Smoleńsk – miasto w Rosji, stolica obwodu smoleńskiego. Położone nad Dnieprem. W 2020 roku liczyło 325 tys. mieszkańców.
Węzeł kolejowy i drogowy. Leży na szlaku kolejowym z Warszawy do Moskwy. Siedziba prawosławnej eparchii smoleńskiej i wiaziemskiej.
Od XI wieku stolica Księstwa Smoleńskiego, które od XIV wieku było lennem książąt litewskich. W latach 1395-1514 i 1611-1654 w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od 1508 roku stolica województwa smoleńskiego. Najbardziej na wschód wysunięte miasto wojewódzkie Rzeczypospolitej. Miejsce obrad sejmików ziemskich. Główna twierdza tzw. Bramy Smoleńskiej.
W XIX wieku Polacy w Smoleńsku byli trzecią, po Rosjanach i Żydach, największą grupą narodowościową. W latach 1919-1922 Smoleńsk należał do Białoruskiej SSR. 6 maja 1985 roku otrzymał tytuł „miasto-bohater”.