Wizje podziału:

Ruiny miasta: Berlin był najciężej bombardowanym miastem Trzeciej Rzeszy. Bomby zapalające często wypalały wnętrza budynków, pozostawiając całe jedynie ściany. Do zniszczeń przyczynił się też atak Armii Czerwonej w kwietniu 1945 roku. W efekcie konieczne było wyburzanie całych kwartałów. Wiele było osób zaginionych. Ewakuacje, żołnierze polegli na wojnie i przetrzymywani w niewoli – wszystko to zamieniło Berlin w miasto duchów, w którym mieszkało zaledwie dwie trzecie populacji sprzed wojny.

Czarnorynkowy Berlin: pod koniec lat 40. w gospodarce barterowej, która opierała się na towarach, marka niemiecka straciła wartość. Towary często pochodziły od żołnierzy alianckich. Nasilała się też drobna przestępczość, a ucieczka do innego sektora była nierzadko najlepszym rozwiązaniem. Na Placu Poczdamskim zbiegały się granice trzech sektorów i tutaj policja była zmuszona przerywać pościg.

Spotkanie Wschodu z Zachodem: w 1944 roku alianci, w tym Związek Radziecki, uzgodnili podział okupowanego Berlina na sektory. W 1945 roku dodano czwarty, francuski sektor. Berlin był miastem czterech potęg. Każdy z okupantów miał prawo zwiedzać pozostałe sektory, ale w odróżnieniu od okupowanego Wiednia, w Berlinie nie było żadnego sektora neutralnego, który pełniłby funkcję buforową. Berlin był położony w głębi ogólnej strefy sowieckiej. W wyniku dżentelmeńskiej umowy zachodni alianci otrzymali połączenie drogowe i kolejowe ze swoimi strefami, jednak na piśmie zagwarantowane były tylko korytarze powietrzne. Rządy w Berlinie sprawowało czterech komendantów za pośrednictwem Komendantury Wojskowej aż do 1948 roku, kiedy to rosyjski komendant Kotikow opuścił miasto. 

Amerykanie, Brytyjczycy i Francuzi utrzymywali w Berlinie Zachodnim niewielkie siły składające się z 12 000 żołnierzy. Były one znacząco mniejsze od sił sowieckich w Niemczech, ale obie strony zimnej wojny wiedziały, że zwykły konflikt mógłby łatwo przerodzić się w nuklearny. Sytuacja pozostawała napięta, ale stabilna. Początkowo nie zachęcano do bratania się, jednak urok „Fräulein” okazywał się zbyt silny.

Dwie waluty: w czerwcu 1948 roku w Niemczech Zachodnich wprowadzono nową walutę – markę niemiecką. Jej wprowadzenie w Berlinie Zachodnim spowodowało później blokadę Berlina przez Sowietów. W latach 50. funkcjonowały już równolegle dwie waluty. Oficjalny przelicznik wynosił 1:1, jednak wg kursu nieoficjalnego wymieniano 1 markę niemiecką na 5 marek wschodnich. Mieszkańcy Berlina Zachodniego mogli więc wymienić pieniądze, by zrobić zakupy i pójść do fryzjera w Berlinie Wschodnim po bardzo niskich cenach. Około 50 000 Niemców ze Wschodu, tzw. Grenzgänger, jeździło do pracy do Berlina Zachodniego, gdzie zarabiali twardą walutę, nadal płacąc czynsz w miękkiej. W 1957 roku w NRD zmieniono walutę, by powstrzymać „spekulantów”, jednak na niewiele się to zdało.

Blokada i most powietrzny: w odwecie za posunięcia zmierzające do utworzenia osobnego państwa zachodnioniemieckiego 24 czerwca 1948 roku Moskwa odcięła połączenia drogowe i kolejowe pomiędzy Berlinem Zachodnim i Niemcami Zachodnimi z powodów „technicznych”. Berlin Zachodni importował nie tylko żywność, ale też węgiel do ogrzewania i produkcji elektryczności. Amerykański gubernator wojskowy Lucius Clay skonsultował się z burmistrzem Berlina Zachodniego Ernstem Reuterem, który przyrzekł mieszkańcom Berlina Zachodniego pomoc w nadchodzących trudnych czasach. Amerykańskie samoloty transportowe z całego świata zostały przeniesione do Niemiec, a brytyjski RAF wyczarterował nawet cywilne samoloty. Sprowadzony został Willy „the Whip” Tunner z amerykańskich sił powietrznych, architekt pomocy z powietrza dla Birmy w czasie drugiej wojny światowej. Pomimo ograniczenia lotów z powodu złej pogody jesienią 1948 roku Anglikom i Amerykanom udało się zaopatrywać 2-milionowe miasto. Za dnia i w nocy warkot silników samolotów przynosił ulgę zachodnim berlińczykom. Elektryczność była dostępna tylko przez kilka godzin dziennie. Podstawę wyżywienia stanowiły mleko w proszku oraz suszone jaja i ziemniaki. W wyniku tajnych negocjacji Sowieci zrezygnowali z blokady w maju 1949 roku.

Przekraczanie granicy: w latach 50. granicą była często po prostu biała lina namalowana na drodze. Czasami była niewidoczna, oznaczona jedynie przez tory tramwajowe lub front budynku. Berlińczycy byli poddawani wyrywkowym kontrolom, ale poza tym mogli poruszać się bez przeszkód. Berlin Zachodni kontrolował kolej podziemną U-Bahn, a Berlin Wschodni kolej naziemną S-Bahn. Berlińczycy ze wschodniej części miasta regularnie robili zakupy i chodzili do kina albo po prostu na spacer w Berlinie Zachodnim.

Wizytówka Berlina: obie części miasta wykorzystywały odbudowę i obiecywany dobrobyt, by przekonać ludzi do zamieszkania po ich stronie. Ulica Kurfürstendamm była głównym traktem Berlina Zachodniego i symbolem „cudu gospodarczego”. Po wschodniej stronie aleja Stalinallee kusiła mieszkaniami dla nowej elity proletariackiej, jak również sklepami i kawiarniami. Jak na ironię, to właśnie pracownicy budowlani, niezadowoleni z rosnących cen i malejących płac, stanęli na czele powstania w czerwcu 1953 roku. 

Propaganda wizualna: obie strony umieszczały plakaty propagandowe przy granicy między sektorami, by przyciągnąć zainteresowanie przechodniów po drugiej stronie. Berlin Zachodni zainstalował więc kilka pasków informacyjnych, aby wschodni berlińczycy mogli czytać zachodnie biuletyny. W pewnym momencie Stasi rozważała przeprowadzenie ataku dźwiękowego w celu zniszczenia żarówek, ale okazało się, że to przekracza jej możliwości techniczne.

Wojna w eterze: położony w centrum Niemieckiej Republiki Demokratycznej Berlin był idealnym miejscem do transmitowania wiadomości dla obu stron. Do 1956 roku Sowieci wykorzystywali byłe studia zbudowane przez Goebbelsa, choć znajdowały się one w sektorze brytyjskim. Amerykanie uruchomili własną rozgłośnię RIAS (Radio in the American Sector), której program był kierowany do słuchaczy z obu stron miasta. Wyjątkowo silną bronią była satyra.

Walter Ulbricht: lider wschodnioniemieckich komunistów był pod wieloma względami bardziej zatwardziały niż Chruszczow. Jego silny saksoński akcent i brak charyzmy czyniły ze „Szpicbródki” (Spitzbart) łatwy cel dla parodystów. Udało mu się jednak przetrwać. W 1953 roku, po śmierci swojego protektora Stalina, o mało nie został usunięty ze stanowiska. To Ulbricht najbardziej naciskał na zamknięcie granicy z Zachodem.

Berlin jako droga ewakuacyjna: około 3 milionów Niemców ze Wschodu (co szósty mieszkaniec) opuściło NRD na zawsze. Wzrosło znaczenie Berlina jako najłatwiejszej drogi ucieczki. Uchodźcy mieli ze sobą jedynie walizki, często musieli przebywać w przepełnionych obozach aż do wylotu do Niemiec Zachodnich z lotniska Tempelhof. Większość prawdopodobnie wyjeżdżała z powodów ekonomicznych, choć w latach 1953 i 1958 nasilały się naciski polityczne. Oficjalna linia Zachodu polegała na utrzymaniu się w „Strefie”. Z takim podejściem nie zgadzał się Willy Brandt. Już w 1961 roku uchodźców było więcej niż Zachód potrafił przyjąć. Po Niemczech Wschodnich krążyły plotki, że stanie się „coś”, co powstrzyma exodus, wywołując paniczny pęd ku wolności znany jako „Torschlusspanik”.

Noc z soboty na niedzielę: rankiem 13 sierpnia 1961 roku w wyniku ściśle tajnej operacji „Róża” uszczelniono granicę z Berlinem Zachodnim. Policja graniczna i oddziały zakładowej milicji utworzyły ludzki kordon na granicy sektorów. W tym samym czasie rozciągano też drut kolczasty. Mieszkańcy Niemiec Wschodnich byli bardzo zaskoczeni. Wszyscy byli oszołomieni, choć przeczuwano, że zamknięcie jest nieuniknione. Młodzi Niemcy ze wschodu zaczęli tęsknić za efektownymi światłami Berlina Zachodniego. W pierwszych tygodniach reżim komunistyczny używał przemocy fizycznej w stosunku do opozycjonistów, ale ostatecznie zrozumiał, że będzie musiał dojść do porozumienia z uwięzionymi. Nie można było po prostu przerzucić wichrzycieli przez granicę.

„Zachód nie robi nic!”: słynny nagłówek brukowca Bildzeitung. Ponieważ Wschód uważał, by nie zaszkodzić interesom Berlina Zachodniego (mur wybudowano ok. 5 metrów w głąb Berlina Wschodniego) ani nie zagrozić jego drogom dostępu, Zachód ograniczał się jedynie do werbalnych protestów. Burmistrz Willy Brandt napisał krytyczny list do prezydenta Kennedy'ego, prosząc o większą aktywność, ale ten jedynie wysłał do Berlina Zachodniego swojego zastępcę i niewielkie oddziały wojskowe. Brytyjczycy otoczyli drutem sowiecki pomnik ku pamięci poległych na wojnie obok Reichstagu „w celach ochronnych”. Najbardziej gwałtownie protestowali młodzi mieszkańcy Berlina Zachodniego, którzy wciągali policję z Berlina Wschodniego w nieustanne walki z użyciem kamieni i pocisków z gazem łzawiącym.

Fotografowanie: fotogeniczność Muru Berlińskiego przyciągała zachodnich fotoreporterów. Często fotografowali rodziny machające do siebie przez ziemię niczyją, pokazując w ten sposób, jakie były koszty jego wzniesienia w wymiarze ludzkim. Ponieważ dzień 13 sierpnia wypadł w wakacyjny weekend, wielu członków rodzin było w odwiedzinach u krewnych w drugiej części miasta. Niektórym dzieciom pozwolono dołączyć do rodziców na Zachodzie, ale w stosunku do dorosłych NRD była bezwzględna. Wiele fotografii na tej wirtualnej wystawie miało wtedy za zadanie wywrzeć emocjonalny wpływ na odbiorców z Zachodu, często spoza Berlina. Utrwaliły one zarówno epicką stronę muru, jak i codzienne życie.

Punkt zapalny Berlin? Bliskość granicy niewątpliwie zaogniała problemy. Oficjalnie zachodnie wojska nie uznawały policji NRD. Napięcie nasiliło się, gdy amerykański doradca polityczny odmówił jej pokazania dokumentu tożsamości na przejściu Checkpoint Charlie. Amerykanie wysłali swoje czołgi w celu wzmocnienia punktu, przy którym Sowieci rozmieścili swoje wojska pancerne. W wyniku zakulisowych zabiegów dyplomatycznych obie strony powoli się wycofały.

Ucieczki: w pierwszych dniach i tygodniach wciąż istniało wiele przejść na Zachód. Mieszkańcy Berlina Wschodniego zjeżdżali z okien na linie, przeczołgiwali się przez cmentarze lub nawet wyskakiwali w biegu z pociągów przy granicy sektorów. Pierwszy zastrzelony uciekinier próbował przepłynąć Szprewę obok Reichstagu. Najsłynniejszą ofiarą był 17-letni Peter Fechter, który dostał kulę w plecy, gdy próbował wspiąć się na mur niedaleko Checkpoint Charlie 17 sierpnia 1962 roku. Leżał pod murem, jęcząc przez prawie godzinę, zanim wykrwawił się na śmierć. Oburzeni mieszkańcy Berlina Zachodniego zwrócili się przeciwko bezradnej policji i amerykańskim wojskom okupacyjnym. Według dokumentacji przy murze zginęło 136 osób.

„Ich bin ein Berliner”: 26 czerwca 1963 roku Kennedy odwiedził Berlin po raz pierwszy. Po obejrzeniu muru wygłosił w ratuszu jedno z najsłynniejszych przemówień w historii. Rzucił wyzwanie tym, którzy wątpili w istnienie komunizmu: „Niech przyjadą do Berlina!”. Następnie, używając fonetycznej transkrypcji języka niemieckiego, JFK obwołał się honorowym obywatelem Berlina. Żaden spośród 100 000 zgromadzonych mieszkańców Berlina Zachodniego nie wydawał się mieć nic przeciwko temu.

Rok 1989: protesty rozpoczęły się nie w Berlinie, a w Lipsku. Prowincje zawsze miały za złe stolicy jej stosunkowo uprzywilejowany status. Mur zaczął pękać, gdy Węgrzy rozebrali swój fragment żelaznej kurtyny w maju 1989 roku. Pomogły też obietnice Gorbaczowa dotyczące reform. Dziesiątki tysięcy obywateli NRD uciekły z kraju latem tego roku lub znalazły azyl w ambasadach RFN w całym bloku wschodnim. 4 listopada 1989 roku na ulicach Berlina doszło do masowego protestu. Dni reżimu były policzone. Otwierając mur 5 dni później, Politbiuro podjęło ostatnią rozpaczliwą próbę przekonania ludzi, by nie wyjeżdżali.