiąże się stereotyp fajczarza jako gentelmana i osoby kulturalnej, aczkolwiek tajemniczej.
Jak wspomniano wcześniej, fajkarstwo nie uległo zbyt wielkiej zmianie od XIX wieku. Dalej kontynuowane jest to według tradycji. Najlepsze fajki produkują firmy brytyjskie, ponieważ używają najlepszych i tajemniczych technik obróbki drewna przeznaczonego pod wyrób fajki.
Credits: All media
This user gallery has been created by an independent third party and may not always represent the views of the institutions, listed below, who have supplied the content.
Home
Explore
Nearby
Profile