Spirits: Creativities From Beyond (TH)

ผี: ความกลัว...จัดการได้ ด้วยจินตนาการสร้างสรรค์

By Thailand Creative & Design Center

Spirits (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

นิทรรศการที่จะชวนคุณมาสัมผัสประสบการณ์ขนหัวลุก จากหลายเรื่องราวที่เล่าขานกันมายาวนานเกี่ยวกับความเชื่อและนิยามของ “ผี” ที่จะปลุกความกลัวและสัญชาตญาณในการเอาตัวรอดของมนุษย์ในทุกยุคทุกสมัย ผ่านกระบวนการจัดการความกลัวด้วยจินตนาการสร้างสรรค์ จนเกิดเป็นผลผลิตทางวัฒนธรรม ประเพณี รวมไปถึงธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับเรื่องผี ๆ

what you think is what you fear-4 (2021-11-12) by TCDCThailand Creative & Design Center

what you think is what you fear-3 (2021-11-12) by TCDCThailand Creative & Design Center

เปิดมุมมองใหม่ให้กับคำนิยามของผีผ่านหลากตำนาน ความเชื่อ และข้อเท็จจริงที่รวบรวมจากทุกมุมโลก รวมถึงการแสดงนานาทัศนะของผู้คนหลากอาชีพที่มีความเกี่ยวพันกับมิติคู่ขนานกับกลวิธีสร้างสรรค์ในการอยู่ร่วมและเอาชนะ “ความกลัว” ด้วย “ความเข้าใจ”

When fear reigns (2021-11-12) by TCDCThailand Creative & Design Center

Spirits: Creativities from beyond (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

ผี: ความกลัว...จัดการได้ ด้วยจินตนาการสร้างสรรค์

Preta ghosts - 2 (2021-11-10) by TCDCThailand Creative & Design Center

เปรต...กระบวนการใช้ผีสอนคนให้เป็นคนดี

เมื่อสังคมไทยรับไม่ได้กับความอกตัญญู เปรตจึงถูกสร้างขึ้นเพื่อหยุดยั้งพฤติกรรมเลวร้ายของมนุษย์

Ghoul (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

จริงหรือไม่..ที่เจอปอบแล้วต้องหนีลงตุ่ม

จากความกลัวพื้นบ้านกลายเป็นหนึ่งในเอกลักษณ์หนังไทย 
จากวันวานถึงวันนี้ ไม่ว่าจะวิ่งหนีกี่ครั้งก็ทำเงินเหมือนเดิม

House Spirit (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

อยู่สบายถ้าหากเคารพ "เจ้าของที่"

แม้กาลเวลาจะเปลี่ยนจากบ้านไม้สู่ตึกระฟ้า แต่ความเชื่อยังยืนยง

Phi Ta Khon - Ghost Festival (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

ผีตาโขน...ความกลัวที่ปลุกให้เกิดเทศกาลและงานฝีมือระดับโลก

เครื่องแต่งกายที่สุดแสนจะประณีตสะท้อนถึงพลังแห่งความเชื่อและจิตศรัทธาที่แข็งกล้าของชุมชน

Filth-eating spirit (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

กระสือ - กระหัง

กุศโลบายสอนชาวบ้านให้รู้จักรักสะอาด 

filth-eating spirit (2021-11-19) by TCDCThailand Creative & Design Center

 
บางครั้ง “คำขู่” ก็ได้ผลกว่า “คำสอน” ความกลัวจึงถูกใช้ให้เป็นประโยชน์

Worshiping (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

วิวัฒนาการจัดการความกลัว

จากการกราบไหว้ท้องฟ้า สู่การเคารพนับถือสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ จนถึงการถวายมาลัยบูชาเทพ แก่นแท้ของความกลัวไม่เคยเปลี่ยนแปร แต่กระบวนการจัดการกับความเชื่อเหล่านี้ต่างหาก ที่ปรับเปลี่ยนไปตามกาลเวลา

ความซับซ้อนของสังคมและการไหลบ่าปะทะเข้าหากันของวัฒนธรรมในแต่ละท้องถิ่นเกิดเป็นพิธีกรรมกราบไหว้และเซ่นบวงสรวงสังเวยบูชา การอุปโลกน์ ผู้แทนในรูปของหมอผีและคนทรงเจ้า รวมถึงเทศกาลงานละเล่นเพื่อทั้งคลายความกลัวและสร้างความอุ่นใจ

A spirit hierarchy (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

วรรณะผี

A spirit hierarchy -1 (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

มนุษย์จัดระเบียบความเชื่อโดยเอาตนเองเป็นศูนย์กลาง สังคมของผีจึงมีโครงสร้างไม่ต่างจากสังคมมนุษย์ 

A spirit hierarchy -2 (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

ความซับซ้อนของระบบชนชั้นจึงปรากฎในโลกผี เกิดเป็นเทพเทวดาผีฟ้า จนถึงกึ่งผีกึ่งเทวดาอย่างเจ้าป่าเจ้าเขาซึ่งให้ได้ทั้งคุณและโทษ จึงต้องทำพิธีกรรมสื่อสาร อย่างเคารพยำเกรงก่อนจะปิดท้ายด้วยภูติผีปีศาจที่ให้แต่เภทภัยหากกำราบได้ด้วยอำนาจ ไสยศาสตร์

Living with spirits in the modern world (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

สถานภาพของความเชื่อ

แม้แก่นความเชื่อผีในโลกปัจจุบันจะเหมือนกัน แต่มนุษย์กลับสร้างสรรค์ "กระบวนการจัดการ" ที่ต่างกัน ในขณะที่ชุมชนท้องถิ่นร่วมกันอนุรักษ์ประเพณีและพิธีกรรมดั้งเดิม

คนเมืองพยายามปรับตัวบนพื้นฐานของเทคโนโลยีสมัยใหม่ และกลุ่มผู้มีกำลังซื้อเรียกหาทางเลือกเพื่อตอบสนองรสนิยมบนความเชื่อนั้น ๆ สถานภาพทางสังคมเหล่านี้ล้วนเป็นแรงขับเคลื่อนให้เกิดความคิดสร้างสรรค์และความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ให้เกิดขึ้น

Animist beliefs-3 (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

เทศกาลเงินล้าน

Animist beliefs-1 (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

เชื่อผี + การจัดการ = เทศกาลเงินล้าน

กระบวนการจัดการสิ่งเหนือธรรมชาติถูกหล่อหลอมจากตำนานและพิธีกรรมพื้นบ้านสร้างเอกลักษณ์ให้กับวิถีชีวิตในแต่ละชุมชน ซึ่งเมื่อผสมผสานกับการจัดการที่เป็นระบบสัญลักษณ์ทางความเชื่อและพิธีกรรมหลากรูปแบบ จึงกลายเป็นงานศิลป์และเทศกาลงานฉลองร่วมสมัยระดับโลก

Animist beliefs-2 (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

เชื่อผี + เทคโนโลยี = โลกใหม่แต่ยังเชื่อแบบเดิม

เมื่อความตายยังคงเป็นเรื่องใหญ่ โลกวิญญาณและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ยังคงเดินคู่ขนานไปกับวิทยาการสมัยใหม่ พัฒนาการของเทคโนโลยีที่เพิ่มพูนกลายเป็นกำลังสนับสนุนให้ความเชื่อยังคงดำเนินไปได้ การสร้างสรรค์บริการและผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ สำหรับติดต่อและบูชาโลกวิญญาณ จึงผ่านการคำนึงถึงความสะดวก  ประหยัดเวลา และโฉมหน้าที่ทันสมัย เพื่อให้เข้ากับสภาพความเป็นอยู่ของผู้คนในสังคมปัจจุบันอย่างกลมกลืน

A wooden house in the city? (2021-11-11) by TCDCThailand Creative & Design Center

บ้านไม้กลางกรุง?

ศาลพระภูมิรุ่นเก่าเริ่มหายไป จากบ้านไม้กลายเป็นหินแกรนิตที่ดูทันสมัย ทั้งนี้ไม่เกี่ยวกับความศักดิ์สิทธิ์หรือ ฮวงจุ้ย แต่เป็นเรื่องของคอนโดมิเนียมราคาหลายสิบล้านบาทที่ต้องขายความดูดีทั้งภายนอกและภายใน

high-class beliefs (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

เชื่อแบบสมฐานะ

เชื่อผี + ต้องดีที่สุด = เชื่อแบบสมฐานะ
ฝีมือเชิงช่างที่ละเอียดปราณีตและวัตถุดิบคุณภาพสูงล้วนเป็นที่ต้องการในการสร้างสรรค์สิ่งที่ดีที่สุดเพื่อการตอบสนองความเชื่อของกลุ่มคนที่มีศักยภาพทางด้านการเงินและสถานภาพชั้นสูงทางสังคม จึงก่อกำเนิดเป็นวงจรธุรกิจเก่าและใหม่ที่ยังคงหมุนเวียนตราบใดที่ความเชื่อนั้นยังคงอยู่

modern-day magic (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

เสื้อยันต์ร่วมสมัย

The lucrative business of reassurance (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

กระบวนการสร้างความสบายใจที่เกี่ยวพันชีวิตและธุรกิจนับล้าน

Looking for answers (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

Send off (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

One-stop funeral service (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

Living off spirits (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

หากินกับผี

เมื่อความกลัวคือหนึ่งในความบันเทิง ตำนานความเชื่อและจินตนาการเรื่องผีที่สั่งสมมา แต่อดีตจึงเป็น "ทุนทางวัฒนธรรม" ชั้นยอด ในขณะที่พัฒนาการของเสียงและภาพคือ เครื่องมือสร้างรสชาติและประสบการณ์ของความกลัวออกมา "หลอก" เอาเงินผู้เสพทั้งไทยและเทศในแต่ละยุคสมัย

Clicks clacks, moans and whispers (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

เสียงกรับ เสียงหลอน และเสียงสยองตามสาย

"ขุนแผนไม่สะทกสะท้านอ่านมนตร์ปลุกผีลูกผุดลุกขึ้นพูดจ้อ ขุนแผนเต้นเผ่นโผนโจนขี่คอ กุมารทองช่วยพ่อให้พ้นภัย" 

เสภาขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดกุมารทองบุตรนางบัวคลี่ สำนวนครูแจ้ง ครูเสภาชื่อดังสมัยรัชกาลที่ 4

แม้การเล่าเสภาขุนช้างขุนแผน จะใช้แค่ลีลาขยับกรับและเสียงขับเสภา หากปลุกเร้าจินตนาการของผู้ฟังจนเห็นภาพ "โหงพรายโขมดผี" สะท้อนการเชื่อผีและไสยเวทที่ฝังรากลึกในวิถีชีวิตสมัยกรุงเก่า

the spirit world live over the radio (2021-11-17) by TCDCThailand Creative & Design Center

ในช่วงปี พ.ศ. 2500 ละครวิทยุผีคลื่นเอเอ็มยามค่ำคืนคือความบันเทิงใหม่ล่าสุดของเมืองกรุง การปั้นแต่งเรื่องและเสียงของคณะผู้ผลิตแข่งขันกันออกอากาศหลอกหลอนแฟน ๆ ให้ติดงอมแงมไปไกลถึงต่างจังหวัด และเมื่อเทคโนโลยีการสื่อสารก้าวไกล รายการวิทยุผีคลื่นเอฟเอ็ม เดอะช็อค จึงเปิดโอกาสให้ผู้ฟังสร้างสรรค์เรื่องลี้ลับสยองขวัญตามใจชอบโดยผลัดกันโทรศัพท์เข้ามาส่งเสียงหน้าไมค์แบ่งปันประสบการณ์ผีให้กันฟัง

Traces of a deranged mind on paper (2021-11-18) by TCDCThailand Creative & Design Center

จินตนาการสุดกู่บนหน้ากระดาษ

เมื่อคุ้นเคยกับความกลัวจนก่อเกิดเป็นจินตนาการ การถ่ายทอดเรื่องผีจึงปรากฎออกมาในรูปของภาพและลายเส้น

Thai ghost comics (2021-11-18) by TCDCThailand Creative & Design Center

เหม เวชกร ส่งเรื่องสั้นประกอบภาพแนวภูติผีปีศาจมาเขย่าวงการน้ำหมึกสมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ตามมาด้วยสำนักพิมพ์ต่าง ๆ ที่เริ่มหันมาเอาใจตลาดด้วยการ์ตูนผีประโลมโลกย์เล่มละบาท

Urban contemporary ghosts (2021-11-18) by TCDCThailand Creative & Design Center

นิยายและการ์ตูนผีเริ่มระทึกใจแบบต่างชาติหลังปี พ.ศ. 2525 เมื่อผีดิบฝรั่งออกอาละวาดแผงกับนิตยสารช็อกของค่ายบรรลือสาส์นในปี พ.ศ. 2526 ปัจจุบันมีเรื่องผีหลากรูปแบบวางจำหน่ายให้เสพตามรสนิยม ตั้งแต่นิตยสารการ์ตูนลายเส้นญี่ปุ่นประกอบเรื่องผีสางทั้งไทยเทศ จนถึงการ์ตูนผีบ้าน ๆ ก็มีขายในราคาห้าบาทสิบบาท และยังคงสั่นประสาทคนอ่านได้ดีไม่แพ้อดีต

Thai Ghost movies (2021-11-18) by TCDCThailand Creative & Design Center

หนังผี...วันนี้

Thai ghost movies (2021-11-19) by TCDCThailand Creative & Design Center

Thai Ghost movies 2 (2021-11-18) by TCDCThailand Creative & Design Center

จากหนังเกรดบีทุนต่ำที่เน้นกลัวไปฮาไป วันนี้หนังผีไทยพัฒนาขึ้นเป็นหนังคุณภาพ ทำเงินทะลุร้อยล้านบาท

Thai ghost movies 3 (2021-11-18) by TCDCThailand Creative & Design Center

Ghost movies (2021-11-18) by TCDCThailand Creative & Design Center

ความก้าวหน้าด้านเทคนิคภาพและเสียง ผสมความทุ่มเทของกลุ่มผู้เชี่ยวชาญทั้งเบื้องหน้าและหลัง ตั้งแต่ผู้กำกับ นักเขียนบท ผู้กำกับศิลป์ คนทำเอฟเฟกต์พิเศษ นักออกแบบเสียง นักแสดง ไปจนถึงผู้อำนวยการสร้าง ต่างมีส่วนสำคัญในอุตสาหกรรมหนังสยองขวัญร่วมสมัยที่ให้ความสนุกและตื่นเต้นถูกใจ ทั้งคนไทยและขายดีในต่างแดน

Credits: Story

Spirits: Creativities from beyond
Date: 25 March - 22 May 2011 | Venue: Gallery 2, TCDC | The Emporium, 6th Floor

Credits: All media
The story featured may in some cases have been created by an independent third party and may not always represent the views of the institutions, listed below, who have supplied the content.
Google apps