Kryzys berliński – epizod zimnej wojny, którego efektem była budowa Muru Berlińskiego. Kryzys wywołany został przez ultimatum Chruszczowa, żądające wycofania wojsk zachodnich z Berlina.
W ultimatum, przedstawionym prezydentowi USA Johnowi F. Kennedy’emu na szczycie wiedeńskim 4 czerwca 1961, premier Nikita Chruszczow domagał się wycofania sił alianckich z Berlina do końca roku 1961. Związek Radziecki zagroził, że w przeciwnym razie podpisze dwustronne porozumienie pokojowe z Niemcami Wschodnimi, które jego zdaniem zakończy prawo sił amerykańskich, brytyjskich i francuskich do przebywania w Berlinie Zachodnim. W odpowiedzi na stanowisko radzieckie, 25 lipca, prezydent Kennedy w orędziu telewizyjnym zapowiedział zwrócenie się do senatu USA o dodatkowe 3,25 mld dolarów na zwiększenie uzbrojenia konwencjonalnego oraz ogłosił plan potrojenia poboru do wojska. Jednocześnie, władze Niemiec Wschodnich w tajemnicy przygotowywały się do budowy muru, który miałby uniemożliwić dalszą ucieczkę obywateli do Berlina Zachodniego. Polecenie zamknięcia granicy podpisane zostało w sobotę 12 sierpnia.