The Virgin and Saint Catherine

AngelosSecond half of the 15th century - 1270

Monastery of St. John the Theologian, Patmos, Greece

Monastery of St. John the Theologian, Patmos, Greece
Patmos, Greece

The painter Angelos was one of the founders of post-Byzantine Cretan painting. His work is distinguished for his elaborate style and the representation of highly detailed figures, with a remarkable use of colours. He stands out for his exceptional competence and unique, original style that reveals an idiosyncratic nature; just like Doménikos Theotokópoulos (El Greco), he always signed his paintings with his first name. Most of the sources concerning his life come from later times and usually refer to lost works. In Cairo there is a signed icon of St. George by him that bears the date 1604, the only chronological indication existing – but it is most probable that the signature had been added by the painter Ioannis Kornaros in the 18th century. Indeed, the style of his modelling and the intense painterly feeling of his representations suggest an earlier date, in the second half of the 15th century, along with the Cretan pioneer painters of this period, like Andreas Ritzos. Consequently, some scholars, Mario. Cattapan first and Maria Vassilaki with new arguments, identify Angelos with the painter Angelos Akotantos from Candia (Heraklion). He had relations with the large Sinaitic dependency in Candia and from his will (1436) we know that he had contacts with Constantinople.
The Virgin is depicted full length and frontal, in the type of Nikopoios or Kyriotissa. Saint Catherine is standing next to her holding her hands in a martyr-like position. She is dressed like a princess, bearing a Frankish crown and a gold snood holds her reddish hair, in the Venetian fashion. These characteristics, along with the facial features and the clothing embellishments, compose an undoubtedly Cretan type of the saint. The icon bears the painter’s signature at the bottom right (ΧΕΙΡ ΑΓΓΕΛΟΥ, meaning “the hand of Angelos”) as well as characteristic features of his art: the soft graded modelling, the nobility of the figures and the long fine, highlights.
The subject is connected with Mount Sinai, as it depicts the patron saint of the Monastery of Saint Catherine along with the Virgin in the type of the Nikopoios. This type is found in icons in Sinai known as “tis Vatou” icons, from the chapel of the “Unburnt Bush”. Angelos appears to specialize on this subject because the priest Gregorios Maras bequests with his will (1700) an icon of Angelos with the same subject to a priest in Ancona.


  • Title: The Virgin and Saint Catherine
  • Date Created: Second half of the 15th century - 1270
  • Στοιχεία έργου: Η Παναγία και η Αγία Αικατερίνη. Άγγελος, δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Ξύλο χωρίς καμβά.
  • Περιγραφή: Ο ζωγράφος Άγγελος αποτελεί έναν από τους θεμελιωτές της μεταβυζαντινής κρητικής ζωγραφικής. Το έργο του διακρίνεται από το ιδιαίτερα καλοδουλεμένο ύφος, με μορφές εξαιρετικής λεπτομέρειας και μοναδική χρήση χρωμάτων. Διακρίνεται για τη σπάνια δεξιοτεχνία του και το μοναδικό, αυθεντικό ύφος του, δηλωτικό φύσης ιδιοσυγκρασιακής. Όπως και ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, υπέγραφε τα έργα του με το μικρό του όνομα. Οι περισσότερες αναφορές σχετικά με τη ζωή του προέρχονται από ύστερες περιόδους και συνήθως αναφέρονται σε -χαμένα πια- έργα του. Στο Κάιρο υπάρχει μια υπογεγραμμένη εικόνα του Αγίου Γεωργίου που φέρει τη χρονολογία 1604. Πρόκειται για τη μόνη σωζόμενη χρονολογική ένδειξη, αλλά το πιθανότερο είναι ότι η υπογραφή προστέθηκε από τον ζωγράφο Ιωάννη Κορνάρο τον 18ο αιώνα. Πράγματι, η τεχνοτροπία στο πλάσιμο των μορφών και η έντονη ζωγραφική διάθεση των αναπαραστάσεών του συνιστούν πρωιμότερη χρονολόγηση, στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, περίοδο ακμής των πρωτοπόρων Κρητών ζωγράφων όπως ο Ανδρέας Ρίτζος. Επακολούθως, κάποιοι μελετητές, ο Mario Cattapan αρχικά και η Μαρία Βασιλάκη με νέα επιχειρήματα, ταυτίζουν τον Άγγελο με τον ζωγράφο Άγγελο Ακοτάντο από τον Χάνδακα. Διατηρούσε σχέσεις με το Σιναϊτικό Μετόχι στον Χάνδακα και με την Κωνσταντινούπολη, όπως φαίνεται από το κείμενο της διαθήκης που συνέταξε πριν από την ανάληψη ταξιδιού (1436). Η Παναγία αναπαρίσταται ολόσωμη και μετωπική, στον τύπο της Νικοποιού ή Κυριώτισσας. Η Αγία Αικατερίνη στέκεται δίπλα της, έχοντας τα χέρια της σε στάση μάρτυρα. Φέρει πριγκιπικά ενδύματα και φράγκικο στέμμα και μια χρυσή ταινία συγκρατεί την κοκκινωπή κόμη της, σύμφωνα με την ενετική μόδα της εποχής. Τα στοιχεία αυτά, μαζί με τα χαρακτηριστικά του προσώπου και τη διακόσμηση των ενδυμάτων, συνθέτουν έναν αδιαμφισβήτητα κρητικό τύπο της Αγίας. Η εικόνα φέρει την υπογραφή του ζωγράφου κάτω δεξιά (ΧΕΙΡ ΑΓΓΕΛΟΥ) καθώς και τα χαρακτηριστικά στοιχεία της τέχνης του: το πλάσιμο με απαλές διαβαθμίσεις, την ευγένεια των μορφών και οι απαλές, περίτεχνες φωτοσκιάσεις. Το θέμα συνδέεται με το Όρος Σινά, αφού απεικονίζει τόσο την προστάτιδα αγία της Μονής της Αγίας Αικατερίνης, όσο και την Παναγία στον τύπο της Νικοποιού. Ο τύπος αυτός συναντάται σε εικόνες του Σινά, γνωστές ως «της Βάτου», από το παρεκκλήσι της Αγίας Βάτου. Ο Άγγελος φαίνεται ότι ειδικευόταν σε αυτό το θέμα, διότι ο ιερεύς Γρηγόριος Μαράς κληροδότησε με τη διαθήκη του (1700) μια εικόνα του Αγγέλου με το ίδιο θέμα σε έναν ιερέα στην Ανκόνα.
  • Physical Dimensions: w48 x h64.5 x d3 cm (Complete)
  • Painter: Angelos
  • Bibliography: Manolis Chatzidakis, Icons of Patmos. Questions of Byzantine and Post-Byzantine Painting, National Bank of Greece, Athens 1985. Athanasios D. Kominis (ed.), Patmos. The Treasures of the Monastery, Ekdotike Athenon, Athens 1988.
  • Type: Icons, religious works, paintings
  • Rights: Monastery of Saint John the Theologian, Patmos, Monastery of Saint John the Theologian, Patmos
  • Medium: Wood without canvas

Additional Items

Get the app

Explore museums and play with Art Transfer, Pocket Galleries, Art Selfie, and more


Google apps